Сценарий пьесы 2014

Сценарий пьесы «Аханартаа» по мотивам стихотворения Д.А.Улзытуева «Аханартаа».


«Баатар –совет арадта hугэдэнэб»
«Советскому народу –победителю посвящаю!»


Автор уншана:
ТYлэг сэнгYY наhандаа
ТYрэл богоhоо алхажа,
Yлгэн сэнхир тоонтодоо
YхибYYн наhаяа орхижо
Агуу дайнда мордоhон,
Ахайнараа hанагшаб
Арюун нангин заяаень
Арбаадтайhаа дурдагшаб!


Сценын дунда тYYдэг.
Аршан дээрэ.Yдэшын саг.
Сценэ дээрэ хYбYYн басаган хоер гарана, басаган улаан пулаадтай-Дугарма. Хyбууниинь- Тогошо Улзытуев- уншана шулэг:
Шэбэртэ. Хэн иигэжэ нэрлээб, бу мэдэ.
Шэбэр шугыгаар сэлеэн соогоо алдаршаа.
Шэнэhэтэ ой. «Сэнгэгты!»- гээд Улаан-Хада
Шэдэлнэ хормой дороhоо аршаан.
УУнаб. Саданагуйб.Уняар манан алшуураар
Улаан-Хадамни самнана, самнана.
Уулын шулуун дээрэhээ улаан пулаадаар
Урихан гансамни даллана, даллана.

Гэнтэ дуунай абяан соностоно:
YYрэй сайхын урда тээ
YYдээ сэлин гаралайлши
Мунгэн саган хюруун дээр
Муроо гарган ябалайлши.
Арбан уеын амисхаал
Аглаг тоонто Шэбэртэ
Элинсэгэйм дурасхаал
Элдин Бэлшэр, Дабааата (хуушан аянгаар!)
Хэдэн басагад, хубууд ерэшэбэ.
Тогоошо: Цэпэлмамнай яагаа гоеор дуланашдаа!
Цэпэлма: Чимитцу! Дарису! Доржима! Ехороо татаяы, хубууд ерытэ!
Булта тудэгээ тойрожо, еохороо татана:
Сэлэнгынгээ оеорhоо сэгээн шулуу бэдэрэе!
Сэбэр сээжын оеорhоо сэсэн зугаа бэдэрэе!
Асоо манай авиахим-
СССр-эй оборон-яс! И т.д.
Залуушуул шууялдаhаар тарана.


Углоодэрэй углоогуур. hрррррррррррhhhhhhhhh h
омоной дэргэдэ. Столбдо аhаагдаhан «громкоговоритель»
Сценын саана харша шэнги гэшхуур табяатай. Хун зон, убгэд хугшэд, ухибууд сугларна.
Громкоговоритель соо дугарна: Хархис гурэнэй дайсад СССР гурэндэмнэй добтолжо, дайн эхилбэ!
Булта hанаагаа зобоhон шарайтай, гэмэрэлдэнэ, шэбир hабир гэлдэнэ. Залуушуул шанга эридээр дуугаралсана, нюдаргануудаа зангидана.
hомоной дарга урда гаража угэ хэлэнэ: Июниин 22 –то манай гурэндэ Фашист Германи дайгаар добтолжо оробо. Манай нютагайхин! б



Автор: Аласай холы зориhон
Аян замай хуниие
Хуурай нюдоор удэшэхэ-
Хуушан сагай ёhые
Алдаагуйхэн убгэдууд
Абяагуйхэн зогсоо hэн.
Аюул ехэтэ харгыдань
Амары хусэн удэшоо hэн.
Тэрэл газартаа олон эрэшуул замда гарахаар хубсаhатай, сумкэ хтоомхотой, малгай сабхитай сугларжа зогсоно.
Вонком угэ хэлэнэ: Фашист Германиин булимтарагшадые тэhэ биса сохихоор бэлэн байhандатнай баярые хургэнэб. Ииимэ зоригтой, хусэ шадалтай манай нютагай хубууд, hайн ябаад бусагты! Зай дуудалга эхилэе.
(СпиСОК военных Шибертуй, Дабатуя, можно читать только мобилизованных в 1941 году, остальных из списка показывать на интерактивном экране на фоне сцены)
Дайнда абтаhан Заганай hомоной эрэшуулэй нэрэ, фамилии уншана. Стройдо байhан хубууд «Би!»- гээд , урагшаа алхан, гуйжэ гараад, дахин стройдоо байжа ондоо хунэй тулоо гарана (хамтадаа 50-60 хун болоно).Шэбэртэ, Дабаата нютагай хубууд нэрлэгдэнэ.
Буряад эхэнэрнууд дуугай удэшэнэ. Нэгэ ород эхэнэр бархирна. Убгэд сэржэм ургэнэ. Ухибууд харан, hэр шэр гэлдэнэ.
Сценын саана машинын абяан дуулдана. Убгэд hарабшалжа байжа харана. Хугшэд hанаа алдана, аргагуй хайрлана, наманшална, уйлан тату юуб даа губэрэлдэнэ.
Автор: Арбан долоон наhатайдаа
Арынгаа даба дабахадажа,
Арьял ногоон Хайрангадаа
Арзынгаа дээжы сасахадажа,
Байгал далайн эрьеhээ
Баруун хизаар зорилойт.
Хурдан хулэг паровозоо
Хуугайлуулан ошолойт.

Почтын ойро зогсоhон
Полуторка машинын
Харгын тооhо бурьюулан,
Хадын саагуур хороходо,
hарабшалан зогсоhон
hахал саган убгэдууд,
hанаа алдан удэшэhэн
hаншаг сагаан хугшэдууд
хоер нэгээрээ hубарилдан,
хотон руугаа тара hэн.
Гэшууhээ тулан,губэрэлдэн,
Гэр тээшээ харяа hэн.
Улгэ hалгын хажууда
Улэhэн хэды «эрэшуул»,
Ахайнараа удэшэhэн
Арайл тэнэг худхэшуул
Модон буугаар буудалдан,
Одон дуугаа дуудалдан,
Шугы соогуур шууялдан,
шулуун дээгуур hурэлдэн,
Шуhа лэбшэн hааритаhан
Шуран маяа хулнуудээр
Хагдан дээгуур хатаралдан,
Харяа hэмди гэр гэртээ.

Тэрэ уэдэ, юундэшьеб,
Тэнгэри ходол улайха.
hара наран хиртэжэ,
hанаа сэдьхэл зобоохо.
Элдэб юрын тэмдэгууд
Эндэш тэндэш дуулдаха,
Нютаг бури хэншьеб даа
Нюуса лундэн буулгаха.


Сценэ дээрэ харша шэнгеэр бариhан гэшхуур байна. Дондок тэрээн дээрэ гаража hарабшалан харана. Бэшэ ухибууд гуйлдэнэ, модоор хэhэн буугаар буудалдана, солдадууд боложо наадана.



Тэрэ гэhэн сагhаа
Тэмээн уулын саанахана
Халуун байлдаан наяржа,
Халюун дэхэй манаржа,
Архан шудхэр фашисты
Манай нютагай ахайнар
Алиш тээhээнь буhэлэнхэй
Алан Турин байна гээд,
Баран хара уулэтэй
Баруун зуг руу харадаг hэм.
Холые хараха hанаатай,
Хорёон дээрэ гарадаг hэм.
Тэнгэриин дуунай абяае
Тэhэрhэн бомботой сасуулан,
Сахилгаанай сахилхы
Снарядуудтай жэшээлэн,
Удэшын боро хараанаар
Yлын улын зогсодог hэм.
Улайрагша огторгой
Удаан удаан шэртэдэг hэм.

Тэрэл хашаанай хажууда 3-4 басагад ерэжэ hууна (Цэпэлма, Чимитцу, Дарису, Доржима ) дуугаа гунигтайгаар дуулдана:
Шулуун дээгуур миралзаад
Шугын горход хайнагатаа
Аяар холо мордоhон
Айдар гансам хаанабдаа?



Сценэ дээрэ Улзытуетэнэй гэр байра сохи: дундань стол, хажуудань скамейкэ, 2 стул, амhартын шкаф, заа зуу хубсаhан.
Дугарма эжы ээрсэгээрээ нооhо ээрэнэ. Дуу басаган Сэндэмэнь орожо ерэнэ.
Эжы: Сэндэмэ, сай уудаа, даараа гуш?
Сэндэмэ сай ууна.
Сэндэмэ: Ямар байнабта, эгэшэ?
Тогоошомной бэшэнэ гу?
Эжы: Дондог бидэ хоер поле гаража, hарын сагаанда паар хахалаабди даа. Нормоёо дуургээбди, хубуумни туhалаа. Углоодэр Митаа Дэрмэ Дондог хоертойгоо тулеэндэ гарахань, намда сулоо угы, хонид турэжэ байна.


Автор: Газар дэлхэй тухэреэлэн,
Гашуудалта саг байгаа.
Хуугэдэйшье зуудэндэ
Хурэжэ ерэhэн дайн байгаа.
hарын хуйтэн толон дор
Паар хахалан ябадагаа,
hаальтын эгсэ хормоhоо
Тулеэ булган зободогоо,
Хартаабхаханаа шэмхэлжэ,
Садангуйгоор унтадагаа,
халимдартаа тэршэлжэ,
хара зуудэ манадагаа,
Уеым нухэд мартаагуй-
Унэн сэхынь хэлсэгшэ.
Ухибуун хубидаа гутаагуй
hургаал болоо гэлсэгшэ.


Сценэ дээрэ Улзытуетэнэй гэр байра сохи. Дугарма эжы Дондог хоер байна. YYдэн тайлдажа, почтальон басаган орожо ерэнэ. YY, оро, оро.
Почтальон сумка сооhоо гурбалжан нугалhан конверт гаргажа, «Дугарма эжы, танда бэшэг ерээ»- гээд, бэшэгынь hарбайна.
Дугарма эжы: «Ехэ hайнши даа, мухаа»-гэжэ, хугшэн бярлана, конвертэеэ эльбэнэ, талана,ехэ удаан харан гайхана, тиигээд Дондогтоо hарбайжа:
«Хубуумни, ахашни бэшэг бэшэбэ, уншадаа. Шангаар унша»- гэнэ.
Дахин .дахин дабтуулна.
«Зай ,Дондогни, Ахадаа бэшэг hуужа бэшэ.Дайсанаа бута сохигты гэ, Бурхамнай туhалха байха!».
Ахын бэшэhэн бэшэгууды
Арай шамай гаргахаб.
Ээрсэг нооhоо орхинхой,
Эжым намаяа шагнаха.
Сэрэгэй богони бэшэгууды
Сээжэлдэтэрээ хадуужа,
Урдаа бариhан хуудаhаяа
Уншангуйгоор хэлэхэдэм,
Дахин дахин дабтуулжа,
Хухин хухин hуудаг hэн.

Туулган хара тэнгэритэй
Туймэр дайнай дайдаhаа
Налгай дулаан бэшэгуудтээ
Намаяа дурсан hурахадаш,
Олиггуйгоор урмашан
Омогорхожо ябадаг hэм.
Харюу бэшэн тухажаржа,
Хахад удэроо барадаг hэм.

Баhал Улзытуетэнэй гэр байра сохи.
Дугарма эжы: «Дайн баруун тээшээ ороо гэлсэнэ, дайсанаа манай сэрэгууд ходор улдэжэ байна ха. Ехэл hайн юумэн дуулдана даа. Yгы , теэд, Ахашни юундэ бэшэгээ бэшэхэеэ болтшобоб, hанаамни зобошобо. Донжог, дэрэвэн ошожо узэлшэ эхэнэртэ узуулэе, ябая. Мунгэ угы хадаа, нэгэ улха орооhо абаад ябая, нооhоёо абаеы. Зай, ябаы.»


Душэн табан оной
Дулэтэ тэрэ хабар
Берлин шадарай фронтоhоо
Бэшэгууд гэнтэ таhалдан,
Тэмдэг дохёо хулеэжэ,
Тэсэжэ ядаад хоюулан
Улха орооhо туулмаглан,
Урда тосхон ошобобди.
Yзэл узэдэг хугшоодэй
Yхэл тухай дурдаагуй
Бура хаартаа буулгажа:
Бусахань,-гэбэ удаагуй.
Шабгансада этигэжэ,
Шангаар бэеэ барибабди.
Этигэл дуурэн сэдьхэжэ,
Эжытэеэ харибабди.



Автор: Нажарай дуулим углоогуур
Нарнай гараа удыдэ
Аяга сайга гудамхяад, ажалдаа гарахаа байтарнай
YYдэн гэнтэ сэлигдээд,
Орожо ерээ бэлэйлши.
Зуудэн мэтээр узэгдоод,
зогсожо байгаа бэлэйлши.

Сценэ дээрэ Улзытуетэнэй гэр байра сохи. УУдэн тайлдажа, Тогошо Уозытуев орожо ерэнэ, нэгэ заахан рюкзактай, хуушан шинельтэй, малгайтай, гимнастеркотой, сабхитай. Тархияа уяhан, таяг тулаhан.
Дугарма эжы: «Хубуумни, хубуумни! Бурхан hайндаа, бурхан хараа!»
Дондог: «Ахай, ахай, ура, ура!»
2-3 хубууд ороно гарана. Доржо, Петя, Володя хуршэнэр ороно, уулзана, гарнуудаа барилсана, тэбэрилдэнэ.
Эжы: «Бутэд, яагаа hаймши, YY, зоохэй асараа гуш, hуугыш, Хандасу, юун гоё халаааша баряад асараабши. YY, Дуня ! заходи. Огурцы, помидоры принесла, садись, садись! Митаамнай мед асараа ! Булта hуугты, сай уугты! »

Шагдарай Доржо гуйгоод ороно, бидон баринхай.
Эжы: «Доржо, бэрхэш даа, Улан-Хадынгаа аршан асарба гуш?!»
Тогоошо: Доржо, шамдаа значок шамдаа угэнэб, бэрхэ болохош даа.( Значогоо зуулгэнэ)

Автор: Аглаг дайдынш агаар,
Аршаанта нютагай уhан
Али болохо эмуудhээ
Ашатай туhатай байгаа гу,
Хараха дуулахаар муушагхан
Хахад бэетэй бусаhан аад,
Баруун дайнайш шарханууд
Баран шаху бутуурбэ.
Хууен шууян ерэhэн
Хухын дуута хабар,
Бургааhанай гyлгэлhэн
Буурал тэрэ удэр,
Галин-гулин ганганаhаар,
Галуу нугаhанай бусахые,
Яргайта жалгаар тэрэнгиин
Ягаан дулоор носохые
Харан харан баясажа,
Хараа нюдэнш ошотобо.
Шагнан шагнан уяржа,
Шарайш hэргэн хубилба.
Дуугай аалин зогсожо,
Дуулим дайдаа шэртэхэдэш,
Удаан hанаа алдажа,
Удаан юушюеб шэбшэхэдэш,
Абяагуйхэн хажуудаш
Амяа даран байдаг hэм.
Шашаг угоор хашараажа,
Шархыш дайрахаа айдаг hэм.


Сценэ дээрэ Улзытуетэнэй гэр байра сохи. Дондог ахынгаа хажууда абяа аниргуй байна, хайрлана хэбэртэй, эльбэнэ. Тогоошо сонходо зогсоно, бодолгото болонхой. Эжынь нооhоео ээржэ hуутараа, «сайга шанахамдаа, хубуун.»-гэнэ.
YYдэн тайлдажа 3-4 солдат хубсаhатай хунууд орожо ерэбэ.
Тогоошо: ОО, Дондогни, амар мэндэ!
Цырен ахай, сайн байноо! Тэбэрилдэнэ.
Доржо ахай , сайн! Баhал тэбэрилдэнэ.
Дугарма эжы: «хубууд, hуугты, hуугты, сай уугты.»
Булта столдо hууна, архи аягална.

Автор: Yетэноороо сугларжа,
Угэеэ нэгэдэг hуухадатнай,
Уер шэнгеэр наряжа,
Уурэй сайтар hуухадатнай,
Хариин хуйтэн дайдада
Халуун амяа орхиhон
Ууган нухэдоо дурдажа,
Уяран нэрлэн hуухадатнай,
Шуhата ехэ байлдаанай
Шуурган замай галл-мурнууд,
Тумэн ухэлоор долгисоhон
Тургэн уhата гол мурэнууд
Утаан сооhоо улаабхин,
Уняартахадал гэдэг hэн.
Ухибуун хонгор зуудэндэм
Узэгдэхэдэл гэдэг hэн.

Тогоошо: Цырен аха, тандаа угэ угэнэбди.
Цырен бодоно.
Цырен: Зай, нухэд,хархис фашистые бута сохижо, нютагаа бусаад байхадаа, тандаа, эжынэр, доро дохинобди. Энээнhээ хойшо Эхэ орондомной дайсан орохоео болео!
Эхэ оронойнгоо эрхэ сулоогэй тулоо шэн зоригтойгоор залу наhаяа гамнангуй , хату байлдаанда ами наhаяа угэhэн манай нютагай баатарнуудые нэрлэе. Энэ хадаа:
(список погибших на войне (читать с памятника)
Нухэдэйнгоо тулоо хул дээрээ бодожо, гашуудалта сагта зогсое, булта бодое! Зал руу хэлэнээ
Солдадууд бодоод, хундагаяа барина. Зал сохи зон бодоно.
Тогоошо: Зай, нухэдэйнгоо мунхэ дурасхаалда духаряагаа бария!

Автор: Тэрэ гэhээр зурхэндоо
Тэмсэл зориг бэдэрээ hэм.
Дэлхэй тубиин унсэг дээр
Дээрмэшэн бугэды hурдооhэн
Шэн зоригто ахайнарайнгаа
Шэруун хубида hугэдоо hэм.







Сценариин найруулагша Нинэль Цыденжапова.
15

Приложенные файлы

  • doc 26702705
    Размер файла: 79 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий