ФК аккредетация педагогика

Прыкладны пералік пытання па педагогіцы
да комплекснай кантрольнай работы
1. Даказаць, што педагогіка - гэта навука.
2. Ахарактарызаваць сістэму педагагічных навук.
3. Даць характарыстыку інфармацыйнай гадзіне як аснонай форме палітычнага выхавання школьніка.
4. Ахарактарызаваць фактары развіцця і фарміравання асобы.
5. Ахарактарызаваць асноныя структурныя элементы урока.
6. Сфармуліраваць і ахарактарызаваць мэты педагагічнай дзейнасці і мэты выхавання.
7. Раскрыць сутнасць дыдактыкі як тэорыі адукацыі і навучання.
8. Раскрыць сутнасць працэсу навучання, яго функцыі і структуру.
9. Назваць дакументы, якія вызначаюць змест школьнай адукацыі. Даць характарыстыку вучэбнай праграме.
10. Сфармуліраваць сістэму прынцыпа навучання  педагогіцы.
11. Даць характарыстыку славесным метадам навучання (расказ, гутарка, тлумачэнне).
12. Раскрыць сутнасць і мовы выкарыстання наглядных метада навучання.
13. Даць кароткую характарыстыку практычным метадам навучання (практыкаванні, практычныя і лабараторныя работы).
14. Даць характарыстыку року як аснонай форме арганізацыі вучэбных занятка. Вызначыць тыпы рока.
15. Апісаць асаблівасці падрыхтокі настаніка да рока.
16. Раскрыць сутнасць дамашняй самастойнай работы вучня.
17. Ахарактарызаваць віды кантролю вучэбных дасягнення школьніка.
18. Ахарактарызаваць метады вуснага кантролю веда (франтальнае, індывідуальнае, камбінаванае апытванне).
19. Вызначыць асаблівасці выхавання як састаной часткі цэласнага педагагічнага працэсу.
20. Раскрыць сутнасць паняцця “заканамернасці” і “прынцыпы” выхавання. Растлумачыць узаемасувязь паміж імі.
21. Раскрыць сутнасць метада выхавання. Растлумачыць іх класіфікацыю.
22. Раскрыць сутнасць і прызначэнне метада фарміравання свядомасці асобы (этычная гутарка, расказ на этычную тэму, растлумачэнне, прыклад) .
23. Ахарактарызаваць метады стымулявання паводзін і дзейнасці: заахвочванне, пакаранне, спаборніцтва.
24. Раскрыць сутнасць і прызначэнне метада арганізацыі дзейнасці.
25. Вызначыць сутнасць, прыкметы і шляхі фарміравання калектыву.
26. Даць кароткую характарыстыку структурным кампанентам светапогляду.
27. Вызначыць задачы і змест маральнага выхавання школьніка.
28. Раскрыць сутнасць, задачы і сродкі эстэтычнага выхавання школьніка.
29. Ахарактарызаваць сістэму работы сучаснай школы па працоным выхаванні школьніка.
30. Ахарактарызаваць сістэму фізічнага выхавання  сучаснай школе.
31. Вызначыць формы работы школы з сям’ёй. Ахарактарызаваць бацькоскі сход як
найбольш распасюджаную форму работы школы з сям’ёй.







Даказаць, што педагогіка - гэта навука.

Догі час педагогіка як самастойная навука не існавала.Яна ваходзіла  склад філасофіі. Як асобая навука педагогіка першыню была вылучана з сістэмы філасофскіх веда у пачатку ХУІІ стагоддзя англійскім філосафам і прыродазнацам Фрэнсісам Бэканам. У 1623 годзе ён выда трактат “Аб годнасці і павелічэнні навук”, у якім зрабі спробу класіфіцыраваць навукі і  якасці асобнай галіны навуковых веда, назва педагогіку. Пад педагогікай ён разуме “кіраніцтва чытаннем”.
Афармленне педагогікі як самастойнай навуковай дысцыпліны звязваецца з імем вялікага чэшскага педагога Яна Амоса Каменскага. Яго галоная праца “Вялікая дыдактыка” па праву лічыцца першай навуковай педагагічнай кнігай.
Як кожная навука, яна знікла з патрэб грамадства. З’яленне педагогікі – гэта адказ на патрэбу грамадства  больш эфектынай падрыхтоцы падрастаючага пакалення да ступлення  жыццё. Дадзеная патрэба знікла тады, калі бы назапашаны вопыт выхавання, які патрэбна было пераасэнсаваць, каб знайсці для выхавачай дзейнасці больш разумныя і рацыянальныя формы.
Педагогіка – гэта навука аб выхаванні чалавека на сіх этапах яго зроставага развіцця. Яна мае свой прадмет, метады даследвання, асноныя катэгорыі.
Прадметам педагогікі з’яляецца даследаванне сутнасці развіцця і фарміравання асобы чалавека і распрацока на гэтай аснове тэорыі і методыкі выхавання як спецыяльна арганізаванага педагагічнага працэсу (выхаванне чалавека чалавекам).
Да асноных катэгорый педагогікі адносяцца: навучанне, выхаванне, развіццё, фарміраванне, адукацыя, сацыялізацыя.
Выхаванне – перадача старэйшым пакаленнем і актынае засваенне малодшымі пакаленнямі сацыяльнага вопыту, неабходнага для жыцця і працы  грамадстве.
Навучанне – гэта мэтанакіраваны двухбаковы працэс узаемадзеяння вучня і настаніка, у ходзе якога ажыццяляецца адукацыя чалавека.
Адукацыя – гэта працэс і вынік авалодвання вучнямі сістэмай навуковых веда і практычных умення і навыка, фарміравання на іх аснове светапогляду, маральных і іншых якасцей асобы, развіцця яе творчых сіл і здольнасцей.
Развіццё – гэта працэс станалення асобы чалавека пад уплывам знешніх і нутраных, кіруемых і некіруемых, сацыяльных і прыродных фактара. Вылучаюць псіхічнае, фізічнае і агульнае развіццё асобы. Пад псіхічным развіццём разумеюць развіццё інтэлекта, эмоцый, а таксама запатрабавання, здольнасцей і характару. Фізічнае развіццё ёсць развіццё сяго арганізма, мышца, рухомасці сустава. Агульнае развіццё – развіццё псіхічных, фізічных, маральных і іншых якасцей асобы.
Фарміраванне – працэс і вынік развіцця асобы пад уплывам асяроддзя, спадчынасці і выхавання.
Сацыялізацыя – працэсс уваходжання асобы  сацыяльнае асяроддзе.
Метады даследавання – гэта спосабы атрымання навуковай інфармацыі з мэтай устаналення заканамерных сувязей, адносін, залежнасцей і пабудовы на гэтай аснове навуковых тэорый.
Асноныя праблемы, якія даследуе педагогіка:
вывучэнне сутнасці і заканамернасцей развіцця і фарміравання асобы ва мовах спецыяльна арганізаванага выхавання;
вызначэнне мэт выхавання;
распрацока зместу выхавання;
даследаванне метада і форм выхавання.




Ахарактарызаваць сістэму педагагічных навук.

Педагогіка прайшла догі шлях свайго развіцця, назапасіла шмат інфармацыі і на сёняшні час ператварылася  разгалінаваную сістэму веда. Таму сучасную педагогіку больш правільна называць сістэмай навук аб выхаванні.
Сістэма педагагічных навук уключае  сябе: гісторыю педагогікі; агульную педагогіку, узроставую педагогіку, сацыяльную педагогіку, спецыяльную педагогіку, прыватныя методыкі і іншыя галіны.
Галіна педагогікі

Праблемы даследавання

Гісторыя педагогікі
Вывучае развіццё педагагічных ідэй і выхавання  розныя гістарычныя эпохі.

Агульная педагогіка
Даследуе асноныя заканамернасці выхавання, распрацовае агульныя асновы вучэбна-выхавачага працэсу.


Узроставая педагогіка
Вывучае асаблівасці выхавання людзей на розных узроставых этапах. Падзяляецца на пераддашкольную, дашкольную, школьную і педагогіку дарослых (педагогіка вышэйшай школы, педагогіка паслядыпломнай адукацыі,педагогіка працы, ваенная педагогіка).


Сацыяльная педагогіка
Вывучае асаблівасці выхавання людзей розных сацыяльных катэгорый. Утрымлівае тэарэтычныя і прыкладныя распрацокі  галіне пазашкольнага выхавання і адукацыі дзяцей і дарослых. Вылучаюць галіны: сямейная педагогіка, прывентыная педагогіка (вывучае асаблівасці прынуджальнага выхавання, перавыхавання правапарушальніка), прафілактычная педагогіка.



Спецыяльная педагогіка (дэфекталогія)
Вывучае асаблівасці навучання і выхавання людзей з адхіленнямі  развіцці. Пытаннямі навучання і выхавання глуханямых і глухіх займаецца сурдапедагогіка; сляпых і слабабачачых – тыфлапедагогіка, разумоваадсталых – алігафрэнапедагогіка. Пытанні навучання і выхавання дзяцей з парушэннямі малення і гаворкі вывучае лагапедыя.


Прыватныя методыкі
Даследуюць спецыфіку выкарыстання агульных заканамернасцей навучання да выкладання і вывучэння канкрэтных вучэбных дысцыплін (методыка выкладання матэматыкі, методыка выкладання выяленчага мастацтва і інш.).



Прафесійная педагогіка
Вывучае заканамернасці, ажыццяляе тэарэтычнае абгрунтаванне , распрацовае прынцыпы, тэхналогіі выхавання і адукацыі чалавека, арыентаванага на канкрэтную прафесійную сферу дзейнасці. У залежнасці ад прафесійнай галіны вылучаюць ваенную, інжынерную, вытворчую, медыцынскую і іншыя галіны педагогікі.


Паранальная педагогіка
Даследуе заканамернасці функцыянавання і развіцця адукацыйных і выхавачых сістэм у розных краінах шляхам супасталення і знаходжання падабенства і адрознення.


Лячэбная педагогіка
Распрацовае сістэму адукацыйна-выхавачай дзейнасці педагога з хворымі дзецьмі і кольнікамі з паслабленым здароем. Узнікае інтэгрыраваная медыка-педагагічная навука, калі вядзецца лячэнне і навучанне  аховаючым рэжыме.

Такім чынам, сучасная педагогіка з’яляецца разгалінаванай навуковай сістэмай. У гэтай сістэме важнае месца займае педагогіка пачатковай школы – працэсы выхавання найбольш эфектына ідуць у дзіцячым узросце, і імі неабходна кваліфікавана кіраваць. Рапрацоваючы свае праблемы, педагогіка абапіраецца на дадзеныя многіх навук. Сёння педагогіка, як адна з галоных навук аб чалавеку, развіваецца вельмі інтэнсіна.
3.Даць характарыстыку інфармацыйнай гадзіне як аснонай форме палітычнага выхавання школьніка.

Аснонай формай палітычнага выхавання школьніка з’яляецца інфармацыйная гадзіна. Інфармацыйная гадзіна дапамагае вучням выкарыстаць атрыманыя на роках веды, разабрацца  складаных праблемах сучаснасці, адэкватна рэагаваць на падзеі, якія адбываюцца  краіне і  свеце.
Прызначэнне інфармацыйнай гадзіны – фарміраванне палітычнай культуры і камунікатыных умення вучня, а  малодшых школьніка – прыналежнасці да падзей і значымых з’я грамадска-палітычнага жыцця краіны, горада, раёна, вёскі.
Інфармацыйныя гадзіны і падрыхтока да іх пашыраюць кругагляд вучня, прыцягваюць іх сваёй праблематыкай, развіваюць даследчыя менні. Інфармацыйная гадзіна  пачатковай школе павінна знаёміць дзяцей з перыядычным друкам, фарміраваць дапытлівасць розуму і ціканасць.
Інфармацыйныя гадзіны падзяляюцца на тэматычныя і абзорныя. Тэматычныя інфармацыйныя гадзіны знаёмяць вучня з праблемамі сёняшняга дня, з цікавымі з’явамі і падзеямі нашага жыцця, юбілеямі памятных падзей у жыцці краіны. Абзорныя інфармацыйныя гадзіны знаёмяць вучня з бягучымі падзеямі  краіне, свеце, горадзе.
Працягласць інфармацыйных гадзін залежыць ад тэматыкі і зросту вучня.
Пры падрыхтоцы інфармацыйнай гадзіны неабходна кіравацца наступнымі правіламі:
1.Інфармацыйная гадзіна павінна быць актуальнай, а інфармацыя, якую абмярковаюць дзеці, своечасовай, цікавай і займальнай з улікам узросту.
2.Інфармацыйная гадзіна павінна вучыць навыкам работы з крыніцамі веда.
3.Інфармацыйная гадзіна павінна садзейнічаць фарміраванню каштонасных арыентацый асобы.
4. Інфармацыйная гадзіна павінна садзейнічаць развіццю лагічнага мыслення.
5.Інфармацыйная гадзіна павінна развіваць інтэлектуальныя менні вучня (уменне парановаць, абагульняць, рабіць вывады).
Аснонымі відамі работы з крыніцамі інфармацыі  час інфармацыйнай гадзіны могуць быць:
работа з газетай як крыніцай веда( паведамленні; пераказ падзей у свеце, выкарыстаннем цытат з тэкста);
работа з нарматына-прававымі актамі;
работа са слонікам і даведачнай літаратурай;
работа па карце і глобусе;
каменціраванае чытанне артыкула з газет і часопіса;
прагляд і абмеркаванне тэлематэрыяла.
Інфармацыйная гадзіна можа праходзіць у форме:
віктарыны;
інфармацыйнага рынгу;
конкурсу палітэрудыта;
сустрэч з цікавымі людзмі;
экскурсій (тыпаграфіі, рэдакцыі);
свят газет і журналіста;
падарожжа па палітычнай карце;
рэкламных акцый і іншыя.


Ахарактарызаваць фактары развіцця і фарміравання асобы.

На працягу сяго жыцця чалавека адбываецца працэс яго развіцця. Чалавек адчувае розныя фізічныя, псіхічныя, колькасныя і якасныя змены.
Асоба чалавека гэта вынік складанага заемадзеяння шматлікіх фактара. Адны з іх дзейнічаюць незалежна ад волі і свядомасці чалавека. Да іх адносяцца біялагічная прырода чалавека, дадзены зровень грамадскай працы, прылады вытворчасці і грамадскія адносіны. Другія фактары  большай ці меньшай ступені залежаць ад волі і свядомасці чалавека – акаляючае асяроддзе. Трэцяя група фактара уяляе мэтанакіраванае фарміраванне асобы – выхаванне.
Дзейнасць біялагічнага фактара звязана са спадчынасцю. Носьбітамі спадчынасці з’яляюцца гены. Ад бацько да дзяцей праз гены могуць перадавацца асаблівасці целаскладу, колер валасо, вачэй, скуры, некаторыя асаблівасці нервовай сістэмы, група крыві, рэзус-фактар. Спадчынны характар маюць шэраг захворвання: гемафілія (хвароба крыві), шызафрэнія, сахарны дыябет, карлікавасць; адмоны плы аказваюць алкаголь і наркотыкі. Чалавек атрымлівае ад прыроды не гатовыя псіхічныя ласцівасці, а функцыянальныя магчымасці (задаткі) знікнення і развіцця тых ці іншых якасцей асобы.
Кожны нармальны чалавек да аднаго віду дзейнасці здольны больш, чым да другога. Патэнцыяльна чалавек па сваіх магчымасцях значна больш багаты, чым ён рэалізуе сябе  жыцці.
Сацыяльны фактар звязаны з дзейнасцю асяроддзя. Дзіця развіваецца як асоба пад уплывам акаляючага асяроддзя. Пад асяроддзем разумеецца комплекс разнастайных знешніх з’я, якія стыхійна здзейнічаюць на чалавека. Можна гаварыць аб уплыве асяроддзя звычайнага або геаграфічнага, сацыяльнага і дамашняга.
Геаграфічнае асяроддзе ключае клімат і разнастайныя прыродныя рэсурсы і мовы, якія плываюць на склад жыцця чалавека і характар яго працонай дзейнасці.
Найбольш важным з’яляецца плы сацыяльнага асяроддзя. Уплы асяроддзя адрозніваецца  залежнасці ад прыналежнасці да сацыяльных груп, якія існуюць унутры таго або іншага грамадства. У сілу сацыяльнай няронасці людзі жывуць у неаднолькавых хатніх умовах, атрымліваюць розную адукацыю і падрыхтоку да жыцця. Для кожнага дзіцяці складаецца непаторная і індывідуальная сітуацыя развіцця, якая называецца асяроддзем бліжэйшага развіцця (мікраасяроддзем). Мікраасяроддзе складаецца з такіх элемента, як сям’я, школа, сябры, аднагодкі, блізкія людзі.
У акаляючым асяроддзі ёсць з’явы станочыя і адмоныя, прагрэсіныя і кансерватыныя. Асоба фарміруецца не толькі, калі засвойвае плы навакольнага асяроддзя, але і калі супрацьстаіць яму. Аднак асяроддзе нясе дзіцяці пераважна неарганізаваны плы, дзейнічае стыхійна і немэтанакіравана.
Мэтанакіраванасць і планамернасць – асаблівая рыса выхавання. Там, дзе ёсць выхаванне засёды:
1) улічваюцца рухаючыя сілы развіцця, узроставыя і індывідуальныя асаблівасці дзяцей;
2) улічваецца станочы і паслабляецца адмоны плы асяроддзя;
3) дасягаецца адзінства мэты і згодненасць усіх звення, што ажыццяляюць уздзеянне на вучня;
4) дзіця хутчэй аказваецца здольным да самавыхавання.
Выхаванне адыгрывае значную ролю  развіцці асобы пры мове, калі яно аказвае станочы плы на стымуляванне нутранай актынасці дзіцяці  рабоце над сабой.

Ахарактарызаваць асноныя структурныя элементы урока.

Пад стуктурай урока разумеецца яго нутраная пабудова, суадносіны і паслядонасць правядзення частак, этапа урока, якія садзейнічаюць выкананню навучальных задач.
У залежнасці ад тыпу рока склалася яго пэная структура. Пры правядзенні рока фізічнай культуры трэба памятаць, што фізічная нагрузка на арганізм вучня павінна павышацца паступова, дасягаючы максімуму  другой палове рока, а потым зно зніжацца да таго зроню, які бы у пачатку занятка. У адпаведнасці з гэтым найбольш тьповай структурай урока фізкультуры з'яляецца наступная: падрыхточая частка, асноная частка, заключная частка.
Падрыхточая частка. Мэта гэтай часткі рока заключаецца  тым, каб падрыхтаваць навучэнца да выканання практыкавання у аснонай частцы рока. арганізаваць навучэнца да занятка, павысіць іх увагу і стварыць у класе бадзёры настрой. У гэтай частцы рока праводзіцца пастраенне і разлік вучня, здача рапарта дзяжурным. Потым настанік растлумачвае задачы і змест урока, праводзіць комплекс агульнаразвіваючых практыкавання. Рэкамендуецца такі парадак агульнаразвіваючых практыкавання: хадзьба, бег, практыкаванні для рук і плеч, практыкаыванні для тулава, практыкаванні для ног, прыжкі, практыкаванні на дыханне і расслабленне. Агульная працягласць падрыхточай часткі складае 10-20% ад агульнага часу рока і залежыць ад працягласці занятку, віду вучэбнага матэрыялу.
Мэта асноная часткі рока вырашэнне найбольш значымых аздараленчых, адукацыйных і выхавачых задач, прадугледжаных праграмай і планам дадзненага рока. У аснонай частцы развучваюцца новыя рухальныя дзеянні або іх элементы, адбываецца замацаванне і дасканаленне засвоеных раней навыка. Асаблівую вагу настаніку патрэбна звярнуць на развіццё спрыту, сілы, вынослівасці, рашучасці і мення дзейнічаць у калектыве. У мэтах падтрымання вагі і інтарэсу навучэнца да занятка трэба разнастаіць практыкаванні, растлумачваць іх прызначэнне і плы на арганізм. Працягласць аснонай часткі рока залежыць ад працягласці занятка, аб’ёма і інтэнсінасці нагрузкі, полу і зросту вучня. У рамках школьнага рока фізічнай культуры яна звычайна працягваецца 25-30 хвілін.
Апошні этап урока заключная частка. Мэта заключнай часткі рока – паступовае зніжэнне функцыянальнай актынасці арганізма і прывядзенне яго  адносна спакойны стан. Змест заключнай часткі хадзьба, элементы страявой падрыхтокі. На роках фізкультуры дзячынкам трэба даваць некалькі меншую нагрузку, чым хлопчыкам, не дапускаючы іх перагрузкі і ператамлення. Працягласць заключнай часткі рока 3-5 хвілін.











6. Сфармуліраваць і ахарактарызаваць мэты педагагічнай дзейнасці і мэту выхавання.
Мэта як навуковае паняцце азначае ідэальнае прадбачанне выніка дзейнасці; гэта адзін з элемента свядомай дзейнасці і паводзін чалавека.
Педагагічная мэта – гэта прадбачанне педагогам і вучнямі выніка іх узаемадзеяння  форме абагульненых разумовых вывада, у адпаведнасці з якімі затым суадносяцца се астатнія кампаненты педагагічнага працэсу.
Задача – частка мэты. Кожная мэта з’яляецца задачай адносна да вышэй пасталенай мэты.
Па значнасці і зроню абагульненасці мэты  педагогіцы пабудаваны па прынцыпу іерархіі. Вышэйшая ступень – дзяржаныя мэты, наступная – мэты адукацыйных сістэм і этапа адукацыі, далей – мэты навучання па асобнаму прадмету або выхаванні дзяцей пэнага зросту, затым мэты вывучэння асобнай тэмы, урока або мерапрыемства.
Мэта педагагічнай дзейнасці з’яляецца вучэбна-выхавачай і па сутнасці распадаецца на дзве групы: мэты вучэбныя і мэты выхавачыя.
Вучэбная мэта ставіцца  выглядзе трыадзінай дыдактычнай задачы (ТДЗ). Настанік ставіць ТДЗ пры распрацоцы плана-канспекта рока. ТДЗ уключае  сябе:
-адукацыйную задачу, якая ставіцца на 4-х узронях засваення вучэбнага матэрыялу пры вывучэнні канкрэтнай тэмы (узровень уялення, узровень разумення, узровень прымянення, узровень творчасці. Пры фармуліроцы адукацыйнай задачы выкарыстоваюцца словы: “ведаць”, “фармуліраваць”, “фарміраваць”, “мець яленне” і інш.
-развіваючую задачу, якая звязана з развіццём у дзіцяці псіхафізічных працэса, яго мыслення, памяці, увагі і інш. Пры фармуліроцы задачы выкарыстоваюцца словы: “ствараць умовы для развіцця”, “ садзейнічаць развіццю”, “развіваць” і інш.
-выхавачую задачу, рэалізацыя якой накіравана на фарміраванне асобасных, псіхафізіялагічных, прафесійных якасцей школьніка ( выкарыстоваюцца словы: “выховаць адказнасць, дысцыплінаванасць, узаемапавагу” і інш.)
Выхавачая мэта ставіцца пры арганізацыі выхавачай работы  школе, класе. Яна цесна звязана з ідэалам, задачамі, функцыямі, зместам, накірункамі выхавання. Мэтай выхавачай сістэмы з’яляецца станаленне гуманістычнай асобы на аснове авалодвання агульначалавечымі і нацыянальнымі каштонасцямі, рэалізацыі право і абавязка. Выхавачая мэта ставіцца як да выхавачай работы  класе, так і да кожнага выхавачага мерапрыемства.
Мэта выхавання – гэта тое, да чаго імкнецца выхаванне, будучае, на дасягненне якога накіраваны яго намаганні. Згодна з Кодэксам аб адукацыі і Канцэпцыяй бесперапыннага выхавання дзяцей і навучэнскай моладзі  Рэспубліцы Беларусь мэтай выхавання з’яляецца фарміраванне рознабакова развітай, маральна дасканалай, творчай асобы навучэнца.
Для дасягнення мэты выхавання ва становах адукцыі прынята вырашаць наступныя выхавачыя задачы: фарміраванне грамадзянскасці, патрыятызму і нацыянальнай самасвядосмасці; падрыхтока да самастойнага жыцця і працы; фарміраванне маральнай, эстэтычнай і экалагічнай культуры; авалодванне навыкамі здаровага ладу жыцця; фарміраванне культуры сямейных адносін; стварэнне мо для сацыялізацыі і самарэалізацыі асобы.



7. Раскрыць сутнасць дыдактыкі як тэорыі адукацыі і навучання.

Выхаванне  шырокім педагагічным сэнсе ключае  сябе : навучанне і фарміраванне  вучня сацыяльных і духоных адносін. Калі навучанне з’яляецца састаной часткай выхавання, то перад педагогікай пастаюць пытанні: У чым сутнасць гэтага працэсу? Як яго патрэбна ажыццяляць? Тэарэтычная распрацока гэтых пытання абумовіла развіццё асобнай навуковай дысцыпліны – дыдактыкі.
Тэрмін “дыдактыка” першыню вё нямецкі педагог Вольфганг Ратке. Пад дыдактыкай ён разуме навуковую дысцыпліну, якая займаецца даследаваннем тэарэтычных асно навучання. Навуковую распрацоку дыдактыкі першыню ажыццяві Я.А.Каменскі. У 1632 годзе ён напіса на чэшскай мове сваю “Вялікую дыдактыку”. Пад дыдактыкай Каменскі разуме “усёагульнае майстэрства сіх вучыць усяму”.
Такім чынам, дыдактыка – галіна педагогікі, якая распрацовае тэорыю адукацыі і навучання.
Прадметам дыдактыкі з’яляецца сувязь выкладання (дзейнасць настаніка) і вучэння (пазнавальная дзейнасць вучня ), іх заемасувязь.
Задачы дыдактыкі заключаюцца  наступным:
апісваць і растлумачваць працэс навучання і мовы яго рэалізацыі;
распрацоваць больш дасканалую арганізацыю працэсу навучання, новыя навучальныя сістэмы, тэхналогіі і інш.
Як тэорыя навучання і адукацыі дыдактыка распрацовае наступныя праблемы:
вызначае педагагічныя асновы зместу адукацыі;
даследуе сутнасць заканамернасці і прынцыпы навучання;
вывучае заканамернасці вучэбна-пазнавальнай дзейнасці вучня і шляхі яе актывізацыі;
развіццё метада навучання і мовы іх найбольш эфектынага прымянення;
распрацовае і дасканальвае арганізацыйныя формы вучэбнай работы  адукацыйна-выхавачых установах.
Догі час дыдактыка была адзінай педагагічнай дысцыплінай, якая даследавала тэорыю і методыку навучання. Але з цягам часу пачало выяляцца, што яна не  стане раскрываць спецыфіку вучэбнай работы па кожнаму прадмету. Гэта прывяло да таго, што з дыдактыкі пачалі вылучацца і фарміравацца асобныя дысцыпліны. Яны сталі называцца прыватнымі методыкамі. У выніку размежаваліся і галіны іх даследавання. За дыдактыкай засталася распрацока агульнатэарэтычных асно працэсу навучання. Прыватныя ж методыкі, выкарыстоваючы тэарэтычныя ідэі дыдактыкі, даследуюць арганізацыю навучання па асобных вучэбных прадметах. Дыдактыка і прыватныя методыкі развіваюцца  цесных узаемасувязях.








8. Раскрыць сутнасць працэсу навучання, яго функцыі і структуру.
Навучанне знікла  чалавечым грамадстве на ранніх стадыях яго развіцця. Дзеці капіравалі працоныя дзеянні дарослых, запазычвалі формы іх паводзін, запаміналі славесныя тэрміны і іх значэнні і, падрастаючы, станавіліся панапранымі членамі рода, племені, групы. У працэсе працы чалавек пазнава законы прыроды, удасканальва прылады працы, паглыбля запас веда. У гэтых умовах навучанне станавілася мэтанакіраваным працэсам. У працэсе навучання вучні засвойваюць пэныя бакі грамадска-гістарычнага вопыту чалавецтва: палітыку, навуку, мараль, працу, літаратуру, культуру, мастацтва.
Навучанне як педагагічны працэс не можа працякаць без актынага заемадзеяння паміж тымі, хто вучыць і тымі, хто вучыцца. Такім чынам, навучанне – мэтанакіраваны педагагічны працэс арганізацыі і стымулявання актынай вучэбна-пазнавальнай дзейнасці вучня па авалодванню навуковымі ведамі, уменнямі і навыкамі, развіццю творчых здольнасцей, светапогляду і маральна-эстэтычных погляда і пераканання.
Сучасная дыдактыка разглядае навучанне як двухбаковы працэс: выкладанне (дзейнасць настаніка) і вучэнне (дзейнасць вучня). Нельга ажыццяляць выкладанне не думаючы аб вучнях, не арыентуючыся на іх актынасць, развіццё, магчымасці, веды і уменні. Сутнасць працэсу навучання як сумеснай дзейнасці настаніка і вучня складае адзінства выкладання і вучэння.
Навучанне выконвае тры функцыі: адукацыйную, развіваючую і выхавачую.
Адукацыйная функцыя складае працэс авалодвання ведамі, фарміравання вучэбных умення і навыка. Развіваючая накіравана на развіццё асобы. Выхавачая функцыя заключаецца  тым, што вучэбная дзейнасць садзейнічае выхаванню вучня, фарміраванню пэных погляда, пераканання, адносін, якасцей асобы.
Рэалізацыя адукацыйнай, развіваючай і выхавачай функцый навучання забяспечвае комплексны падыход да працэсу фарміравання асобы школьніка.
Працэс навучання мае цэласную дакладную структуру. Сістэматвараючымі паняццямі  структуры працэсу навучання выступаюць: мэта, дзейнасць настаніка, дзейнасць вучня і вынік. Пераменнымі складаючымі з’яляюцца: змест вучэбнай дзейнасці, метады навучання, сродкі навучання, арганізацыйныя формы працэсу навучання і вучэбнай дзейнасці вучня.
Унутраная структура працэсу навучання прадсталена наступнымі кампанетамі:
мэтавы кампанент (вызначэнне і сведамленне мэт і задач вучэбна-пазнавальнай дзейнасці);
патрэбнасна-матывацыйны (фарміраванне патрэбы  ведах, матыва вучэбнай дзейнасці);
змястоны кампанент (вызначэнне зместу вывучаемага матэрыялу);
дзейнасна-аперацыйны (авалодванне вучэбным матэрыялам пад кіраніцтвам настаніка або самастойна);
эмацыянальна-валявы (надаванне вучэбнай дзейнасці станочага эмацыянальнага характару);
кантрольна-рэгулюючы (звязан з улікам індывідуальных асаблівасцей і пабуджэннем вучня да самакантролю);
ацэначна-рэзультатыны ( ацэнка і самаацэнка выніка вучэбнай дзейнасці; рэфлексія).
Дадзеныя кампаненты адлюстроваюць увесь працэс узаемадзеяння настаніка і
вучня
9. Назваць дакументы, якія вызначаюць змест школьнай адукацыі. Даць характарыстыку вучэбнай праграме.
Пад зместам адукацыі неабходна разумець сістэму навуковых веда, практычных умення і навыка, а таксама светапоглядных і маральна-эстэтычных ідэй, якімі неабходна авалодаць вучням  працэсе навучання ( І. Ф.Харлама).
Дакументы, якія вызначаюць змест школьнай адукацыі:
Дзяржаны адукацыйны стандарт
Вучэбны план
Вучэбная праграма
Падручнікі і вучэбныя дапаможнікі
Інструктына-метадычныя пісьмы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Вучэбная праграма – гэта дакумент, зацверджаны Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь, у якім раскрываецца змест адукацыі па кожным прадмеце  кожным класе, вызначаецца сістэма навуковых веда, светапаглядных і маральна-эстэтычных ідэй, а таксама практычных умення і навыка, якімі неабходна авалодаць.
Вучэбныя праграмы адлюстроваюць канкрэтны змест матэрыялу, яго аб’ём, логіку вывучэння, колькасць гадзін па тэмах і раздзелах, пералік умення і навыка, якія неабходна сфарміраваць.
У структурных адносінах праграма складаецца з трох частак: тлумачальнай запіскі або водзін; зместу адукацыі па прадмету; метадычных указання аб шляхах рэалізацыі дадзенай праграмы.
Тлумачальная запіска прызначана для настаніка. У ёй даецца агульная характарыстыка вучэбнага прадмета, раскрываюцца задачы навучання дадзенаму прадмету, характарызуецца структура праграмы, паслядонасць вывучэння матэрыялу, асаблівасці метада і арганізацыйных форм, сувязь з выкладаннем іншых прамета.
Змест адукацыі па прадмету – вучэбны матэрыял, які уключае асноную інфармацыю, паняцці, законы, пералік агульнавучэбных і прадметных умення і навыка, фарміраванне якіх адбываецца на міжпрадметнай аснове.
Метадычныя казанні трымліваюць галоным чынам, патрабаванні да веда і мення, крытэрыі ацэнкі веда, умення і навыка вучня.
Існуе два спосабы пабудовы вучэбных праграм: канцэнтрычны і лінейны.
Пры канцэнтрычным спосабе пабудовы вучэбных праграм матэрыял дадзенай ступені навучання  больш глыбокім, ускладненым выглядзе вывучаецца на наступных ступенях навучання.
Сутнасць лінейнага спосабу пабудовы вучэбных праграм заключаецца  тым, што матэрыял кожнай наступнай ступені навучання з’яляецца лагічным прадажэннем таго, што вывучалася  папярэднія гады. Гэты спосаб значна эканоміць час і выкарыстоваецца пры распрацоцы вучэбных праграм у сярэдніх і старэйшых класах.
Вучэбныя праграмы распрацоваюцца на аснове дзяржагага адукацыйнага стандарту і з’яляюцца тэхнічным нарматыным прававым актам у змесце адукацыі.









10. Сфармуліраваць сістэму прынцыпа навучання  педагогіцы.
Педагагічныя законы і заканамернасці з’яляюцца тэарэтычнай асновай для выпрацокі прынцыпа навучання.Прынцыпы навучання адлюстроваюць сумеснае дзеянне многіх заканамернасцей вучэбнага працэсу, рэгулююць дзейнасць настаніка і вучня, заховаюць сваё агульнае значэнне пры вывучэнні сіх вучэбных прадмета і на сіх этапах навучання.
Прынцыпы навучання- зыходныя палажэнні, якія вызначаюць дзейнасць настаніка і характар пазнавальнай дзейнасці вучня.
Упершыню  гісторыі педагагічнай думкі сістэму прынцыпа навучання распрацава Я.А.Каменскі. Ён іх называ асновапалажэннямі, на якіх павінен будавацца вучэбны працэс. Сукупнасць прынцыпа дазваляе характарызаваць увесь навучальны працэс, усе бакі дзейнасці настаніка і пазнавальнай дзейнасці вучня.
Сучасную сістэму дыдактычных прынцыпа складаюць:
-навуковасць навучання;
-прынцып сістэматычнасці і паслядонасці;
-прынцып даступнасці;
-прынцып трываласці;
-прынцып сувязі навучання з жыццём, тэорыі з практыкай;
-прынцып свядомасці і актынасці;
-прынцып нагляднасці;
-прынцып развіваючага і выхавачага характару навучання;
-прынцып індывідуалізацыі навучання.
У сучаснай педагогіцы праблема прынцыпа навучання з’яляецца дыскусійнай Прынцыпы выконваюць нарматыную функцыю.Гэта значыць, што яны не проста раяць або падказваюць настаніку, як яму дзейнічаць у той або іншай сітуацыі.Як агульныя законы, значэнне якіх ігнараваць нельга, яны патрабуюць понага выканання сяго прадугледжанага імі комплексу педагагічных дзеяння.Настанік, які парушае правераныя стагоддзямі патрабаванні прынцыпа навучання, ніколі не дасягне высокай якасці навучання і выхавання.Патрабаванні прынцыпа педагогікі рэалізуюцца праз сістэму правіл.
Правілы- гэта апісанне педагагічнай дзейнасці  канкрэтных мовах для дасягнення пэнай мэты. Часцей за сё пад правіламі навучання разумеюць тыя кіруючыя палажэнні, якія раскрываюць асобныя бакі выкарыстання таго або іншага прынцыпу навучання. Звычайна правілы маюць форму парад-напамінання настаніку аб тым, што патрэбна рабіць для больш понага выканання патрабавання прынцыпа.
Няведанне прынцыпа або іх нямелае выкарыстанне затарможвае паспяховасць навучання, стварае цяжкасці  працэсе засваення веда, фарміравання якасцей асобы школьніка.











11. Даць характарыстыку славесным метадам навучання (расказ, гутарка, тлумачэнне).
Метад навучання –спосаб упарадкаванай узаемазвязанай дзейнасці настаніка і вучня, накіраваны на рашэнне задач адукацыі. Сутнасць славесных метада навучання заключаецца  тым, што асноную вучэбную інфармацыю вучні атрымліваюць са сло настаніка або тэкста падручніка. Да славесных метада навучання адносяцца: расказ, тлумачэнне, гутарка, лекцыя, дыспут, дыскусія, інструктаж.
Расказ – гэта метад апавядальна-паведамляльнага выкладання вывучаемага матэрыялу, які носіць апісальны характар.
Пры выкарыстанні расказа змест навучальнага матэрыялу не перапыняецца пытаннямі да вучня. У ходзе расказа даецца славеснае апісанне падзей, працэса, з’я у прыродзе, грамадскім жыцці; паведамляюцца гісторыі навуковых адкрыцця, біяграфіі пісьменніка, уражанні аб экскурсіях, фільмах мастацкіх творах.
У залежнасці ад мэты расказ падзяляецца на расказ-уступ, расказ-выкладанне, расказ-заключэнне.
Мэта расказу-уступу – падрыхтаваць вучня да спрымання новага матэрыялу. Такі від расказу вызначаецца адноснай кораткасцю, яркасцю, займальнасцю і эмацыянальнасцю выкладання, якія дазваляюць выклікаць цікавасць да новай тэмы.
Мэта расказу-выкладання – раскрыць змест новай тэмы. Настанік ажыццяляе выкладанне  адпаведнасці з пэным лагічным планам, паслядона, з вылучэннем галонага, з выкарыстаннем нагляднасці.
Мэта расказу-заключэння – падвесці вынік, абагульніць тое, што паведамлялася на року. Настанік вылучае галоныя думкі, робіць абагульненні, дае заданні для далейшай самастойнай працы.
Тлумачэнне – славесны метад авалодвання матэрыялам, звязаны з тэарэтычнымі доказамі. Тэарэтычныя доказы ключаюць у сябе: пастаноку пазнавальных задач; строгі, дакладны падбор фактычнага матэрыялу; пэную форму разважання: аналіз, сінтэз, назіранне і аналіз выніка, індукцыю, дэдукцыю; ілюстрацыйны матэрыял; фармуліроку вывада; дадатковыя тлумачэнні.
У працэсе тлумачэння вельмі важна атрымліваць зваротную сувязь. Настанік ставіць перад вучнямі пытанні, просіць выказаць сваё разуменне цяжкіх месца, выканаць вусныя ці практычныя дзеянні. Зваротная сувязь дапамагае дасканальваць тлумачэнне, рабіць неабходныя папракі. Тлумачэнне – актыны метад паслядонага, лагічнага, дакладнага, даступнага дзецям выкладання складаных пытання. Тлумачэнне абавязкова суправаджаецца удзелам дзяцей, іх уласнымі назіраннямі, дэманстрацыяй вопыта і зора дзеяння, спалучаецца з ілюстрацыяй.
Гутарка з’яляецца дыялагічным метадам выкладання вучэбнага матэрыялу. Сутнасць гутаркі заключаецца  тым, што настанік шляхам умела пасталеных пытання пабуджае вучня разважаць, аналізаваць вывучаемыя факты і з’явы, у вызначанай лагічнай паслядонасці і самастойна падыходзіць да адпаведных тэарэтычных вывада і абагульнення. Таму пры правядзенн ігутаркі па асэнсаванню новага матэрыялу неабходна ставіць пытанні так, каб яны патрабавалі не простых дадатных ці адмоных адказа, а разгорнутых разважання , вызначаных прапано і паранання, у выніку якіх вучні выяляюць істотныя прыкметы і якасці вывучаемых прадмета і з’я, такім чынам набываюць новыя веды.
Умовамі эфектынага выкарыстання славесных метада навучання з’яляюцца: вызначанасць тэмы і зместу; добра прадуманы план; выбар найбольш рацыянальнай паслядонасці раскрыцця тэмы; паспяховы падбор прыклада і ілюстрацый; эмацыянальнасць.
12. Раскрыць сутнасць і мовы выкарыстання наглядных метада навучання.
Пад нагляднымі метадамі навучання разумеюць такія спосабы засваення вучэбнага матэрыялу, якія знаходзяцца  залежнасці ад выкарыстання  працэсе навучання наглядных і тэхнічных сродка. Пры гэтых метадах навучання пазнавальная дзейнасць школьніка залежыць ад пачуццёвых вобраза, уялення, якія фарміруюцца або адналяюцца пры дапамозе наглядных сродка навучання. Славесныя тлумачэнні дапамагаюць арганізаваць назіранні, сістэматызаваць уражанні, звязаць іх з галонай думкай вывучаемага матэрыялу.
Мэта наглядных метада – узбагачэнне і пашырэнне непасрэднага пачуццёвага вопыту дзяцей, развіццё назіральнасці, вывучэнне канкрэтных уласцівасцей прадмета, стварэнне мо для пераходу да абстрактнага мыслення. Крыніца веда для вучня – назіраемыя прадметы, з’явы, падзеі, факты, дапаможнікі.
Наглядныя метады навучання мона падзяляюцца на дзве вялікія групы: метады ілюстрацыі і метады дэманстрацыі.
Метад ілюстрацый уяляе сабой паказ прадмета і з’я у іх адлюстраваным выглядзе (карты, схемы, малюнкі, замалёкі на дошцы, фатаздымкі, карціны).
Метад дэманстрацыі звычайна звязваецца з выкарыстаннем у вучэбным працэсе прадмета і з’я у іх натуральным выглядзе (дэманстрацыя прыбора, рознага роду прэпарата, паказ кінафільма, відэафільма).
Пры наглядных метадах навучання выкарыстоваюцца прыёмы паказу, забеспячэння лепшай бачнасці (выкарыстанне экрана, падсветка, падкрашванне, пад’ёмныя прыстасаванні), прыёмы абмеркавання выніка праведзеных назірання.
У працэсе навучання настаніку часта прыходзіцца дэманстраваць розныя аб’екты для назірання у класе. Існуе некалькі метадычных умо, выкананне якіх забяспечыць паспяховае выкарыстанне наглядных сродка навучання:
добрая бачнасць;
вылучэнне галонага пры паказе ілюстрацый;
дэтальнае прадумванне тлумачэння;
далучэнне саміх вучня да знаходжання неабходнай інфармацыі;
неабходнасць фармулірокі вывада і выніка назірання;
паказ наглядных дапаможніка у ходзе тлумачэння;
не патрэбна практыкаваць папярэдні прагляд дапаможніка;
выкарыстоваць наглядныя дапаможнікі  меру.
Эфектынасць выкарыстання ілюстрацый і дэманстрацый у значнай меры залежыць ад умелага спалучэння слова і нагляднасці, ад умення настаніка вылучыць тыя ласцівасці і асаблівасці, якія  большай меры раскрываюць сутнасць вывучаемых прадмета і з’я.
Найбольш ужывальнымі з’яляюцца дзве формы спалучэння слова настаніка і наглядных сродка: 1) наглядны дапаможнік дае асноную вучэбную інфармацыю  выглядзе пачуццёвых вобраза, а слова настаніка дапамагае іх фарміраванню і адналенню; 2) асноная вучэбная інфармацыя даецца пры дапамозе славесных тлумачэння настаніка, а наглядныя дапаможнікі суправаджаюць славесны тэкст.
У выніку выкарыстання наглядных метада навучання  вучня фарміруецца пазнавальны інтарэс, патрэба  ведах. Наглядныя метады прымяняюцца на сіх этапах педагагічнага працэсу. Іх роля – забяспечыць усебаковае, вобразнае спрыманне, даць апору для мыслення.
13. Даць кароткую характарыстыку практычным метадам навучання (практыкаванні, практычныя і лабараторныя работы).
Практычныя метады навучання заснаваны на практычнай дзейнасці вучня па прымяненню веда. Галоная прыкмета – фарміраванне практычных умення і навыка. Працэс фарміравання навыка з’яляецца вызначальным. Поспех авалодвання навыкам залежыць ад умо яго фарміравання:
1) усведамленне мэты дзеля якой фарміруецца навык;
2) сістэматычнае выкананне практыкавання;
3) усвядомленае выкананне практычных дзеяння;
4) старанная падрыхтока першых практычных дзеяння і аперацый;
5) самастойнае выкананне практыкавання і самакантроль;
6) аналіз і адзнака выконваемых практыкавання.
Калі выконваюцца мовы фарміравання навыка, практычныя метады вядуць да паспяховага авалодвання вучэбным матэрыялам. Да практычных метада навучання адносяцца:
Практыкаванне – гэта планамернае, арганізаванае, паторнае выкананне дзеяння з мэтай іх вывучэння або павышэння якасці. Без правільна арганізаваных практыкавання немагчыма авалодаць вучэбнымі і практычнымі меннямі і навыкамі. Дадатны бок дадзенага метаду  тым, што ён эфектына фарміруе менні і навыкі, недахоп – у слабым выкананні пабуджальнай функцыі. Віды практыкавання: вусныя; пісьмовыя; падрыхточыя; трэніровачныя; творчыя.
Практыкаванні павінны: 1)насіць усвядомлены характар і праводзіцца толькі тады, калі вучні добра засвоілі вывучаемы матэрыял; 2)садзейнічаць далейшаму паглыбленню веда; 3)развіваць творчыя здольнасці вучня.
Лабараторная работа – гэта метад навучання, пры якім вучні пад кіраніцствам настаніка і па раней вызначанаму плану выконваюць вопыты ці практычныя заданні і  працэсе іх успрымаюць ці сведамляюць новыя веды. Лабараторная работа як метад навучання носіць даследчы характар і дае магчымасць для фарміравання важных практычных умення: вымяраць і вылічваць, апрацоваць вынікі і парановаць іх з ужо вядомымі, правяраць вядомыя і выбіраць новыя шляхі работы. У час лабараторнай работы выкарыстоваецца спецыяльнае абсталяванне. Лабараторныя работы бываюць двух віда: па авалодванню новым матэрыялам; па прымяненню атрыманых веда, умення і навыка на практыцы.
Практычная работа – прымяненне атрыманых веда у вырашэнні практычных задач, уменні выкарыстоваць тэорыю на практыцы. Дадзены метад выконвае функцыю паглыблення веда, умення, а таксама садзейнічае рашэнню задач кантроля і карэкцыі, стымулявання пазнавальнай актынасці. Вызначаюць пяць этапа, праз якія звычайна праходзіць пазнавальная дзейнасць вучня на року практычнага прымянення веда, умення: 1.Тлумачэнне настанікам. Этап тэарэтычнага сведамлення работы.
2.Паказ. Этап інструктажа. 3.Проба. Этап, на каторым два-тры вучні выконваюць работу, а астатнія школьнікі назіраюць і пад кіраніцствам настаніка робяць завагі, калі  працэсе работы дапускаюцца памылкі. 4.Выкананне работы. Этап, на каторым кожны вучань самастойна выконвае заданне. Настанік асобую вагу дзяляе тым вучням, якія дрэнна спраляюцца з заданнем. 5.Кантроль. На гэтым этапе работы вучні ацэньваюцца. Улічваецца якасць, хуткасць і правільнасць выканання задання.
У выніку выкарыстання гэтых метада вучні засвойваюць веды, выпрацоваюць уменні, удасканальваюць практычныя дзеянні на аснове веда, выпрацоваюць навыкі даследчага характара дзейнасці
14. Даць характарыстыку року як аснонай форме арганізацыі вучэбных занятка у школе. Вызначыць тыпы рока.
Урок – гэта завершаны  сэнсавых, часовых і арганізацыйных адносінах адрэзак (этап, звяно, элемент) вучэбнага працэсу. Яму характэрны пэна вызначаны час правядзення, прыкладна аднолькавы склад вучня, работа сіх вучня над адным і тым жа матэрыялам пры кіруючай ролі настаніка. Негледзячы на малую працягласць, урок – складаны і адказны элемент (этап) вучэбнага працэсу: ад якасці асобных занятка у канчатковым выніку залежыць агульная якасць школьнай падрыхтокі.
Вузлавымі аспектамі рока з’яляюцца мэта, змест, арганізацыя і методыка.
Мэта рока накіравана на прадбачанне пэных выніка, якіх жадае дасягнуць настанік. У сваім вырашэнні яна распадаецца на шэраг канкрэтных задач, якія настанік рэалізуе разам з вучнямі. Мэта залежыць ад месца рока  сістэме занятка. Мэта надае вучэнню сэнс. Яна абгрунтовае неабходнасць набыцця разнастайных веда, і, даказваючы іх духоную і практычную значнасць, ператварае іх у перакананні.
Змест урока – вызначаецца роллю рока  сістэме занятка. Пад зместам разумеюцца так званыя апорныя веды, уменні і навыкі, якімі навучэнцам належыць авалодаць.
Арганізацыя рока – гэта мовы , у якіх ён праводзіцца, тая абстанока, што садзейнічае сумеснай плённай працы педагога і вучня. Методыка ёсць сукупнасць сродка для выканання пасталеных задач, сістэма спосаба і прыёма перадачы вучням веда, умення, навыка і іх засваення.
Аналіз урока, якія праводзяцца  школе паказвае, што іх структура і методыка  многім залежыць ад тых дыдактычных мэт і задач якія вырашаюцца  працэсе вывучэння той або іншай тэмы. Так у педагогіцы з’явілася неабходнасць у класіфікацыі розных тыпа урока.
Па пераважнай накіраванасці на вырашэнне задач фізічнага выхавання вылучаюць 4 разнавіднасці рока фізічнай культуры і здароя:
1.камбінаваныя рокі;
2. урокі з пераважна аздараленчай накіраванасцю;
3. урокі з пераважна выхавачай накіраванасцю;
4. урокі з пераважна адукацыйнай накіраванасцю.
Урокі з пераважна адукацыйнай накіраванасцю падзяляюцца падзяляюцца на пяць тыпа: уводныя урокі; урокі вывучэння новага матэрыялу; урокі дасканалення і замацавання вучэбнага матэрыялу; змешаныя (комплексныя рокі);кантрольныя рокі.
Даць добры (якасны) урок - справа няпростая нават для вопытнага настаніка. А зорным урокам можна назваць такі, на якім вучні выступаюць не  ролі пасіных спажыцо гатовых веда, а пад кіраніцтвам настаніка вядуць зацікалены і разважлівы, упарадкаваны і дынамічны пошук ісціны. І разам з ім набліжаюцца да яе. Бо менавіта вузлавыя аспекты рока робяць гэты пошук мэтанакіраваным, змястоным, арганізаваным і прадукцыйным.








15. Апісаць асаблівасці падрыхтокі настаніка да рока.
Падрыхтока рока – гэта распрацока компленкса мер, выбар такой арганізацыі вучэбна-выхавачага працэсу, якая  канкрэтных умовах забяспечыць найвышэйшы канчатковы вынік.
У падрыхтоцы настаніка да рока вылучаюць два этапы – папярэдні і непасрэдны. Папярэдняя падрыхтока настаніка да рока звязана з каляндарна-тэматычным планаваннем. Каляндарна-тэматычнае планаванне неабходна для вызначэння аптымальных шляхо рэалізацыі адукацыйнай, развіваючай і выхавачай функцый вучэбна выхавачага працэсу  сістэме рока і пазарочных занятка па дадзенай тэме або раздзеле вучэбнай праграмы. Для ажыццялення каляндарна-тэматычнага планавання настанік павінен дасканала вывучыць дзяржаны адукацыйны стандарт, вучэбную праграму па прадмету, азнаёміцца з падручнікамі і вучэбнымі дапаможнікамі, вопытам работы настаніка, скласці каляндарна-тэматычны план вывучэння прадмета на чвэрць, пагоддзе, навучальны год. Тэматычнае планаванне звычайна ключае наступныя пункты: назву тэмы кожнага рока; колькасць гадзін, адведзеных на вывучэнне тэмы; мэты і задачы; спосабы выкладання матэрыялу, прыкладны пералік наглядных дапаможніка, прыкладнае дамашняе заданне; дату правядзення занятка. Тэматычнае планаванне стварае магчымасць комплекснага падыходу да вывучэння вучэбных прадмета, аблягчае падрыхтоку настаніка да кожнага асобнага рока.
Непасрэдная падрыхтока настаніка да рока звязана з парочным планаваннем. Парочнае планаванне ажыццяляецца на аснове каляндарна-тэматычнага планавання. Вынікам парочнага планавання з’яляецца парочны план. Настаніку патрэбна навучыцца складаць і план, і канспект урока. Да рока рыхтуюцца  наступнай паслядонасці: спачатку складаецца план урока, потым на яго аснове выконваецца канспект і затым, калі неабходна, робіцца падрабязны запіс урока.
У плане рока павінны быць адлюстраваны наступныя моманты:
дата правядзення рока і яго нумар па тэматычным плане;
назва тэмы рока і класа, у якім праводзіцца,
мэты і задачы навучання, выхавання і развіцця школьніка;
тып урока;
абсталяванне;
ход урока  адпаведнсці са структурай урока пэнага тыпу, з указаннем паслядонасці яго этапа і прыкладнага размеркавання часу па гэтых этапах;
змест вучэбнага матэрыялу;
метады і прыёмы работы  кожнай частцы рока;
заданне на дом.
Падрыхтока да рока – гэта пастаянны неабходны элемент прафесійнай дзейнасці настаніка. Эфектынасць кожнага рока залежыць ад дасканалай яго падрыхтокі і майстэрства правядзення.









16. Раскрыць сутнасць дамашняй самастойнай работы вучня.
Дамашняя вучэбная работа школьніка з'яляецца вельмі важнай састаной часткай працэсу навучання i адной з істотных форм яго арганізацыі. Дамашняя вучэбная работа вучня заключаецца  самастойным выкананні задання настаніка па патарэннi і болыи глыбокім засваенні вывучаемага матэрыялу i яго прымяненні на практыцы, развіцці творчых здольнасцей i задатка, удасканаленні вучэбных умення i навыка. Дамашняя работа па авалоданні вывучаемым матэрыялам характарызуецца дзвюма аснонымі асаблівасцямі наянасцю вучэбнага задання, якое даецца настанікам, i самастойнай работай вучня па яго выкананні.
Дамашнія заданні па сваім змесце ключаюць у сябе: а) засваенне вывучаемага матэрыялу па падручніку, б) выкананне вусных практыкавання (прыдумванне прыклада на вывучаемыя правілы па мове, вызначэнне прыкмет дзялімасці ліка па матэматыцы, завучванне храналагічнай табліцы па гісторыі i г. д.; в) выкананне пісьмовых практыкавання па мовах, матэматыцы, фізіцы i іншых прадметах, г) напісанне творчых работ па літаратуры, д) падрыхтоку даклада па вывучаемым матэрыяле  старшых класах, е) правядзенне назірання; ж) выкананне практычных i лабараторных работ па фізіцы, xiмii i біялогіі, з) падрыхтоку табліц, дыяграм, схем па вывучаемым матэрыяле i г. д. Дамашнія заданні карысна дыферынцыраваць.
Істотнае значэнне мае правільная дазірока аб'ёму i ступені цяжкасці дамашніх задання з тым, каб папярэдзіць перагрузку вучня. У прыватнасці, у I класе дамашняе заданне не задаецца, у ІІ класе ix выкананне не павінна займаць больш 1 гадзіны, у IIІ класе 1,5 гадзіны, у IV класах 2 гадзіны, у V VI класах 2,5 гадзіны, у VII VIII класах 3 гадзіны, у IX XI класах 3,5 гадзіны.
Дамашняе заданне павінна адпавядаць наступным патрабаванням: 1)павінны быць невялікімі, але змястонымі; 2)павінны быць больш простымі і зразумелымі, чым тая работа, што праводзіцца  класе; 3) патрэбна звязваць з непасрэднымі назіраннямі і ражаннямі дзяцей; 4)неабходна праводіць інструктаж аб іх выкананні; 5)карысна індывідуалізаваць дамашнія заданні;6) павінны абавязкова правярацца настанікам;7) настаніку патрэбна ведаць, якую дапамогу аказваюць бацькі пры выкананні дамашніх задання вучнямі.
Якасць i культура вучэбнай работы школьніка па выкананні дамашніх задання уключае  сябе захаванне i выкананне шэрагу правіл: 1)вучням неабходна ведаць, што працэс асэнсавання i засваення веда павінен насіць разгрупаваны характар; 2) дамашнія заданні неабходна выконваць у дзень ix атрымання; 3)пры падрыхтоцы дамашніх задання абавязкова трэба стварьщь псіхалагічны настрой; 4) калі дамашняе заданне ключае  сябе засваенне матэрыялу па падручніку i выкананне розных практыкавання, то яго падрыхтоку трэба пачынаць з работы з падручнікам; 5) прыступаючы да выканання практычных задання, трэба важліва прагледзець тыя практыкаванні, якія выконваліся па вывучаемай тэме на року; 6) Паміж падрыхтокай дамашніх задання па асобных прадметах неабходна рабіць перапынкі  10 12 мін; 7) у час перапынку паміж падрыхтокай дамашніх задання нельга зглядзець тэлеперадачы, уступаць у дыскусіі; 8)вельмі важна, каб дамашнія заданні выконваліся штодзённа  адзін i той жа час i на пастаянным месцы; 9)пасля падрыхтокі дамашніх задання зрабіць перапынак у 2030-мiнут, патарыць матэрыял да занятка на затрашні дзенъ з прымяненнем прыёма самакантролю; 10) беглы прагляд (паутарэнне) вывучаемага матэрыялу па падручніках непасрэдна перад сном 8 10 мін.

17. Ахарактарызаваць віды кантролю вучэбных дасягнення школьніка.
Кантроль веда, умення і навыка вучня з’яляецца састаной часткай працэса навучання. У педагагічнай літаратуры вылучаюць наступныя віды кантролю: папярэдні, бягучы, перыядычны і выніковы.
Асновай для вылучэння гэтых віда кантролю з’яляецца спецыфіка дыдактычных задач на розных этапах навучання
Папярэдні кантроль служыць неабходнай прадпасылкай для паспяховага планавання і кіравання вучэбным працэсам. Ён дазваляе вызначыць зыходны зровень веда і мення вучня, каб выкарыстаць яго як фундамент, арыентавацца на дапушчальную цяжкасць вучэбнага матэрыялу. На аснове дадзеных папярэдняга кантролю, які праводзіцца  пачатку вучэбнага года, настанік уносіць карэктывы  каняндарна-тэматычны план, вызначае, якім раздзелам вучэбнай праграмы патрэбна дзяліць больш увагі на занятках, намячае шляхі выпраленых прабела у ведах вучня.
Бягучы кантроль з’яляецца адным з асноных віда праверкі веда, умення і навыка вучня. Вядучая задача бягучага кантролю – рэгулярнае кіраванне вучэбнай дзейнасцю вучня і яе карэкцірока. Ён дазваляе атрымліваць бесперапынную інфармацыю аб ходзе і якасці засваення вучэбнага матэрыялу і на аснове гэтага аператына носіць змены  вучэбны працэс. Другімі важнымі задачамі бягучага кантролю з’яляецца стымуляванне рэгулярнай, напруджанай і мэтанакіраванай працы вучня, актывізацыя іх пазнавальнай дзейнасці; вызначэнне зроню авалодвання вучнямі меннямі самастойнай працы, стварэнне мо для іх фарміравання. Правядзенне бягучага кантролю – працяг навучальнай дзейнасці настаніка. Бягучы кантроль з’яляецца арганічнай часткай усяго вучэбнага працэса, ён цесна звязаны з выкладаннем, замацаваннем, патарэннем і прымяненнем вучэбнага матэрыялу. Дадзены кантроль можа быць індывідуальным і групавым. Пры арганізацыі бягучага кантролю неабходна дабівацца свядомага, а не фармальнага механічнага засваення вучнямі вучэбнага матэрыялу. Нельга дапускаць вялікіх інтэрвала у кантролі кожнага вучня. У гэтым выпадку вучні перастаюць рэгулярна рыхтавацца да занятка, а значыць, і сістэматычна замацоваць пройдзейны матэрыял. Бягучы кантроль падзяецца на бягучы парочны і бягучы тэматычны.
Перыядычны кантроль дазваляе вызначыць якасць вывучэння вучнямі вучэбнага матэрыялу, па раздзелах, тэмах прадмета. Такі кантроль звычайна праводзіцца некалькі разо у тыдзень (чвэрць або семестр). Прыкладам перыядычнага кантролю могуць служыць кантрольныя работы, залікі па практычных, лабараторных. Перыядычны кантроль дазваляе праверыць трываласць засваення атрыманых веда і набытых умення, так як ён праводзіцца праз працяглы час і не па асобных дозах вучэбнага матэрыялу. Перыядычны кантроль ахоплівае вучня усёй групы і праводзіцца  выглядзе вуснага апытвання, невялікіх пісьмовых, графічных, практычных работ. Яго правядзенне прадугледжваецца  каляндарна-тэматычных планах работы настаніка.
Выніковы кантроль накіраваны на праверку канчатковых выніка навучання, выялення ступені авалодвання вучнямі сістэмай веда, умення і навыка, атрыманых у працэсе вывучэння асобнага прадмета ці рода дысцыплін. Выніковы кантроль - кантроль інтэграваны, менавіта ён дазваляе меркаваць аб агульных дасягненнях вучня. Выніковы кантроль ажыццяляецца пры высталенні адзнакі за чвэрць, год, на перавадных семестровых і дзяржаных экзаменах, пры абароне курсавых работ.
Такім чынам, кантроль выступае агульным родавым паняццем і азначае выяленне, вымярэнне і ацэньванне веда, умення навучаемых.
18. Ахарактарызаваць метады вуснага кантролю веда (франтальнае, індывідуальнае, камбінаванае апытванне).
Метады кантролю – спосабы дзейнасці настаніка і вучня, у ходзе якіх выяляецца засвоены вучнямі вучэбны матэрыял і авалодванне меннямі і навыкамі.
Да метада кантролю адносяцца вуснае апытванне, пісьмовая і практычная праверка, стандартызаваны кантроль. Агульнае прызначэнне гэтых метада заключаецца  тым, каб найлепшым чынам забяспечыць своечасовую і себаковую зваротную сувязь паміж настанікам і вучням, на аснове якой устаналіваецца як вучні спрымаюць і засвойваюць вучэбны матэрыял. Мэты кантролю вызначаюць выбар метада, пры гэтым трэба лічваць, што названыя метады могуць выкарыстовацца ва сіх відах кантролю.
Вуснае апытванне – найбольш распасюджаны метад кантролю веда і мення. Пры вусным апытванні станаліваецца непасрэдная сувязь паміж настанікам і вучням, у працэсе якой настанік атрымлівае шырокія магчымасці для вывучэння індывідуальных асаблівасцей засваення вучнямі вучэбнага матэрыялу. Вуснае апытванне патрабуе ад настаніка вялікай папярэдняй падрыхтокі. Адрозніваюць франтальнае, індывідуальнае, камбінаванае ( ушчыльненае) апытванне.
Франтальнае апытванне праводзіцца  форме гутаркі настаніка з групай. Яго перавага  тым, што да актынай разумовай працы можна далучыць усіх вучня класа. Для гэтага пытанні павінны дапускаць кароткую форму адказа, быць лаканічнымі, лагічна звязанымі, дадзены  такой паслядонасці, каб адказы навучаемых маглі раскрыць змест раздзела, тэмы. Пры дапамозе франтальнага апытвання настанік мае магчымасць праверыць выкананне вучнямі дамашняга задання, вызначыць гатонасць класа да вывучэння новага вучэбнага матэрыялу, які толькі што бы растлумачаны на занятках. Мэтанакіравана выкарыстоваць франтальнае апытванне перад правядзеннем лабараторных і практычных работ, так як ён дазваляе праверыць падрыхтаванасць вучня да іх выканання. Пытанні павінны мець пераважна пошукавы характар.
Індывідуальнае апытванне яляе сабой грунтоныя, звязныя адказы вучня на пытанне, якое адносіцца да вывучаемага матэрыялу, таму яно служыць важным сродкам развіцця мовы, памяці, мыслення вучня. Каб зрабіць такую праверку больш глыбокай неабходна ставіць перад вучнямі пытанні. Якія патрабуюць разгорнутага адказу. Пытанні для індывідуальнага апытвання павінны быць дакладнымі, яснымі, канкрэтнымі, мець прыкладны характар. Ахопліваць асноны, раней пройдзены матэрыял. Пытанні засёды задаюць усяму класу і пасля невялікай пазы, неабходнай для таго, каб усе навучэнцы зразумелі яго і падрыхтаваліся да адказу, выклікаюць канкрэтнага вучня. Такім чынам, каб выклікаць пры праверцы пазнавальную актынасць вучня усяго класа мэтазгодна спалучаць індывідуальнае і франтальнае апытванне.
Важнае значэнне мае менне настаніка кіраваць апытваннем. Яно заключаецца ва менні слухаць вучня, назіраць за працэсам іх дзейнасці, карэкціраваць гэтую дзейнасць.Заключная частка вуснага апытвання – падрабязны аналіз адказа, робіць вывад аб тым, як вывучаны вучэбны матэрыял.
Вуснае апытванне як метад кантролю веда, умення і навыка патрабуе вялікіх затрат часу, акрамя таго па адным і тым жа пытанні нельга праверыць усіх вучня.
Таму вопытныя настанікі  мэтах рацыянальнага выкарыстання вучэбнага часу праводзяць камбінаванае (ушчыльненае) апытванне. Пры камбінаваным апытванні сумяшчаюцца вусныя адказы з пісьмовым апытваннем па картках, з самастойнай работай. Гэта дазваляе пры адных і тых жа затратах часу пракантраляваць працу большай колькасці вучня.

19. Вызначыць асаблівасці выхавання як састаной часткі цэласнага педагагічнага працэсу.
Выхаванне – мэтанакіраваны педагагічны працэс арганізацыі і стымулявання актынай дзейнасці асобы па авалодванні сацыяльным грамадскім вопытам: ведамі, уменнямі і навыкамі, спосабамі творчай дзейнасці, сацыяльнымі і духонымі адносінамі.
Для таго, каб авалодаць ведамі, практычнымі меннямі і навыкамі, а таксама спосабамі творчай дзейнасці, вучня патрэбна ключаць у актыную вучэбна-пазнавальную дзейнасць і навучаць іх. Акрамя веда, чалавек валодае пэнымі пачуццямі, поглядамі, перакананнямі, звычкамі паводзін, сфарміраваць якія толькі пры дапамозе навучання немагчыма. Тут патрэбна спецыфічная выхавачая работа. Гэтая спецыфіка выхавачай работы павяла за сабой размежаванне  педагогіцы паняцця выхавання  шырокім і вузкім сэнсе.
Выхаванне  шырокім сэнсе азначае авалодванне сёй сукупнасцю грамадскага вопыту: ведамі, уменнямі і навыкамі, спосабамі творчай дзейнасці, сацыяльнымі, маральнымі і эстэтычнымі адносінамі. У гэтым выпадку выхаванне ключае  сябе навучанне і выхаванне  вузкім сэнсе.
Выхаванне  вузкім сэнсе азначае фарміраванне сацыяльных, маральных і эстэтычных адносін.
Вылучэнне  агульным выхавачым працэсе яго спецыфічных бако – навучання і выхавання  вузкім сэнсе – носіць умоны характар. У рэальнай педагагічнай дзейнасці яны цесна звязаны паміж сабой, пранікаюць адзін у другі. У гэтай непарынай сувязі навучання і выхавання праяляецца важная заканамернасць: нельга ажыццяляць дзейнасць выхавання без добра арганізаванага навучання, рона як і нельга паспяхова навучаць без умелага выхавання.
Выхавачы працэс мае шэраг асаблівасцей:
Працэс мэтанакіраваны. Найбольшую эфектынасць выхавачага працэсу забяспечвае такая яго арганізацыя, пры якой мэта выхавання ператвараецца  мэту блізкую і зразумелую выхаванцу. Менавіта адзінствам мэт, супрацоніцтвам пры іх дасягненні характарызуецца сучасны выхавачы працэс.
Працэс выхавання – шматфактарны працэс. Станаленне асобы адбываецца пад уплывам разнастайных фактара, прамых і скосных уздзеяння школы, сям’і, грамадскасці, сацыяльнага асяроддзя. Выховае сё: людзі, рэчы, з’явы – але перш за сё настанікі і бацькі.
Выхавачы працэс – працэс дынамічны, г.зн. рухомы, зменлівы.
Гэта працэс працяглы, догачасовы, па сутнасці бесперапынны.
Працэс выхавання комплексны працэс. Азначае адзінства мэт, задач, зместу, форм і метада выхавачага працэсу, падпарадкаваных ідэі цэласнасці фарміравання асобы.
Выхавачаму працэсу характэрны варыятынасць (неадназначнасць) і нявызначанасць выніка. У адных і тых жа умовах, аднымі і тымі ж дзеяннямі могуць быць дасягнуты розныя вынікі.
Працэс выхавання мае двухбаковы характар.
Выхавачаму працэсу характэрна аддаленасць выніка ад моманту непасрэднага здзеяння.
Працэс выхавання – супярэчлівы працэс.
У сучасным разуменні працэс выхавання – гэта менавіта эфектынае заемадзеянне (супрацоніцтва) выхавацеля і выхаванца, накіраванае на дасягненне зададзенай мэты.



20. Раскрыць сутнасць паняцця “заканамернасці” і “прынцыпы” выхавання. Растлумачыць узаемасувязь паміж імі.
Заканамернасці – гэта стойлівыя і істотныя сувязі, якія патараюцца  выхавачым працэсе і рэалізацыя якіх дазваляе дасягаць станочых выніка у развіцці і фарміраванні асобы.
Усе заканамернасці, якія ляжаць у аснове выхавання, умона можна падзяліць на заканамернасці, якія вызначаюць агульныя падыходы да арганізацыі выхавання і заканамернасці, якія вызначаюць яго педагагічную інструментоку (арганізацыю, пабудову).
Да заканамернасцей, якія вызначаюць агульныя падыходы да выхавання, можна аднесці наступныя:
-характар выхавання на сіх гістарычных этапах вызначаецца аб’ектынымі патрэбамі вытворчасці і інтарэсамі правячых кола грамадства;
-адзінства мэт, зместу і метада выхавання;
-непарынае адзінства навучання і выхавання (у вузкім сэнсе) у цэласным педагагічным працэсе.
Да заканамернасцей, якія даюць педагагічную інструментоку выхавачаму працэсу, адносяцца:
1. Выхаванне асобы адбываецца толькі  працэсе ключэння яе  розныя віды дзейнасці. 2. Выхаванне ёсць стымуляванне актынасці фарміруемай асобы  арганізуемай дзейнасці.
3. У працэсе выхавання неабходна праяляць высокі гуманізм і павагу да асобы  спалучэнні з высокай патрабавальнасцю.
4. У працэсе выхавання неабходна адкрываць перад вучнямі перспектывы іх росту, дапамагаць ім дабівацца радасці поспеху.
5. У працэсе выхавання неабходна выяляць і абапірацца на станочыя якасці вучня.
6. У выхаванні неабходна лічваць узроставыя і індывідуальныя асаблівасці вучня.
7. Выхаванне павінна ажыццяляцца  калектыве і праз калекты.
8. У працэсе выхавання неабходна дабівацца адзінства і згодненасці педагагічных намагання настаніка, сям’і і грамадскіх арганізацый.
Разгледжаныя зананамернасці, калі зяць іх у сукупнасці, даюць уяленне аб тым, якой павінна быць практычная арганізацыя выхавачага працэсу. Калі тэарэтычныя заканамернасці дастаткова распрацаваны  навуцы і выкарыстоваюцца на практыцы, яны становяцца прынцапамі практычнай вучэбна-выхавачай дзейнасці.
Прынцыпы выхавання – гэта зыходныя палажэнні, згодна з якімі будуецца працэс выхавання. Прынцыпы засёды адпавядаюць пэнай сістэме выхавання і служаць для рэалізацыі вядучай ідэі дадзенай сістэмы. Прынцыпы, на якія абапіраецца выхавачы працэс, складаюць сістэму.
Сучасная айчынная сістэма выхавання будуецца на прынцыпах гуманізму, асобаснага падыходу, веры  дзіця, супрацоніцтва, уключэння асобы  значымую дзейнасць, сувязь выхавання з жыццём і працай, апорай на станочае  выхаванні, спалучэння павагі з патрабавальнасцю.
Без ведання заканамернасцей і прынцыпа выхавання цяжка разлічваць на дасканаленне выхавачага працэсу



21. Раскрыць сутнасць метада выхавання. Растлумачыць іх класіфікацыю.

Метады выхавання – гэта спосабы дасягнення пасталенай мэты выхавання. Адносна да школьнай практыкі можна сказаць таксама, што метады – гэта спосабы здзеяння на свядомасць, волю, пачуцці, паводзіны выхаванца з мэтай выпрацокі  іх пэных якасцей.
Як і  навучанні, метад выхавання падзяляецца на складаючыя яго элементы, якія называюцца прыёмамі выхавання. Прыём выхавання – гэта частка агульнага метаду, асобнае дзеянне, якое прыносіць канкрэтнае паляпшэнне.
У педагогіцы назапашана вялікая колькасць метада выхавання. Для таго, каб іх упарадкаваць скаладаюцца класіфікацыі. Класіфікацыя метада выхавання – гэта пабудаваная па пэнай прыкмеце сістэма метада. Абапіраючыся на класіфікацыю, педагог не толькі дакладна яляе сабе іх сістэму, але і лепей зразумее прызначэнне, характэрныя прыкметы тых або іншых метада.
Для зручнасці вывучэння і выпрацокі навыка і мення па выкарыстанні метада выхавання на практыцы, усе метады выхавання мона можна аб’яднаць у наступныя групы:
Метады фарміравання свядомасці асобы: гутарка, растлумачэнне, расказ, лекцыя, дыспут, прыклад.
Метады арганізацыі дзейнасці: практыкаванні, прывучэнне, сістэма даручэння, выхавачыя сітуацыі.
Метады стымулявання станочых паводзін: патрабаванні, пастанока перспектывы, заахвочванне, пакаранне, грамадскае меркаванне.
Метады самавыхавання: асабістыя абавязкі, самасправаздача, самааналіз, самакантроль, самаацэнка.
Выбар і эфектынасць выкарыстання метада выхавання залежаць ад таго, наколькі выхавацель улічвае:
мэты і задачы выхавання;
заканамернасці і рухаючыя сілы выхавання;
індывідуальна-тыпалагічныя асаблівасці дзяцей;
узровень іх выхаванасці;
прыроду канкрэтных педагагічных сітуацый;
адпаведнасць метада выхавання вядучаму віду дзейнасці дзіцяці пэнага зросту.
На практыцы метады выхавання выступаюць у вельмі складаным і нават супярэчлівым узаемадзеянні. Аднак патрэбна памятаць, што няма метада добрых і дрэнных, эфектыных або неэфектыных. Усё залежыць ад таго, як яны выкарыстоваюцца. Няма таксама метада атарытарнай або гуманістычнай педагогікі. Усе метады важныя, неабходныя, рознымі з’яляюцца толькі накіраванасць і асаблівасці іх выкарыстання.









22. Раскрыць сутнасць і прызначэнне метада фарміравання свядомасці асобы (этычная гутарка, расказ на этычную тэму, растлумачэнне, прыклад) .
Метады фарміравання свядомасці – гэта спосабы здзеяння на свядомасць, паводзіны, волю дзяцей з мэтай фарміравання  іх сістэмы погляда і пераканання. Яны забяспечваюць вырашэнне галонай задачы выхавання школьніка – фарміраванне іх светапогляду, высокіх грамадскіх і палітычных якасцей, свядомай перакананасці.
Сутнасць метада фарміравання свядомасці заключаецца  тым, што пасродкам іх да свядомасці дзіцяці даводзяць тыя патрабаванні, якія грамадства прад’яляе да падрастаючага пакалення. Інакш гэтую групу метада выхавання называюць метадамі пераканання, паколькі іх галонае прызначэнне – фарміраванне стойлівых пераканання. Асноны інструмент гэтай групы метада – слова, паведамленне і абмеркаванне інфармацыі.
Расказ – гэта яркае, эмацыянальнае выкладанне канкрэтных факта і падзей, якія маюць маральны змест. Выбар тэмы расказу вызначаецца яе актуальнасцю для класа, упэненасцю  тым, што яна выкліча  дзяцей гатонасць да суперажывання, станочую рэакцыю. Расказ служыць крыніцай веда, узбагачае маральны вопыт асобы вопытам другіх людзей, паказвае станочы прыклад у выхаванні. Расказ павінен быць кароткім, эмацыянальным, даступным, ілюстрыраваным прыкладамі, праводзіцца  адпаведнай абстаноцы. Эфектынасць расказу дасягаецца пры наступных умовах: адпаведнасць расказу сацыяльнаму вопыту школьніка; суправаджэнне ілюстрацыямі, музычнае афармленне; эмацыянальнае здзеянне акаляючага асяроддзя павінна адпавядаць замыслу і зместу расказа; расказ выклікае адпаведнае ражанне толькі тады, калі выконваецца прафесійна; расказ абавязкова павінен перажывацца слухачамі.
Растлумачэнне – гэта метад эмацыянальна-славеснага здзеяння на выхаванца, мэта якога раскрыць сацыяльны, маральны, эстэтычны змест тых або іншых патрабавання да дзіцяці, учынка, падзей, з’я, дапамагчы яму сфарміраваць правільныя ацэнкі паводзін і чалавечых зносін. Функцыі растлумачэння заключаюцца  фарміраванні або замацаванні новых якасцей ці форм паводзін. Растлумачэнне абапіраецца на нушэнне. Унушэнне – гэта здзеянне на асобу з дапамогай эмацыянальных прыёма пры зніжанай крытычнасці асобы, пры поным даверы да таго, хто нушае.
Этычная гутарка – гэта метад сістэматычнага і паслядонага абмеркавання праблем у пытальна-адказнай форме. Уяляе дзел двух бако – выхавацеля і выхаванца. Мэта этычнай гутаркі – фарміраванне сістэмы маральных погляда і пераканання. Гутарка складаецца, як правіла, з кароткага ступнага слова выхавацеля і пастанокі пытання для абмеркавання, пераважна праблемнага характару. Прадметам для этычнай гутаркі могуць быць маральныя, сацыяльныя, этычныя праблемы. Эфектынасць гутаркі залежыць ад выканання наступных умо: праблемны характар гутаркі; магчымасць выказаць сваё меркаванне; цікавы змест гутаркі, блізкі эмацыянальнаму вопыту выхаванца. Правільнае кіраніцтва гутаркай заключаецца  тым, каб дапамагчы выхаванцам самастойна прыйсці да правільнага вываду.
Прыклад – выхавачы метад выключнай сілы. Яго дзеянне засноваецца на перайманні. Малодшыя школьнікі падражаюць тым, хто аказвае на іх найбольш моцнае ражанне. Таму вельмі важна акружыць дзіця станочымі прыкладамі для пераймання. У якасці прыклада да пераймання могуць выступаць старэйшыя браты і сёстры, бацькі, дзядуля, бабуля, настанік, выхавацель, героі кніг, кінафільма і іншае. Перайманне падлетка носіць выбіральны характар, у юнацкім узросце прыкладам служыць канкрэтная асоба ці збіральны вобраз. Асноная мова павышэння выхавачай сілы прыклада дарослых – адзінства слова і справы. Сіла станочага здзеяння прыклада настаніка зрастае тады, калі ён карыстаецца атарытэтам і дзейнічае паслядона.

23. Ахарактарызаваць метады стымулявання паводзін і дзейнасці: заахвочванне, пакаранне, спаборніцтва.
Аснонае прызначэнне гэтай групы метада – узмацняць або затарможваць уплы іншых метада і праялення асобы. Сутнасць дзеяння метада стымулявання заключаецца  пабуджэнні да сацыяльна адабраемых паводзін. У дадзеным выпадку стымулам выступаюць заахвочванне (адабрэнне) і пакаранне (асуджэнне) учынка.
Заахвочванне – гэта метад станочай ацэнкі дзейнасці і паводзін вучня. Яно замацовае станочыя навыкі і звычкі. Дзеянне заахвочвання заснавана на збуджэнні станочых эмоцый. Віды заахвочвання: адабрэнне, пахвала, падзяка, узнагарода. Адабрэнне – гэта прасцейшы від заахвочвання. Яно можа быць выражана жэстам, мімікай, станочай ацэнкай паводзін або дзейнаці выхаванца. Заахвочванні больш высокага зроню – падзякі, узнагароды. Методыка заахвочвання рэкамендуе, адабраць не толькі вынік, але маты і спосаб дзейнасці.
Пакаранне - метад выражэння адмонай ацэнкі, асуджэння дзеяння і чынка,
якія супярэчаць нормам паводзін. Віды пакарання: папярэджанне, асуджэнне, завага, вымова, спагнанне, меры абмежавання, метад рэальнага выніку. Як і се метады выхавання, пакаранне разлічана на паступовае ператварэнне знешніх стымула у стымулы нутраныя. Метад пакарання патрабуе абдуманных дзеяння, аналізу прычын учынку і выбару такой формы, якая не прыніжае годнасць асобы.
Гуманістычная педагогіка не адмаляе пакарання, а патрабуе толькі змянення іх меры, характару, спосабу выкарыстання. Па гэтым пытанні вядуцца працяглыя дыскусіі.
Спаборніцтва – гэта метад, пры якім звычайная патрэба школьніка да саперніцтва накіроваецца на выхаванне патрэбных чалавеку і грамадству ласцівасцей. Сутнасць спаборніцтва заключаецца  тым, каб падцягваць адстаючых да зроню перадавых, дабівацца агульнага пад’ёму  рабоце. Спаборніцтва дапамагае выхавацелю бачыць і ацаніць магчымасці кожнага дзіцяці, намеціць пасільную перспектыву  выхаванні волі і характару. Пры арганізацыі спаборніцтва неабходна прытрымлівацца наступных умо і патрабавання: вызначэнне мэт і задач спаборніцтва; складанне праграмы спаборніцтва; распрацока крытэрыя ацэнкі; стварэнне мо для правядзення спаборніцтва, падвядзенне выніка і знагароджвання пераможца.
У школе можна спаборнічаць па сіх відах дзейнасці, акрамя вучэбнай, так як вынік навучання залежыць не толькі ад намагання дзіцяці, але і ад яго здольнасцей. Ва мовы спаборніцтва рэкамендуецца носіць наступныя паказчыкі: сваечасовае выкананне дамашніх задання, стараннасць, акуратнасць, адсутнасць заваг на року; выкананне школьнага і дамашняга рэжыму дня; чытанне дадатковай літаратуры па прадметах; адсутнасць спазнення на рокі. Гэтыя паказчыкі характарызуюць адносіны вучня да навучання і іх патрэбна ключаць у змест спаборніцтва разам з абавязкамі па грамадскай рабоце.
Усе метады стымулявання арганізуюць і накіроваюць жыццё дзіцяці і дзіцячага калектыву. Яны актывізуюць выхаванца на выкананне сваіх абавязка, садзейнічаюць фарміраванню каштонага жыццёвага вопыту, затарможваюць і выключаюць шкодныя формы паводзін.
Пры выкарыстанні метада стымулявання неабходна прытрымліваюцца наступных патрабавання: справядлівасць, апора на калекты, улік прычын і мо адмоных праялення, улік узроставых і індывідуальных асаблівасцей, мера, своечасовасць і педагагічна такт

24. Раскрыць сутнасць і прызначэнне метада арганізацыі дзейнасці.
Выхаванне павінна фарміраваць патрабуемы тып паводзін. Выхаванасць асобы фарміруюць не паняцці, перакананні, а канкрэтныя справы, учынкі. Усе метады гэтай групы засноваюцца на практычнай дзейнасці выхаванца. Кіраваць гэтай дзейнасцю педагог можа дзякуючы таму, што ёсць магчымасць разбіць яе на састаныя часткі – канкрэтныя дзеянні і чынкі. Да метада арганізацыі дзейнасці і фарміравання вопыту паводзін адносяць практыкаванні, прывучэнне, сістэму даручэння, выхавачыя сітуацыі.
Сутнасць практыкавання заключаецца  шматразовым выкананні патрабуемых дзеяння, давядзенні іх да атаматызму. Вынік практыкавання – устойлівыя якасці асобы: навыкі і звычкі.
Плануючы сістэму практыкавання, выхавацель павінен добра прадумаць, якія навыкі і звычкі будуць выпрацовацца. Каб сфарміраваць устойлівыя навыкі і звычкі, патрэбна пачынаць практыкаванні як мага раней, так як, чым маладзей арганізм, тым хутчэй выпрацоваецца  ім звычка. Абавязковая мова эфектынасці гэтага метаду – стварэнне цэласнай сістэмы практыкавання, якія паступова складняюцца.
Прывучэнне – гэта інтэнсіна выконваемае практыкаванне. Яго выкарыстоваюць тады, калі неабходна хутка і на высокім узроні сфарміраваць патрабуемую якасць. Прывучэнне складаецца з шэрагу паслядоных дзеяння, якія павінен засвоіць выхаванец: паказ, як выконваецца дзеянне, і замацаванне правільных дзеяння пад непасрэдным назіраннем выхавацеля або бацько. Прывучэнне выкарыстоваецца на сіх этапах выхавачага працэсу.
Функцыю практыкавання і прывучэння выконваюць: 1) рэжым дня дзіцяці  школе і дома; 2) спецыяльна арганізаваныя педагагічныя і гульнёвыя сітуацыі.
Метад арганізацыі дзейнасці і паводзін выхаванца у спецыяльна створаных умовах скарочана называюць метадам выхавачых сітуацый. Выхаванец у іх ставіцца перад неабходнасцю выбраць пэнае рашэнне з некалькіх магчымых варыянта: скарыстаць прывілегію самаму; уступіць месца іншаму; змачаць; сказаць праду; адказаць “не ведаю”. У пошуках выйсця з сітуацыі школьнік пераглядае, пераасэнсовае і перабудавае свае паводзіны, прыводзіць іх у адпаведнасць з новымі патрабаваннямі, умовамі дзейнасці і зносін.
У рэальным жыцці і дзейнасці школьнага калектыву пастаянна знікаюць сітуацыі, у якіх праяляецца ся сістэма выхавачых адносін. Педагагічныя і гульнёвыя сітуацыі дапамагаюць настаніку выпрацаваць навыкі і звычкі дысцыпліны, культуры паводзін.
Фарміраванню грамадскай актынасці садзейнічае сістэма даручэння. Сістэма даручэння прывучае дзяцей жыць і працаваць па законах калектыву, адчуваць сваё дачыненне да канкрэтных спра у класе, школе, грамадстве.
Умовы правільнага выкарыстання метада арганізацыі дзейнасці: 1) дакладнае яленне аб мэце выхаваня  самаго выхавацеля і яго выхаванца; 2) дакладна і ясна сфармуляванае правіла; 3) аптымальны аб’ём дзеяння, пасільных для выхаванца, вылучаных на кожны адрэзак часу; 4) паказ, як выконваюцца дзеянні, якія іх вынікі;
5) добразычлівы, зацікалены, але неаслабны кантроль, які абавязкова павінен спалучацца з самакантролем; 6) выкарыстанне гульнёвых форм.
Такім чынам, якой бы вялікай не была роля свядомасці  маральным развіцці выхаванца, у працэсе выхавання неабходна збройваць дзяцей практычным вопытам, выпрацоваць у іх навыкі і звычкі паводзін. Вырашэнню гэтай задачы і садзейнічаюць метады арганізацыі дзейнасці і фарміравання вопыту грамадскіх паводзін.
25. Вызначыць сутнасць, прыкметы і шляхі фарміравання калектыву.
Калекты – гэта група людзей, аб’яднаных агульнай грамадска значымай мэтай і дзейнасцю, накіраванай на яе дасягненне. Калекты аб’ядновае вучня на аснове дзелавых і асобасных узаемаадносін. З гэтага пункту гледжання пад выхавачым калектывам патрэбна разумець такое аб’яднанне вучня, жыццё і дзейнасць якога вызначаецца здаровымі сацыяльнымі імкненнямі і  якім добра функцыянуюць органы самакіравання, а міжасобасныя адносіны характарызуюцца высокай арганізаванасцю, адказнай залежнасцю, імкненнем да сумеснай дзейнасці і агульнага поспеху, багаццем духоных адносін і інтарэса.
Аснонымі характэрнымі прыкметамі калектыву з’яляюцца:
-агульная сацыяльна значымая мэта;
-агульная сумесная дзейнасць;
-агульная арганізацыя гэтай дзейнасці;
-адносіны адказнай залежнасці (маральнае яднанне);
-агульны выбарны кіруючы орган;
-шырокая сістэма калектыных сувязей;
-мажорны стыль і тон жыцця;
-свядомая дысцыпліна, замацаваная  карысных звычках і традыцыях.
Калекты адрознівае шэраг асаблівасцей: згуртаванасць, свядомасць, арганізаванасць, узаемаадказнасць, самастойнасць, добразычлівасць, здаровая крытыка і самакрытыка, разумнае спалучэнне асобасных і агульных інтарэса і інш.
Аснонымі шляхамі фарміравання калектыву з’яляюцца:
Сумесная дзейнасць. У працэсе дзейнасці развіваюцца творчыя магчымасці вучня, фарміруецца іх сацыяльная актынасць, выховаецца агульнасць інтарэса. Вопыт педагагічнай дзейнасці паказвае, што дзіцячы калекты удасканальваецца і згуртоваецца не  любой дзейнасці, а толькі  той, якая складае асноны змест яго жыцця. Дзейнасць сама па сабе не будзе мець выхавачага значэння. Для того, каб дзейнасць з’ялялася шляхам фарміравання калектыву неабходна, каб яна адпавядала наступным патрабаванням: -наянасць мэтанакіраванага кіраніцтва дзейнасцю; -улік узроставых асаблівасцей дзяцей і зроню развіцця калектыву; -дзецям павінна быць зразумелай і цікавай мэта дзейнасці; -вынікі дзейнасці павінны мець грамадска карысны сэнс; -уключэнне дзяцей у розныя віды дзейнасці.
Традыцыя – гэта добры звычай, станочы вопыт дзейнасці калектыву, які перадаецца з пакалення  пакаленне. Наянасць традыцый у калектыве з’яляецца важным паказчыкам яго арганізаванасці. Традыцыі бываюць штодзённыя і святочныя, вялікія і малыя. Вялікія – гэта яркія масавыя падзеі, малыя – сціплыя па маштабах. Яны дапамагаюць выпрацоваць агульныя нормы паводзін, развіваюць калектыныя хваляванні, упрыгожваюць жыццё.
Перспектыва – гэта практычная мэта, якая можа зацікавіць і згуртаваць выхаванца. Перспектывы могуць быць блізкімі, сярэднімі, далёкімі. Блізкія перспектывы не патрабуюць ад калектыву значных намагання для дасягненя, “затрашняя радасць”. Сярэдняя перспектыва патрабуе большых намагання і часу, падзеі некалькі аддаленыя па часе. Далёкія перспектывы – складаныя мэты, дасягненне якіх патрабуе ад усяго калектыву шмат сіл і часу.. Для пашырэння перспекты вялікае значэнне мае палажэнне аб тым, што перспектывы  школе павінны насіць не толькі святочна-малянічы, але галоным чынам дзелавы характар. Пры правільна арганізаванай рабоце па выхаванню калектыву  ім фарміруецца пэны стыль і тон жыцця і дзейнасці.
26. Даць кароткую характарыстыку структурным кампанентам светапогляду.
У агульным плане светаполгяд уяляе сабой спецыфічную форму свядомасці чалавека, яго погляды на навакольны свет і сваё месца  гэтым свеце. У гэтым сэнсе пад светапоглядам патрэбна разумець спецыфічную форму свядомасці чалавека, якая ключае  сябе абагульненую стстэму яго веда, погляда, пераканання і ідэала, у якіх праяляюцца яго адносіны да развіцця прыроды і грамадства і якія вызначаюць яго грамадска-палітычную і маральна-эстэтычную пазіцыю і паводзіны  рохзных сферах жыцця.
У якасці важнейшых структурных кампенента выступаюць : а) сістэма веда;
б) погляды; в) перакананні; г) ідэалы чалавека.У сваю чаргу казаныя структурныя кампаненты светапогляду можна падзяліць на аб’ектыныя (веды) і суб’ектыныя (погляды,перакананні і ідэалы).
Веды як аб’ектыны кампанент светапогляду яляюць сабой сістэму навуковых ісцін, якія маюць форму апісальна-канстатуючага меркавання асобы. Авалодванне навуковымі ведамі стварае аснову для выпрацокі навуковага светапогляду. Але вядома і іншае: асобныя людзі выдзялюцца сваёй навуковасцю, але не засёды маюць правільны светапогляд. Значыць, веды самі па сабе не засёды вызначаюць светапогляд чалавека. Для таго, каб веды садзейнічалі фарміраванню і развіццю светапогляду, яны павінны набыць для чалавека суб’ектыны сэнс, або перайсці  яго погляды і перакананні, зрабіцца асновай выпрацокі яго ідэала.
Погляд ёсць меркаванне, суб’ектыны вывад чалавека, які звязаны з тлумачэннем тых ці іншых прыродных і сацыяльных з’я, выяленне ім сваіх адносін да гэтых з’я. Погляды маюць вялікае значэнне для светаразумення чалавека і аказваюць той ці іншы плы на яго паводзіны. Але прамы пераход ад погляда і ацэначных меркавання да чынка адбываюцца не засёды. Іншы раз у чалавека погляды і ацэначныя меркаванні бываюць правільнымі, але яны не падмацоваюцца адпаведнымі дзеяннямі і чынкамі.
У гэтым сэнсе больш дзейсным кампанентам светапогляду чалавека з’яляюцца перакананні. Перакананне – гэта тое, што чалавек глыбока асэнсава і перажы эмацыянальна і што ён гатовы адстойваць і абараняць у любых умовах. Змяненне перакаання – гэта змяненне становак і накіраванасці асобы. Разам з тым устойлівасць пераканання ёсць несумненная вартасць чалавека, бо дзякуючы ёй асоба сама адчувае сябе і яляе для іншых пэную цэласнасць, каштонасць і індывідуальнасць. Калі  чалавека няма стойлівых пераканання, то ён знаходзіцца пад чыім-небудзь уплывам, кідаецца  крайнасці, гатовы ісці за любым авантурыстам, калі ён прапануе хуткае і простае вырашэнне праблемы.
Арганічным кампанентам светапогляду з’яляюцца ідэалы асобы. Ідэал – гэта асэнсаванне і эмацыянальнае прыняцце вышэйшай дасканаласці  чым-небудзь, тое, што становіцца мэтай дзейнасці, жыццёвым імкненнем асобы. У ідэалах увасабляюцца лепшыя чалавечыя рысы, якія становяцца стымулам і рэгулятарам развіцця і фарміравання асобы. У якасці ідэала выступаюць прыклады выдатных людзей, жыццё і дзейнасць якіх напонены героікай подзвіга у служэнні Бацькашчыне, навуцы, грамадскаму прагрэсу.
Светапогляд уяляе сабой сукупнасць ідэй, тэарэтычных прынцыпа і каштонасных арыентацый, якія вызначаюць змест, накірункі і характар яго дзейнасці.



27. Вызначыць задачы і змест маральнага выхавання школьніка.
Кожны чалавек з’яляецца членам сацыяльнай сістэмы і знаходзіцца  мностве грамадскіх і асабістых сувязей. Каб быць пэным чынам арганізаваным і  той або іншай меры згадняць сваю дзейнасць з іншымі людзьмі яму неабходна падпарадковацца пэным нормам, правілам і патрабаванням. Рэгулюючую функцыю паводзін чалавека  грамадстве выконваюць прававыя нормы (розныя пастановы дзяржаных органа, уставы, інструкцыі, указанні, распараджэнні афіцыйных асоб) і мараль, або маральнасць.
Мараль як форма грамадскай свядомасці ёсць сукупнасць правіл, патрабавання і норм, якія грамадства прад’яляе да чалавека, і якія рэгулююць адносіны і заемадзеянне паміж людзьмі.
Такім чынам, маральнае выхаванне – гэта мэтанакіраванае і сістэматычнае здзеянне на свядомасць, пачуцці і паводзіны выхаванца з мэтай фарміравання  іх маральных якасцей, якія адпавядаюць патрабаванням грамадскай маралі. Як вынік маральнага выхавання выступае маральнасць асобы.
Маральнасць чалавека – сукупнасць яго свядомасці, навыка і звычак паводзін, звязаных з рэальным выкананнем гэтых норм, правіл і патрабавання. У нормах, правілах і патрабаваннях маралі адлюстроваюцца тыя маральныя адносіны, якія павінны вызначаць паводзіны і дзейнасць асобы  розных сферах жыцця.
Маральнае выхаванне ажыццяляецца толькі  працэсе ключэня вучня у разнастайныя віды практычнай дзейнасці і арганізацыі яе такім чынам, каб яна садзейнічала фарміраваню  іх станочых маральных адносін і асобасных якасцей.
Асноныя задачы маральнага выхавання:
1. Фарміраванне маральнай свядомасці.
2. Выхаванне і развіццё маральных пачуцця.
3. Выпрацока мення і звычак маральных паводзін (заключаецца  фарміраванні  вучня пасродкам спецыяльных практыкавання культуры паводзін).
4. Выхаванне маральных якасцей.
Каб ажыццяляць маральнае выхаванне , неабходна ведаць змест тых адносін, на аснове якіх адбываецца фарміраванне адпаведных асобасных якасцей. Гэты змест уключае  сябе:
адносіны да палітыкі дзяржавы, да радзімы, іншых краін і народа (грамадзянскасць, патрыятызм, павага да іншых народа);
адносіны да працы (працавітасць, дысцыпліна працы, актынасць, ініцыятынасць);
адносіны да грамадскага здабытку, матэрыяльных каштонасцей і прыроды (беражлівасць, экалагічная культура);
адносіны да людзей (калектывізм, гуманнасць, таварыскасць);
адносіны да сябе (прадзівасць, прынцыповасць, сціпласць, чэснасць, стыманасць).
У рамках кожнай групы адносін фарміруюцца пэныя маральныя якасці. Змест маральнага выхавання вызначаецца Канцэпцыяй бесперапыннага выхавання дзяцей і навучэнскай моладзі  Рэспубліцы Беларусь, агульнымі мэтамі выхавання, мараллю грамадства і адлюстраваны  Праграме выхавання дзяцей і навучэнскай моладзі  Рэспубліцы Беларусь.


28. Раскрыць сутнасць, задачы і сродкі эстэтычнага выхавання школьніка.

Паняцце “эстэтычнае выхаванне” цесна звязана з тэрмінам “эстэтыка”, які абазначае навуку аб прыгожым. Само слова “эстэтыка” утвараецца ад грэчаскага (aesthesis), што  перакладзе азначае адуванне, пачуццё. Таму  агульным плане эстэтычнае выхаванне яляецца як працэс фарміравання пачуцця у галіне прыгожага. У эстэтыцы сё прыгожае звязана з мастацтвам, з мастацкім адлюстраваннем рэчаіснасці  свядомасці і пачуццях чалавека, з яго здольнасцю разумець прыгожае, імкнуцца да яго  жыцці і ствараць яго.
Сутнасць эстэтычнага выхавання заключаецца  фарміраванні  вучня здольнасцей панацэннага спрымання і правільнага разумення прыгожага  мастацтве і жыцці, выпрацоцы эстэтычных паняцця, густу і ідэала, у развіцці творчых задатка і даравання у галіне мастацтва.
Мэта эстэтычнага выхавання – фарміраванне эстэтычнай культуры асобы. Задачы эстэтычнага выхавання адлюстроваюць не толькі разнастайныя крыніцы эстэтычнага здзеяння, але і складанасць шляхо эстэтычнага развіцця чалавека, якое пачынаецца з развіцця мення спрымаць і адчуваць прыгожае і завяршаецца меннем ствараць жыццё па законах прыгажосці.
У працэсе ажыццялення эстэтычнага выхавання неабходна вырашаць наступныя задачы:
1) развіццё эстэтычнага спрымання, здольнасці спрымаць прыгожае  прыродзе, мастацтве, жыцці;
2) выхаванне эстэтычнага густу, здольнасці ацэньваць прыгожае, адрозніваць сапрады прыгожае ад неэстэтычнага;
3) выхаванне эстэтычных адносін да рэчаіснасці, што ключае актыныя дзеянні чалавека па ахове і абароне сяго прыгожага і яго асабістую дзейнасць, накіраваную на стварэнне новых духоных каштонасцей, арганізацыю жыцця па законах прыгажосці.
Усе задачы цесна звязаны паміж сабой, аднак парадак іх пералічэння адлюстровае паслядонасць у рабоце па эстэтычным выхаванні.
Эстэтычнае выхаванне ажыццяляецца пры дапамозе разнастайных сродка. Вылучаюць эстэтычнае выхаванне сродкамі мастацтва і сродкамі акаляючай рэчаіснасці. Эстэтычнае выхаванне сродкамі мастацтва называецца мастацкім выхаваннем. Да мастацкіх сродка адносяць літаратуру, жывапіс, музыку, тэатр, скульптуру, архітэктуру і іншае. Да сродка акаляючай рэчаіснасці адносяцца прырода, бытавыя мовы, працоная дзейнасць, заемаадносіны.
Такім чынам, эстэтычнае выхаванне – гэта дзейнасць выхавацеля па фарміраванні  вучня успрымальнасці да прыгожага  прыродзе, мастацтве і навакольнай рэчаіснасці, развіццю мення правільна ацэньваць прыгожае, прабуджэнне гатонасці актына абараняць прыгожае і імкнуцца носіць прыгажосць у навакольную рэчаіснасць.









29. Ахарактарызаваць сістэму работы сучаснай школы па працоным выхаванні школьніка.
У сучаснай школе склалася даволі стройная сістэма працонага выхавання школьніка, якая ключае  сябе: фарміраванне адказных адносін да вучэбнай працы; авалодванне асновамі політэхнічных веда у працэсе вывучэння школьных дысцыплін і агульнапрацонай падрыхтокі; працонае навучанне; грамадска-карысную вытворчую працу; пазакласную работу.
На думку К.Дз.Ушынскага, разумовая праца самая складаная для дзіцяці, паколькі патрабуе вялікага напружання. У ходзе вучэбнай працы вучні авалодваюць шэрагам разумовых і практычных дзеяння рознай ступені складанасці і рознага зроню самастойнасці. Галоная задача вучэбнай працы – навучыць дзіця вучыцца, узброіць яго методыкай і тэхнікай вучэбнай працы, даць магчымасць самому здабываць веды. Набытыя  працэсе вучэбнай працы менні і навыкі аказваюць станочы плы на гатонасць школьніка да дзелу  грамадска карыснай вытворчай працы, з’яляецца добрай базай для падрыхтокі вучня да будучай працонай дзейнасці. Асабліва важнае значэнне для працонага выхавання вучня мае праца настаніка па фарміраванню  вучня умення працаваць з кнігай, даведачнай літаратурай, камп’ютэрнай тэхнікай.
Працонае навучанне як вучэбны прадмет ахоплівае вучня з першага па выпускны клас і з’яляецца састаной часткай іх працонай падрыхтокі. Змест вучэбных праграм па працоным навучанні будуецца па прынцыпу пераемнасці паміж І-ІУ, У-ІУ, Х-ХІ класамі.
Вучні пачатковай школы авалодваюць неабходнымі  жыцці элементарнымі прыёмамі ручной працы з рознымі матэрыяламі, вырошчвання сельска-гаспадарчых раслін, рамонту вучэбна-наглядных дапаможніка, вырабу цацак, розных карысных прадмета для школы, дзіцячага саду, дома.
У базавай школе вучні працуюць у майстэрнях і атрымліваюць грунтоную агульнапрацоную падрыхтоку, набываюць веды і практычныя менні апрацокі метала, дрэва, знаёмяцца з асновамі электратэхнікі, графічнай граматы, фарміруюць яленні аб галоных галінах народнай гаспадаркі. Працонае навучанне  старэйшых класах звязана з профільным навучаннем.
Грамадска карысная праца – гэта мэтанакіраваная, планамерная, свядомая, добраахвотная дзейнасць, якая мае грамадскую значнасць. Грамадска значымая, выніковая праца ключае  сябе такія віды грамадска карыснай дзейнасці, як збор металалома, макулатуры, лекавых раслін, даро леса; цімураскую работу па аказанні дапамогі хворым і састарэлым. Педагагічны эффект такіх спра узмацняецца дзякуючы іх гульнёваму афармленню, што пабуджае жаданне дзяцей здзяйсняць справы не для знагароды, а  сувязі з усведамленнем абавязку і маральнага задавальнення. Найбольш простым і даступным відам градска карыснай працы з’яляецца смаабслугованне. Работа па самаабслугованню вучня у школе ключае борку памяшкання, падрыхтоку класа да занятка, дзяжурства па школе, сталовай, гардэробе і інш. Бытавая праца  сям’і звязана з выкананнем вучнем розных пасільных узросту хатніх спра.
Працонае выхаванне вучня у школе носіць мэтанакіраваны і сістэматычны характар.
Вынікам працонага выхавання, навучання і прафесійнай арыентацыі з’яляецца працавітасць. Працавітасць – гэта асобасная якасць, якая характарызуецца: -трывалай патрэбнасна-матывацыйнай сферай; -глыбокім разуменнем маральнага сэнсу і ператвараюча-выхавачай ролі працы  развіцці асобы ( веды, перакананні); -уменнем і імкненнем добрасумленна выконваць любую неабходную работу; -праяляць валявыя намаганні  пераадоленні цяжкасцей і перашкод у працонай дзейнасці.
30. Ахарактарызаваць сістэму фізічнага выхавання  сучаснай школе.
Фізічнае выхаванне – гэта працэс арганізацыі актынай фізкультурна-спартынай дзейнасці вучня, накіраванай на мацаванне патрэбнасці  занятках фізічнай культурай і спортам, асэнсавання іх псіхафізіялагічных асно, развіццё фізічных сіл і здароя, а таксама выпрацоку санітарна-гігіенічных навыка і звычак здаровага ладу жыцця.
Фізічнае выхаванне  сучаснай школе адбываецца па пэнай сістэме. Сістэма фізічнага выхавання ключае  сябе фізічнае выхаванне  працэсе вучэбных занятка, пазакласную работу па фізічным выхаванні, фізкультурна-аздараленчыя мерапрыемствы  рэжыме вучэбнага дня школьніка.
Дзейсным сродкам фізічнага выхавання з'яляюцца рокі фізкультуры. Пры іх правядзенні трэба памятаць, што фізічная нагрузка на арганізм вучня павінна павы-шацца паступова, дасягаючы максімуму  другой палове рока, а потым зно зніжацца да таго зроню, які бы у пачатку занятка. У адпаведнасці з гэтым у тыповай структуры рока фізічнай культуры і здароя вылучаюць падрыхточую, асноную і заключную часткі.
Магчымасці іншых вучэбных прадмета фізічнага выхавання звязаны галоным чынам падтрыманнем належнага санітарна-гігіенічнага рэжыму на вучэбных занятках, папярэджанням празмернай стомленнасці вучня, дабрым праветрываннем класных памяшкання, пабуджэннем школьніка да захавання правільнай асанкі.
Да фізкультурна-аздараленчых мерапрыемства у рэжыме школьнага дня адносяцца: гімнастыка да занятка, правядзенне фізкультхвілінак на роках, рухомых перапынка. Гімнастыка да занятка праводзіцца па класах перад пачаткам ву-чэбных занятка пад кіраніцтвам настаніка або спецыяльна прызначаных фізорга з ліку школьніка.Фізкультхвілінкі на роках ключаюць у сябе лёгкія фізічныя практыкаванні, якія выконваюцца на працягу 1,5-2 хвіліні пад кіраніцтвам настаніка. Такія фізкультхвілінкі асабліва важна праводзіць у пачатковых і сярэдніх класах, дзе навучэнцы адрозніваюцца больш высокай фізічнай і разумовай стамляльнасцю. Аснонае прызначэнне рухомых перапынка з’яляецца змена віда дзейнасці дзіцяці. Актынасць дзяцей у час перапынка можа быць разнастайнай: рухомыя гульні, гульні са спартыным інвентаром, настольныя гульні. Пры гэтым важна сачыць каб актынасць дзяцей не перазбуджала іх і не выклікала стомленасці.
Сістэма пазакласных мерапрыемства па фізічнаму выхаванню павінна знаходзіцца  цеснай сувязі з той работай, якая праводзіцца  працэсе вучэбных занятка. У пазакласнай рабоце па фізічнаму выхаванню можна вылучыць шэраг напрамка: 1) пашырэнне і паглыбленне санітарна-гігіенічнай асветы вучня і фарміраванне адпаведных умення і навыка; 2) выкарыстанне натуральных сіл прыроды (сонца, паветра і вады) для мацавання здароя навучэнца; 3) арганізацыя і правядзенне спартына-масавых мерапры-емства у школе(спартыныя святы, арганізацыя школьных спартакіяд, спаборніцтва, вечаро, дзён здароя і інш.) 4) арганізацыя сістэматычнай працонай дэейнасці, якая звязана з выкарыстаннем мускульнай энергіі, фізічнай трэнірокай і знаходжаннем на свежым паветры.
Правільна арганізаванае фізічнае выхаванне  сістэме вучэбных і пазакласных занятка павінна ключаць у сябе: як масавае цягненне вучня у разнастайныя формы занятка фізкультурай і спортам, так і правядзенне індывідуальнай і групавой работы з імі, хто праяляе здольнасці і задаткі  галіне фізкультуры і спорту






31. Вызначыць формы работы школы з сям’ёй. Ахарактарызаваць бацькоскісход як найбольш распасюджаную форму работы школы з сям’ёй.
Пры ажыццяленні педагагічнага кіраніцтва сямейным выхаваннем класным кіраніком выкарыстоваюцца разнастайныя калектыныя, групавыя і індывідуальныя формы работы. Да калектыных форм работы школы з сям’ёй адносяцца: педагагічныя лекторыі, універсітэты педагагічных веда, навукова-практычныя канферэнцыі, бацькоскія сходы, практыкумы; да групавых – работа бацькоскага камітэту класа і школы. Індывідуальная работа класнага кіраніка з сям’ёй ажыццяляецца  форме педагагічных кансультацый, індывідуальных гутарак, педагагічных даручэння, наведвання сям’і дома.
Найбольш распасюджанай формай работы школы з сям’ёй з’яляецца бацькоскі сход. Бацькоскія сходы падзяляюцца на агульнашкольныя і класныя.
Класны бацькоскі сход праводзіцца адзін раз у месяц або  чвэрць, у залежнасці ад асаблівасцей класа, узросту вучня, кантынгенту бацько. Па зместу бацькоскія сходы могуць быць бягучымі, тэматычнымі, выніковымі. Бягучыя бацькоскія сходы – гэта сходы з традыцыйнай павесткай дня: вынікі паспяховасці  чвэрці, вынікі праведзеных свят, мерапрыемства, экскурсій, пахода. Тэматычныя бацькоскія сходы – гэта сходы, якія прысвячаюцца актуальнай тэме, у абмеркаванні якой зацікалена абсалютная большасць бацько класа. Тэматычныя бацькоскія сходы, як правіла, носяць асветніцкі характар і накіраваны на пашырэнне веда бацько у галіне выхавання дзяцей. Выніковыя бацькоскія сходы – гэта сходы, у задачу якіх уваходзіць падвядзенне выніка развіцця дзіцячага калектыву за пэны час. У ходзе такіх схода бацькі маюць магчымасць ацаціць дасягненні вучня класа, уласнага дзіцяці, паранаць мінулыя вынікі з тымі, якія жо ёсць.
Пры арганізацыі і правядзенні бацькоскіх схода неабходна прытрымлівацца наступных правіл:
Тэма бацькоскага сходу павінна быць актуальнай для бацько.
Бацькоскі сход павінен праходзіць  зручны для бацько час.
План правядзення бацькоскага сходу павінен быць вядомы бацькам.
Зносіны класнага кіраніка з бацькамі павінны быць тактонымі і вытрыманымі.
Бацькоскі сход не павінен навешваць ярлыко.
Бацькоскі сход павінен быць карысным і добра падрыхтаваным.
Этапы правядзення бацькоскага сходу:
Арганізацыя бацькоскага сходу.
Падрыхтока сцэнарыя і правядзенне бацькоскага сходу.
Асэнсаване выніка бацькоскага сходу.
Вялікае значэнне класны кіранік павінен надаваць фарміраванню традыцый у правядзенні бацькоскіх схода. Да бацькоскага сходу патрэбна дасканала рыхтавацца: прадумваць ход размовы, распрацоваць пытанні да бацько, можна спецыяльна выпускаць насценгазеты, падбіраць да прагляду фрагменты з кінафільма педагагічнага зместу. Асаблівае значэнне мае форма запрашэння бацько на сход. Нельга запрашаць на сход бацько за дзень або  дзень яго правядзення. Эфектынасць сходу  многім залежыць ад таго, якая на ім пануе атмасфера. Змястоны даклад, цікавыя выступленні, яркія прыклады з практыкі сямейнага выхавання выклікаюць жывы абмен думкамі, пабуджаюць бацько да дзелу  дыскусіі. Для класнага кіраніка важнай з’яляецца думка бацько аб праведзеным сходзе, таму  змест бацькоскага сходуводзяцца элементы рэфлексіі: вусная думка бацько, пісьмовы аналіз выніка сходу, афармленне калажа або газеты.









13PAGE 15


13PAGE 143215




Заголовок 115

Приложенные файлы

  • doc 26735140
    Размер файла: 285 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий