Тарих тест 2 жауап


№1билет
2) Екінші д\ж соғыстың басталуы 1939 жылы 1 қыркүйекте Германия Польшаға басып кірумен соғыс басталды .Польшаға шабуыл жоспары 1939 жылы 11 сәуірде дайындалған болатын .Немістің 57 дивизиясына қарсы 33 поляк дивизиясы қарсы тұрды.
КСРО болса 1939 жылы 17 қыркүйекте Польшаға басып кірді ,Батыс Белоруссия мен Батыс украйнаны алды .
Кеңес Одағы Фин үкіметінен шекарасын Ленинградтан шегіндіруін өтінді .Финляндия бұл талапты орындаудан бастартты.1939жылы 30 қарашада КСРО Финляндияға басып кірді Ұлттар лигасы КСРО-ны басқыншы деп айыптап мүшеліктен шығарды
1940жылы 12 наурызда кеңес-фин келісімімен Филияндия шекарасын Ленинградтан алыстатып ¼ тереториясы КСРО – ға өтті
№ 2 билет
2)XX ғасырдың аса танымал саясиқайраткері. Ол Кеңестер Одағында 70 жылданастам уақыт адамзаттың бұрын соңды туғанұлыларының ішіндегі асқан данышпаны депесептелді. Ол ең жоғары дамыған өндірістіккүштері бар, халқы бай-кедей болып әлеуметтіктаптарға бөлінбейтін, мемлекет билігі жоқ, ақшақарым-қатынасы болмайтын және адамдар«әркімнен қабілетіне қарай – әркімгеқажеттілігіне қарай» деген принцип бойыншажұмақтағыдай өмір сүретін коммунизм құрудымақсат еткен адам ретінде дәріптелді. Ленин1920 жылғы «Жастар одақтарының міндеттері» деген баяндамасындакоммунизм біздің елде 1930-1940 жылдары құрылады деді.
1917 жылғы қазан айының 24-інен 25-іне қараған түні (7-қараша) Ленинбастаған бірнеше кәсіпқой большевик-революционерлер Петербордағыстратегиялық ең маңызды мекемелерді қарулы күшпен басып алды.Ертеңіне Советтердің бүкілресейлік съезі Ленин үкіметінің билігінмойындады. А.Ф.Керенскийдің Уақытша үкіметі құлады.Большевиктер артта қалған аграрлық Ресейді әуелі социалистік елге, ал содан кейін коммунистік елге айналдыруды мақсат еткен, ешқашан орындалмас істі қолға алды.күрт өзгерді. Ашуға берілген кезде ол сөзіне де, қылығынада есеп бере алмай, дөрекілік көрсететін. Жұртпен көп араласпай,біразға дейін жалғыздық күй кешті.
Ал, енді Лениннің жеке басының тұлға ретіндегі қасиеттеріне тоқталатын болсақ, онда оған таңғалмасқа шамаң жоқ. Бұл дүниеде қаншама ұлы тұлғалар болды, олар өз алдына ірі-ірі мақсаттар қойды және сол мақсаттарға жете білді. Бірақ олардың бірде-біреуінің мақсаты Лениннің алдына қойған мақсатымен салыстырғанда, оныкінен биік, оныкінен алып, оныкінен ауқымды емес еді. Біреу ұлы жазушы болуды, екіншісі ұлы ғалым болуды армандайды, үшінші біреу ғарышкер болуды армандайды. Ал Ленин әуелі бір елде, одан әрі бүкіл дүниежүзінде пролетарлық революция жасап, коммунистік қоғам орнатқысы келді. Оның жобасының ауқымдылығы мен асқарлылығын Иса пайғамбардың дүниеге христиан дінін, Мұхаvмед пайғамбардың ислам дінін таратқан қызметіне жетеқабыл деп есептеу керек. Иса (ғ.с.) мен Мұхаммед (с.ғ.с) бұл істі Жаратушының пәрменімен жасаса және өздері де Алланың елшісі болса, ал Ленин ет пен сүйектен жаралған қарапайым пенде бола тұра осындай алып жобаны жүзеге асыруды қолға алды. Жалпы, коммунизм идеясы – адамзаттың ғасырлар бойғы арманы. Жер бетінде «қой үстінде бозторғай жұмыртқалаған» – жұмақта өмір сүруді кім армандамайды дейсің?! Бірақ оны қалай жүзеге асырудың кілтін әзірге ет пен сүйектен жаралған пендеден шыққан ұлылар тапқан жоқ. Бірақ соны табуға ұмтылудың өзі неге тұрады?!Мен өз басым, сол үшін де Владимир Ильич Лениннің бүкіл қателіктерін кешіріп, оның ұлы тұлғасына бас иемін! Оның коммунистік қоғам құру жолындағы ғаламат еңбекқорлығы мен теңдессіз ерік-жігерінің күштілігін қалай мойындамайсың?! Ол өзінің есі кіріп, етегін жапқалы бергі бүкіл саналы ғұмырын бір ғана мақсаттың жүзеге асуына жұмылдыра білді. Надежда Крупскаяны саяси көмекші болмаса өзіне әйелдікке алмас еді. Оның бала туа алмайтынын елеген де жоқ. Өйткені бала бағып, әке қызығын көруге уақыты да жоқ еді. Ғашығы, көңілдесі Инесса Армандтың өзін саяси көзқарасына бола сүйді. Достарды да, серіктестерді де тек саяси көзқарасы өзіне сай келсе ғана жинады. Ал Лениннің шешендік шеберлігі мен бұқараны өз соңына ерте білу өнері туралы жоғарыда Сухановтың сөзімен айттық. Ол – сонымен бірге, күресті ең ақыр аяғына дейін тоқтатпайтын, қайткенде де мақсат-мұратына жетпей қоймайтын темірдей табандылықтың иесі.  Ол Максим Горькийге Лев Толстойдың қандай алып адам және Еуропада оған тең келетін тұлғаның жоқ екендігі туралы рахаттана сөз етіп, таңғалатыны сияқты, саясаткерлер мен революционерлердің арасында Ленинге тең келетін ешкім жоқ. Ол да Толстой сияқты өз саласының жеке-дара алыбы. 
№3 билет
2)1918 жылы Осман империясы соғыстан жеңіліс тауып,тереториясын антанта мемлекеттері окупациялады
Англия мен Францияның соғыс кемелері Босфор мен Дарданелла бұғаздарын Батыс Анадолы аймақтарын басып алды
Құқық қорғау ұйымдарын құру
1918-1923 жылдардағы ұлт азаттық қозғалысының басшылығында Құқық қорғау ұйымдары атты буржуазиялық-паттриоттық қоғамдар болды.Осы аттас қоғамдардың 4 орталығы болған..1919 жылы мамырда бытыраңқы ұйымдардың басын қосып,жалпы ұлттық ұйым құру жұмысын Андолыға келген генерал Мұстафа Кемал паша өз қолына алды.1918-1923 жылдардағы Түркиядағы ұлт-азаттық күрес оның атымен кемалдық революция деп аталды
1920 жылы Анкара қаласында ұлы халық жиналысы шақырылып Түркияның тәуелсіздігі мен тұтастығын жариялады
М.Кемал 1920 жылы мамырда Ресейге өз өкілдерін жіберді 1921 жылы 16 наурызда Кеңес-Түркия достық және өзара көмек туралы келісімге қол қояды.
Ресей үкіметі Анкара тобына 10 милион сом алтын қару-жарақ,оқ-дәрі,жеткізеді.
Сакария шайқасы
1921 жылы наурызда түрік армиясы Иненю деген жерде гректің басқыншы армиясына бірінші соққы берді.
1922 жылы сәтті шабуылдар нәтиежесінде гректер Андолы түбегінен қуылды
Италия мен Франция әскерлері де елден шығарылды
1922 жылы қарашада Түркияның Ұлы Халық жиналысы сұлтан билігін жою туралы заң қабылдады Түркияның жеңісі 1924 жылы 24 шілдеде Лзанна қаласында өткен халқаралық конференция Түркия менг 7 шет мемлекеттің арасындағы бітім бекітті
Ұлт-азаттық күресінің маңызы
1918-1923 жылдардағы Кемал бастаған революция сұлтан билігін жойды
Осман империясының орнына Республика билігі орнады
Кемал үкіметінің реформалары
1923 жылы 29 қазанда Түркия республикасы құрылды
1926 жылы азаматтық заңдар жинағы қабылданды.
1932 жылы Түркия Ұлттар лигасына қабылданды
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы Түркия
1939 жылы түркия делегациясымәскеуге барып екі ел арасындағы өзара көмек келісіміне дайын екендігін білдірді Гитлерлік Германиямен жақындасқан КСРО Т үркия ұсынысын қабылдамады
Осыны пайдаланға Германия Түркиямен 1941 жылы 18 маусымда достық пен жауласпау шартына қол қойды
1943 жылы Исмет Иненю Кайр қаласында Рузвельт және Черчильмсен кездесіп Англия АҚШ одағымен жақындасудың жолын ашты.
1945 жылы ақпанда Түркия Германияға соғыс жариялап,антигитлерлік одақ жағына ауысқанын білдірді
1945 жылы 19 наурызда КСРО үкіметі 1925 жылғы Кеңес-Түрік бейтараптық келісімін жойғандығын білдірді
Бұл шешім ұзақ жылдар бойы сақталып келген Кеңес Түркия достық қатынастарына нұқсан келтірді
№ 4 билет
2) Адольф Гитлер (нем. Adolf Hitler (1889 ж. сәуірдің 20 — 1945 ж. сәуірдің 30) — Үшінші рейх тоталитарлық диктатурасының негізін қалаушы, национал-социализмнің орталық тұлғасы, неміс Национал-социалисттік жұмысшы партиясының көсемі (1921—1945), Германии рейхсканцлері (1933—1945), Германия фюрері (1934—1945), Екінші дүниежүзілік соғыста Германия қарулы күштерінің бас қолбасшысы (1941 жылдың 19 желтоқсанынан).
Адольф Гитлер 1889 жылдың 20-сәуірінде Қазіргі Австрия елінің Браунау ам Инн жерінде дүниеге келген. Әкесі -- кеден қызметкері Алойс Гитлер (Alois Hitler) анасы -- Клара Пөлцель (Clara Pölzel). 1903 жылы әкесі, 1907 жылы анасы дүниеден өтеді. 1905 жылы мектепті аяқтамай тастап кетеді. Кейін Гитлер Австрияның астанасы, Вена қаласына қоныс аударады. 1913 жылы Германияның Мюньхен қаласына көшеді.
Гитлер Австриядан шыққан неміс саясаткері әрі диктаторы болды. Ол 1933 – 1945 жылдар аралығында канцлер болып билік етеді. Сондай-ақ, 1921 жылдан бастап НСДАП партиясының басшысы және нацистік Германияның көсемі болып та саналады. Канцлер болып тұрған шағында өзін неміс Райхының ең жоғарғы қолбасшысы, лидері деп санады.
Гитлердің билігі тұсында елдегі ұлттық социалистер (Nationalsozialisten) III Неміс Райхының диктатурасын орнатты. Ұлттық социалистер билікке келгеннен бастап басқа партияларға шектеу қойылып, қысым жасалды. Кейбірін өздігінен жойылып кетуге дейінгі халге жеткізді.
Гитлердің саясатына қарсы келгендерді қудалап, Концлагерлерге жер аударып жіберді. Тіпті, жазалаудың шектен шыққаны сонша, адамдарды өлтіруге дейін барды. Еуропалық Иудейлерді қырғынға ұшыратқан осы Гитлердің нацистік, фашистік саясаты мен оның жақтаушылары еді. Холакауст кезінде жазықсыз иудейлер өлтірілді. Олар үшін басқа этникалық топтар мен басқа діннің өкілдерінің көк тиындық құны болмады. Ақырында Екінші Дүниежүзілік Соғыстың отын тұтатты. Соның салдарынан Германияның көп бөлігі мен Еуропаның біраз бөлігі қирады, бүлінді. Екінші Дүниежүзілік Соғыста өлген 55 миллион адамның 6 миллионы еуропалық Иудейлер, 30 миллионы Славиян халқының өкілдері болды.
Гитлердің жиырма бес жасына дейін атқарған немесе атап айтарлықтай іс-әрекеті болмаған. 25 жылдық өмірінде мамандыққа қатысты білімі болмаған, әлеуметтік және қоғамдық өмірде де белсенді болмаған. Алайда, аздаған жылдар арасында немістердің еліне барып елбілігін қолына алып, диктатор болады. Сасатқа келген кезіндегі ол жайлы мәліметтер құпия болатын. Ол өзінің қарсыластарына айтқан сөзінде: Сіздер менің қайдан келгенімді және қандай отбасынан шыққанымды білуге тиісті емессіздер -- деп айтқан екен.
Майн Кампф (Mein Kampf) еңбегінде бұрынғы өмірінің нацистік түсінікте қалыптасқан мықты тұлға болуға өзін-өзі тәрбиелегенін айтады.
Адольф Гитлер өмірінің соңына дейін христиан дінінің католиктік бағытын ұстанған. Оныңең сенімді адамдарының бірі Альберт Шпеер Гитлердің шіркеулерге деген көзқарасының оң болмағанын айтады. Әр түрлі ортада әр түрлі ой білдірген. Шіркеулерді халықты ұстап отыратын күшті элемент деп те қарастырған.
Гитлер 1930 жылдан бастап вегетариан болған. Ол жайлы оның өмірін зерттеген адамдар да бірауыздан келіседі.
1933 жылдан бастап Гитлер өзінің қалауы бойынша көшелер мен орталық алаңдарды өзінің атымен атай бастайды. Кез-келген елдімекендер мен қалаларда Гитлердің атымен аталатын көше және алаңдар болды. Ол әсіресе, өзіне ұнамайтын адамдардың атына ие көшелер мен алаңдарды өзгертті. Біраздан соң НСДАП партиясы елдегі жаңа көше мен алаңдарға Гитлердің саясатын қолдаған тұлғалардың есімін беру туралы заң шығарды. Партияның жастар қанатын Гитлер жастары деп өзгертті. Сондай-ақ, стадиондар, мектептер, қалашықтар Гилердің атымен немесе Гитлердің қарамағында екендігін білдіретін атаулармен аталды.
Адольф Гитлердің Wolf(қасқыр) деген лақап аты болған. Өзі басшылық еткен майдандар мен әскери орталықтарды осы Қасқыр атауына қатысты атаулармен атаған. Гитлердің жақын бір қызметтесінің кішкене баласы Onkel Wolf (Қасқыр көке (аға)) деп атаған. Атының өзі көне неміс тіліндегі adal және wolf деген екі сөздің туындысы екен.
1945 жылы 30 сәуірде Берлин қаласындағы бункерінде өзіне-өзі қол жұмсап мерт болады. Гитлер паркионсон ауруымен ауыратын. Гитлер талантты суретші болған.
№ 5 билет
2) Өмірбаяны
М.Ганди Оңтүстік Африкада жүргенде бейбіт жолмен қарсыласудың теориясы мен тактикасын белгілеп, оны сатьяграха (Шындық үшін тайсалма) деп атады. 1899-1902 және 1906 жылғы ағылшын-зулус соғыстары кезінде М.Ганди сонда тұрып жатқан үнділерден ағылшындарға көмек көрсететін санитарлық жасақтар құрады. Бурлар мен зулустардың күресін әділ күрес деп есептегенімен, ол үнділердің ағылшындарға жәрдемі Үндістанға өзін өзі басқару құқығын беруге септігін тигізеді деп үміттенді. М.Ганди осы тәсілдің арқасында өз халқын ағылшындық отаршылдық езгіден аман сақтап қаламын деп те ойлады. Ол заманда үнді халқын аман сақтап қалудың бірден бір жолы осы тәсіл екені де даусыз еді.
1915 жылы қаңтарда Үндістанға қайтып оралғаннан кейін М.Ганди Үндістан ұлт-азаттық Конгресі партиясымен жақындасып, 1916 жылы оған мүше болып кіреді. 1917-1918 жылдардан бастап ол ұлт-азаттық қозғалысында неғұрлым көрнекті қызметтер атқарады. Бұл тұста елде ағылшындарға қарсы бұқаралық қозғалыс кеңінен етек алған болатын. Сол жылдары М.Ганди өзі редакторы болған "Жас Үндістан" газеті мен жетісіне бір рет шығатын "Навадживан" журналы арқылы өз идеясын насихаттап отырды.
Алайда М.Ганди күресті қару күшімен емес, бейбіт жолмен жүргізуге тырысты, ұлы мақсат жолында қандай да бір күш қолдануға жан-тәнімен қарсы болды. Кейбір солшыл топтар оның бұл көзқарасын қолдамағанымен, тұтастай Үндістан халқы Махатма жағында еді. 1919-1948 жылдары Махатма Ганди Үндістан ұлт-азаттық Конгресі партиясының идеялық жетекшісі және беделді саяси басшысы, үл көсемі бола білді.
М.Гандидей ұлы тұлғаның арқасында Ұлттық халық Конгресі партиясы Үндістан халқының зор қолдауына ие болды. Үндістанның кемеңгер ақыны Рабиндранат Тагор қойған Махатма (Ұлы адам) деген құрметті атақ - М.Гандидің елі сүйген есімі.
Ағылшын отаршыларына қарсы күресте М.Ганди талай рет айдалып (1922-1924, 1930-1931, 1942-1944 ж.ж.), неше қайтара сотталып, абақтыларға отырғызылды. Отаршылардың бұл әрекеті күрескер азаматты жасыта алмады, қайта шыңдай түсті. Ағылшындарға "Үндістаннан тайып тұрыңдар!" деп алғаш ұран тастаған да М.Ганди болатын. Бір қызығы ұлы тұлға 1946 жылғы үнді моряктарының көтерілісін айыптады. Себебі, М.Гандидің ойынша Үнді халқы тәуелсіздікке тек бейбіт жолмен ғана жете алатынынына имандай сенуінде еді және өзі осы жолды мықтап ұстанды. Шын мәніндегі ұлт көсемі дәрежесіне көтерілген ол ұлы мұрат жолында титтей де солқылдақтық танытпады, таңдап алған жолына адал болды.
Ағылшындардың құйтырқы саясатының нәтижесінде 1947 жылы Үндістан-Пәкістан болып екі мемлекетке бөлінген тұста да ол үнділер мен мұсылмандарды бірлікке шақырды. 1948 жылы 30 қаңтарда Махатма Ганди Үнді реакцияшыл ұйымдарының мұшесі Натхурам Годзе дегеннің қолынан салтанатты митингі кезінде қастандықпен өлтіріледі.
Махатма Ганди ұстанған бағыт және оның өмірлік мызғымас көзқарасы
Ол қапияда қас дұшпанның қолынан көз жұмғанымен М.Гандидің соңында - ГАНДИЗМ атты діни-философиялық саяси ілім қалды. Және М.Гандидің өзі осы ілімнің негізін қалады. Ол ілімнің философиялық түпкі негізі - Құдайдың яғыни бір Жаратушының қақтығын мойындау, оны ақиқатпен қатар қою. "Мен үшін Ақиқат - ең басты принцип. Ол Ақиқат - Құдай" дейді М. Ганди өзінің "Менің өмірім" атты кітабында ("Жалын" баспасы, аударған Мейрам Асылғазин, 1989 жыл).
М.Гандидің ойынша Ақиқат гносеологиядан гөрі діни адамгершілік категориясына жатады. Оған қол жеткізу - тек адамның өз бетімен жетілуі, ізденуі және Ақиқатты өзінің күнделікті қам-қаракетінде жүзеге асыра білуі арқылы мүмкін болмақ. Ақиқатты жақын білу - Құдайды танып-білу дей келіп, ол: "Құдайдың алуан түрлі анықтамасы бар, себебі оның көрінуінің өзі алуан түрлі... Мен тек Ақиқат түріндегі Құдайға бас иемін" дейді (бұл да сол кітапта).
Ганди Ақиқатты - абсолютті және относителді деп екіге бөледі. Біріншісі мәңгілік принцип Құдай болса, екіншісі адам санасында болады. Ізденудің мақсаты - абсолюттік Ақиқатты, Құдайдың мәнін білу. Ол мистикалық ішкі ой арқылы аян береді деп біледі М. Ганди.
М.Гандидің этикалық қағидасы джайнизмнен (біздің жыл санауымызға дейінгі соңғы мың жылдықтың орта шенінде Үндістанда пайда болған, брахмандардың әдет-ғұрпына қас діни ілім. Өзінің жолын қуғандарға аса қатаң адамгершілік-тақуалық талаптар қояды, кез келген күш көрсетуге, оның ішінде тірі жан атаулыны жоюға тыйым салады) алынған: "тірі жанды зәбірлеуге болмайды" дейтін ахимса идеясына негізделген.
Ганди ұсынған ұлт бостандығы үшін күрестің негізгі тактикасы "Сатьяграха" - негізінен зәбірлемеу принципіне құрылған. Ахимса мен Сатьяграха өзара үндес, сабақтас ілім.
Үндістанның ағылшын үстемдігінен құтылатын, азаттық алатын бірден-бір жолы: "свардж (өзін-өзі басқару) тек ешкімді де зәбірлемейтін шаралар арқылы ғана іске асырылуы керек" деп үйретеді. Гандидің өзі оны адам өміріндегі күнделікті мәселелерді шешудің еңбір оңтайлы, ұтымды әдісі санайды.
Сатьяграханы іске асырудың басты шарттарының бірі - Үндістан құрамындағы барлық халықтардың, барлық діндегілердің, көзқарастағылардың өзара түсіністік және өзара кешірімшілдік бірлігінде деп білді М.Ганди. Ол - Қамқорлық теориясын жақтады. Махатма Ганди үнділер мен мұсылмандардың бірлігі үшін табанды күрес жүргізіп, ұлт бостандығы күресіне үнділермен қатар мұсылмандардың да қатысуын қамтамасыз етті. Ол "дүниені қозғаушы күш және оны қозғалысқа келтіретін Құдайдың өзі белгілеген Заң" деп білді.
М.Гандидің этикалық көзқарасы: "кедейлікке, жоқшылыққа мейірімділікпен қарау, жапа шегу, тақуалық принциптері мен қоғамдағы дамуы - адамның өсімпаз мұқтажын қамтамасыз ету арқылы емес, оны саналы түрде тежеу арқылы іске асырылуы керек" деген көзқарасты мықтап ұстанды. Осы айтылған қағидалардың барлығын өзінің күнделікті қам-қаракетінде, ісінде қолдана білген, бұл жолдағы қандай қиындыққа да төзе білген, өз тәжірибесін ізін қуғандарға да кеңінен қолданған Махатма Ганди адамгершіліктің шырқау шыңына көтеріле білген бірден бір әлемдік, ғарыштық ірі тұлға.
М.Гандидің негізгі принциптері: Ахимса, Брахмачария, Сатьяграха деген не?
Махатма Гандидің өмір жолы туралы сөз еткенде: Ахимса, Брахмачария, Сатьяграха және тағы басқа осыларға үндес, сабақтас қасиетті атауларды ауызға алмай және олардың мән-мағынасына зерделей түсінбей, ұлы тұлға туралы бірдеңе деп айтудың өзі әбестік болар еді. Біз тілге тиек етіп отырған бұл үш атау Махатма Гандидің онсыз да сом тұлғасын биіктете түсетін биік тұғырлар екені даусыз. Алда әңгімемізге арқау болатын оқиғалар шоғырының қазақ оқырмандарына түсінікті болуы үшін ең алдымен осы сөздердің біздің тілімізде қандай мағыналарға ие болатыны туралы түсіндірме сөздік түрінде қысқаша болса да түсінік бере кеткенді жөн көрдік.
Ахимса - "күш көрсетпеу, ешкімге ешқашан да жаманшылық жасамау, біреуді жазықсыздан жазықсыз азапқа түсірмеу" деген сияқты терең философиялық мағынаға ие сөз. Ахимса ілімі ертедегі Үндістанда да болған, содан кейін буддизмде және әсіресе джайнизмде дамытылған. Үнділердің бойында адамгершілік қасиеттерді қалыптастыруда Ахимсаның үлкен мәні болды. Ахимсаны бір жағынан ұлы Махатма Ганди күнделікті өмірде адам тәрбиесіне қолданатын ілім ретінде пайдаланды. Дара тұлғаның барша өмір жолы осынау қасиетті атаумен біте-қайнасып өткенінің өзі сол сөзімізге куә. Бұл туралы алда толығырақ баяндайтындықтан әзірге осы топшылаумен ғана тынамыз.
Брахмачария - " сөзбе-сөз аудармасы: Тәңіріге жақын келу". Бұл да - ілім. Оның жолын қуғандар адам баласына тән небір тәтті, жүрегің мен тәніңді еліктіргіш құмарлық сезім ләззатынан бас тартып, пәктік сақтап жүру. Бұл батылдық құлқынның құлы болған кез-келген пенденің қолынан келе бермейді. Бұны жүзеге асыру үшін Махатма Гандидей нағыз Құдайдың сүйген құлы болу шарт.
Сатьяграха - "Ақиқатқа арқа сүйеу". Өзі қолданған саяси күрес әдісін атау үшін М.Гандидің өзі енгізген төл термині. Осы қозғалысқа қатысқан адамдарды - "сатьяграхтар" дейтін. Сондай-ақ, осы атаудың негізінде дүниеге келген "Сатьяграха ашрам" да М.Ганди мен оның жолын қуушылардың Ахмадабаттың маңындағы Кочраб деген жерге шаңырақ көтерген қауымының атына айналған. Қауым мүшелерінің ішіндегілердің біршамасы кезінде Оңтүстік Африкадағы қызметінде М.Гандидің ажырамас ниеттес, мақсаттас және қандай қиындық болса да ажырамас серіктеріне дейін көтеріле білген адамдар еді. Сатьяграха қозғалысының нәтижесінде ғана Үндістан мемлекеті ағылшын отарлаушыларынан ешқандай қантөгіссіз жолмен азат етілгені белгілі. Бұл жолда осы қозғалыстың көсемі М.Гандидің сіңірген еңбегі ұшан-теңіз...
№ 6 билет
2) Веймар Республикасы
1919 жылы ақпанда Веймар қаласында жиналған құрылтай шешімімен 1919 жылы 31 шілдеде конституция қабылданды. Веймар республикасы құрылып,1919жылы 28 маусымда Версаль бейбіт бітіміне қол қойды
Конституция буржуазиялық – демократиялық құқық пен еркіндікті
Жалпыға бірдей сайлау құқығын
Приздент жалпыға бірдей дауыс беру арқылы 7 жылға сайланатындығы туралы шешім қабылданды
Веймар Республикасының бірінші призденті болып социал-демократ Фридрих Эберт сайланды
Заңның 48 бабы бойынша приздентке төтенше заңдар шығару құқығын берді.
Мемлекетке соғысқа дейінгі тәртіпті қолдаушы оңшыл күштер Версаль шартына қарсы тұрды.Екіге бөлінді:
1)Бұл оңшыл топтардың әрекеті апат саясаты деген атақ алып мемлекеттегі таптық және басқа да қайшылықтардың өршіуіне ықпал етті
2)Ал саяси партиялардың басқа топтары Германия социал-демократиялық партиясы мен орталық партия ұйымдары Версаль бітімшартын орындауды жақтаушылар деген ат алды
№ 7 билет
2) Соғыстың 1-кезеңі[өңдеу]
Соғыстың 1-кезеңі (1939 ж. 1 қыркүйек — 1941 ж. 21 маусым). КСРО-мен келісімге келгеннен кейін 1 қыркүйекте Германия Польшаға шабуыл жасады, ал 3 қыркүйекте Ұлы-британия мен Франция Германияға соғыс жариялады. Поляк армиясы 8-28 қыркүйекте Варшаваны ерлікпен қорғағанымен еріксіз берілді. 17 қыркүйекте Қызыл Армия Молотов — Риббентроп келісімі бойынша, Польшаның шекарасынан өтіп, Бат. Украина мен Бат. Белоруссияны өзіне қосып алды, ал қыркүйек — казан айларында Эстония, Латвия, Литва үкіметтерімен өзара көмек шарттарын жасасып, әскер кіргізді. Осыдан кейін Кеңес үкіметі Финляндиядан Ленинград (казіргі Санкт-Петербор) қаласының қауіпсіздігі үшін шекараны ел ішіне қарай жылжытуды талап етті. Осы талапты күшпен орындатқызу мақсатымен 1939 жылдың аяғы мен 1940 жылдың бас кезінде кеңес-финн соғысы болып, шекара солтүстік-батысқа қарай жылжытылды. Финляндиямен үш айға созылған соғыс кеңес армиясының әлсіз екенін көрсетті және КСРО-ның беделіне үлкен нүксан келтірді. 1940 ж. 28 маусымда Румыния Бессарабия мен Солт. Буковинаны Кеңес Одағына беруге мәжбүр болды.
Ұлыбритания мен Франция үкіметтері Германияға соғыс жариялағандарымен, 9 ай бойы ешқандай ұрыс кимылдарын жүргізген жоқ. Осыны пайдаланған Германия Ұлыбритания теңіз флотына соқкы берді де, Бат. Еуропаны жаулап алуға кірісті. 1940 ж. сәуір — мамыр айларында Норвегия мен Дания жаулап алынып, 10 мамырда Бельгия, Нидерланд, Люксембургке, әрі қарай Францияға басып кірді. Петен бастаған француз үкіметі қарсыласудан бас тартып, 22 маусым күні берілді. Оңт. Францияда Петеннің «қуыршақ үкіметі» құрылып, елдің қалған бөлігінде герман билігі орнады. Шарль де Голль бастаған француз патриоттары Ұлыбританияға кетіп, күресті жалғастырды. Маусым айында (1940) Италия үкіметі де Франция мен Ұлыбританияға соғыс жариялады. Енді гитлершілер ағылшын қалаларын аяусыз бомбалауға кірісті. Бірақ Гитлер Ұлыбританияға басып кіруден бас тартып, Кеңес Одағымен соғыска мұқият дайындала бастады. Жапониямен, Италиямен достык нығайтылды. Балкан компаниясы (1941) нәтижесінде Грекия жаулап алынып, Югославияда фашистік Сербия, Хорватия «мемлекеттері» күрылды. Румыния, Венгрия, Болгария, Финляндия фашистік одақка қосылды. Басып алынған жерлерді қырып жою, еріксіз жүмысқа пайдалану саясаты жүргізіліп, нәтижесінде фашистерге қарсы карсыласу козғалысы дүниеге келді. АҚШ үкіметі бейтараптык саясатынан бас тартып, Ұлыбритания мен баска да Еуропадағы соғысушы елдерге несиеге немесе жалға соғыс материалдарын (лендлиз) беру туралы заң қабылдады (1941 ж. 11 наурыз).
Соғыстың екінші кезеңі ( 1941 жыл 22 маусым – 1942 жыл 18 қараша)[өңдеу]
1941 жыл 22 маусым күні Германия КСРО- ға басып кірді. Германияға Венгрия, Румыния, Финляндия, Италия мемлекеттері қосылды. Соғыс қиянкескі сипат алып, Германия өзінің Қарулы Күштерінің 77% - ын осы майданда ұстады (қ. Ұлы Отан соғысы ). Мәскеу шайқасында ( 1942, шілде – қараша ) кеңес армиясы өз отанын қорғап қалды. 1941 жылы шілдеде КСРО үкіметі Ұлыбритания және эмигоациядағы Польша, Чехославакия үкіметтерімен келісімге келді. Қыркүйектің аяғы – қазан айының бас кезінде (1941) Мәскеуде АҚШ, Ұлыбритания үкіметтері КСРО- ға қару – жарақпен көмек беру жөнінде келісімге қол қойды. Гитлерге қарсы одақтың негізі қаланды. 1941 жылы 7 желтоқсанда Жапония Тынық мұхиттағы АҚШ- тың Перл – Харбор базасына басып кірді. 8 желтоқсанда АҚШ, Ұлыбритания мемлекеттері Жапонияға соғыс жариялады. 1942 жылы 1 қаңтар күні Вашингтонда 26 мемлекет үндеу қабылдап, фашистік одаққа қарсы күш біріктіруге шешім қбылдады. 1941 жылы 22.12 – 1942 жылы 14.01 Черчилль мен Рузвельт біріккен ағылшын – американ штабын және Тынық мұхитта ағылшын – американ – голланд – австралия бірыңғай одағын құруға шешім қабылдады. 1942 жылы Жапония АҚШ- тың Тынық мұхиттағы негізгі соғыс базаларына соққы берді, Тайланд, Сянган (Гонконг), Бирма, Малайя, Филиппин, Индонезияның басты аралдарын басып алды да, Австралияға қауіп төндірді. АҚШ Атлант теңізіндегі флотының бір бөлігін Тынық мұхитына көшірді де, 1942 жылдың 1 жартысында жапон флотына біршеше соққы беріп, қорғанысқа көшуге мәжбүр етті. Басып алынған жерлерде жапондарға қарсы азаттық қозғалыс күшеді. Америка және Ағылшын флоттары Германияның сүңгуір қайықтарына тойтарыс беріп, 1942 жылы жазда оларды Атлант мұхитынан ығыстыра бастады.
Соғыстың үшінші кезеңі ( 1942 жыл 19 қараша – 1943 жыл желтоқсан)[өңдеу]
Гитлерге одақ тізгінді өз қолына алып, жаппай шабуылға көшті. Германия Қарулы Күштерінің 71% - і кеңес – герман майданында болды. Қызыл Армияның Сталинград тубінде жеңіске жетуі партизан қозғалысы мен Польша, Югославия, Чехославакия, Грекия, Франция, Бельгия, Нидерланд, Норвегия, т.б елдерде қарсыласу қозғалысының күшеюіне алып келді. 1942 жыл 29 қазанда Солтүстік Африкада генерал Б. Монтгомери басқарған ағылшын армиясы шабуылға шығып, Триполитания, Киренайка, Тоубурк, Бенгазиді азат етті. 8 қарашада ағылшын – америкалық экспедициялық корпусы ( генерал Д. Эйзенхауер ) франциялық Солтүстік Африка саяси - әкімшілік бірлестігіне ( Алжир, Оран, Касабланка, т.б ) келіп түсті. Бірақ шaбуылға шыққан неміс армиясы одақтастарды Тунистен ығыстырып, бұрынғы француз иеліктерін тоығымен басып алды. Дегенмен одақтастар 1943 жылы мамырда Солтүстік Африканы толығымен азат етті. 1943 жылы жазда өткен әйгілі Курск шайқасында жеңіске жеткен Қызыл Армия бөлімдері жаппай шабуылға шығып, Украина мен Беларусьті азат етуге кірісті ( қ. Курск шайқасы ). Германияның негізгі күші шығыс майданда болғанын пайдаланған одақтастар 1943 жылы жазда Сицилияны басып алып, Апеннин түбегіне беттеді. Одақтастардың шабуылы мен антифашистік қозғалыстың күшеюі нәтижесінде шілденің аяғында Италияда Муссолини үкіметі құлап, П. Бадольо бастаған жаңа үкімет 3 қыркүйекте АҚШ- пен, Ұлыбританиямен уақытша бітім жасасты. Алайда гитлершілер қосымша күш жіберіп, Италия армиясын қарусыздандырып, елді толығымен басып алды. 1943 жылы өткен Каир және Тегеран конференцияларында ағылшын – американ үкіметтері 1944 жылы мамыр айында Еуропада екінші майдан ашуға келісті, ал Кеңес Одағы Германиямен соғыс аяқталғаннан кейін Жапониямен соғысуға міндеттенді.
Соғыстың төртінші кезеңі ( 1944 жыл 1 қаңтар – 1945 жыл мамыр )[өңдеу]
Одақтастар барлық майданда жаппай шабуылға шықты. 1944 жылы қысқы және көктемгі шабуыл нәтижесіде Қызыл Армия Румыния жеріне өтті. Жазғы және күзгі щабуылдардан кейін 19 қыркүйекте Финляндия Мәскеуде уақытша бітім жасаты. Кеңес армиясы Польша және Шығыс Пруссияға келіп кірді. Оларға поляк армиясы көмектесті. АҚШ, Ұлыбритания үкіметтері 1944 жылы 6 маусымда солтүстік – батыс Францияда екінші майдан ашты. Одақтастар армиясы француз партизандарының көмегімен герман әскерлерін Франциядан ығыстырып шығарды. 1944 жылы шілде –қараша айларында Қызыл рмия Балтық бойын, Румынияны азат етіп, Болгария шекарасына келіп жетті. Жаңадан құрылған румын және болгар укіметтері Германияға соғыс жариялады. 20 қыркүйекте чехославак әскери бөлімдері Кеңес армиясының көмегімен Чехославакияны азат ете бастады. Қызыл Армия бөлімдері Югославия халық – азаттық армиясының және болгар әскерларінің көмегімен Югославияны, қазан айынан бастап, Венгрияны азат етуге кірісті. 1944 жылдың аяғына дейін одақатстар Францияны, Бельгияны, Нидерландты, Оңтүстік Италия мен Германияның батыс аудандарын азат етті. Бірақ герман әскерлері 1944 жылы желтоқсанда Арденна түбінде шабуылға шығып, америкалықтарға соққы берді. 1945 жылы 12 -14 қаңтарда Қызыл Армияның Балтықтан Карпатқа дейінгі аралықта жаппай шабуылы немістерді Арденна түбіндегі шабуылды тоқтатуға мәжбүр етті. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0_%E2%80%93_%D0%9E%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F&action=edit&redlink=1" \o "Висла – Одер операция (мұндай бет жоқ)" Висла – Одер операциясы нәтижесінде Қызыл Армия Польшаның солтүстігі мен шығыс Пруссияныбасып алып, солтүстікте Венгрияны толық азат етіп, Австрияға басып кірді. Ағылшын, америка, француз әскерлері 23 наурызда Рейннен өтіп, мамырдың бас кезінде Чехословакия мен Батыс Австрияға келіп кірді, 25 сәір күні кеңес – американ әскерлері Торгау қаласы түбінде бір – брімен алғаш рет кездесті. Кеңес армиясының Берлин операциясы ( 16 сәуір – 2 мамыр ) нәтижесінде Берлин алынды. 8 мамыр күні Берлин түбіндегі Карлсхорстта КСРО, АҚШ, Ұлыбритания, Франция өкілдері алдында Германия өзінің жеңілгендігі жөнінде актіге қол қойды. 1944 – 1945 жылдары маусым аралығында одақтастар жапондықтардан Үндістанды, Бирманы, Индонезияны, Үндіқытай түбегінің бір бөлігін азат етіп, Жапонияға әуе шабуылын күшейтті.
Соғыстың бесінші кезеңі ( 1945 жыл 9 мамыр – 2 қыркүйек )[өңдеу]
Постдам конференциясы (1945 жыл 17 маусым – 2 тамыз ) Германияны қарусыздандыру туралы шешім қабылдап, Жапониядан тізе бүгуді талап етті. Жапония үкіметі бұл талапты қабылдамады. 6 және 9 тамызда АҚШ әуе күштері Жапонияның екі қаласы Хиросима мен Нагасакиге атом бомбасын тастады. 9 тамызда Қызыл Армия Моңғолия Қарулы Күштерімен бірге Жапонияға қарсы соғысқа араласты. Кеңес армиясы Солтүстік шығыс Қытайды, Солтүстік Кореяны, Сахалин және Курил аралдарын азат етті. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA-%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F" \o "Оңтүстік-Шығыс Азия" Оңтүстік-Шығыс Азияда ұлт азаттық соғыстың басталып, 17 тамызда Индонезия Республикасы, 2 қыркүйекте Вьетнам Демократиялық Республикасы құрылды. 1945 жылы 2 қыркүйекте жапон үкіметі тізе бүгетіндігі жөнінде актіге қол қойды.
№ 8 билет
2) Қырым конференциясы Ялта конференциясы (1945 ж. 4 — 11 ақпан) — халықаралық келісім. Оған 2-дүниежүзілік соғыстағы одақтас үш держава — КСРО, АҚШ, Ұлыбританияның мемлекет басшылары: И.В. Сталин, Ф.Д. Рузвельт, У.Черчилль, сыртқы істер министрлері, штаб бастықтары, т.б. кеңесшілер қатысты. Қырым конференциясында ұрыс қимылдарын Германия тізе бүккеннен кейін ғана тоқтату туралы келісім жасалды. Үш держава басшылары герман милитаризмі мен әсіре ұлтшылдығын жоюға және Германия бұдан былай бейбітшілікті бұза алмайтындай берік кепілдік жасау туралы мәмілеге келді. Бұл үшін Германияның барлық қарулы күштерін қарусыздандыру және тарату, герман бас штабы мен соғыс өнеркәсібін жою немесе бақылауға алу, барлық соғыс қылмыскерлерін жазалау, фашистік партияны және барлық фашистік ұйымдар мен мекемелерді жою жөнінде шешім қабылданды. “Азат етілген Еуропа туралы Декларация” қабылдап, онда өзара келісілген саясат жүргізу, Еуропа елдеріндегі фашизмнің ізін толық жою, демокр. мекемелерді қолдау принциптері белгіленді. Соғыстан кейінгі халықар. қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін Біріккен Ұлттар Ұйымын құру туралы шешім қабылданды. БҰҰ-ның Жарғысын қабылдайтын конференцияны 1945 ж. 25-сәуірде Сан-Францискода өткізу келісілді (қ. Біріккен Ұлттар Ұйымы). ҚЫРЫМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ-нда Кеңес Одағының Жапонияға қарсы соғысқа кірісуі туралы мәселесі қаралды. Кеңес Одағы бұл соғысқа Германия тізе бүккеннен соң 2 — 3 айдан кейін кірісуге әзір екендігін білдірді. Жапония талқандалғаннан кейін Кеңес Одағына Оңтүстік Сахалин мен Куриль аралдары қайтарып берілетіндігі ерекше шешім ретінде жазылды. Сталиннің ұсынысымен Корея 38-параллель бойынша екі аймаққа бөлініп, біреуін КСРО оккупациялайды деп көрсетілді. Соғыстан кейін Германияны аймақтарға бөліп, ондағы жоғарғы өкімет билігін КСРО, АҚШ пен Ұлыбритания Қарулы Күштерінің қолбасшылары жүзеге асыратын болды. Германияға қатысы бар мәселелерді шешу үшін оккупациялық әскерлердің қолбасшыларынан тұратын Бақылау Кеңесін құру ұйғарылды. Жеңіске жеткен елдер шығынының орнын толтыру мәселесі талқыланып, репарац. комиссия құру туралы келісім жасалды. Польша мәселесі де қаралды. Польша мен КСРО-ның шекарасы “Керзон сызығы” бойынша өтуге тиіс болды. “Польша солтүстікте де, батыста да елеулі үлес алуға тиіс” делінді. ҚЫРЫМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ нда сондай-ақ үш державаның сыртқы істер министрлері арасындағы жүйелі кеңестің тұрақты механизмін жасау мәселесі де қаралды. [1]№ 9 билет
2) Моңғолия екінші дүниежүзілік соғыстан кейін халық шаруашылығының дамуына күш салды
1948 жылдан бастап моңғолия экономикасында 5 жылдық жоспар дәстүрге айналды
Еуропадағы ГДР,Венгрия,Чехословакия,БОЛгария,Румыния социалистік елдері Моңғолияның шаруашылығы мен мәдениетінің дамуына өз үлестерін қосты.
20 ғасырдың 50 жылдарынан бастап жаппай ұжымдастыру жүргізіліп ауыл шаруашылық бірлестігі құрылды
1960 жылы Моңғолия Республикасының жаңа Конституциясы қабылданды.
1950-1980 жылдарда мемлекеттік меншіктің рөлі барынша көтеріліп жоспарлау саясаты нығайып,бірпартиялық саяси үстемдік орнады.
Осы жылдар аралығында партия мен үкімет басында Ю.Цеденбал басшылық жасады.Ол Сталиндік социализмді қолдады мемлекеттің билігін соған негіздеді
20 ғасырдың 80 жылдары Моңғолия экономикалық тоқырауға ұшырады,ал 90 жылдардың басында экономикалық дағдарыс шегіне жетті Мысалы:мал басы өспей,топырақ эрозияға ұшырады.
1988 жылдың соңында билік басындағы Ю.Цеденбал қызыметінен кетуге мәжбүр болып жаңа басшы Ж.Батмунх сайланды .Ол елде қайта құру,жаңарту қажеттілігін жариялады 1990 жылдың мамыр айында заң қабылданып , біртараптық үстемдік жойылып көппартиялықтәртіп енгізді
Социалистік-демократиялық партия
Ұлттық-прогресс партиясы
Демократиялық партия
Мемлекеттің билігін Моңғол Халық-Революциялық. Партия қолына алды.Жоғарыдағы партиялардың өкілдері Парламентке қабылданды.
1990 жылы 4 қыркүйекте Ұлы Хурал Моңғолияда Призденттік республика тәртібіне енгізді
№ 10 билет
2) Кинг (Kіng) Мартин Лютер (15.1.1929, АҚШ, Джорджия шт., HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0&action=edit&redlink=1" \o "Атланта (мұндай бет жоқ)" Атланта қ. – 4.4.1968, Теннесси шт., HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D1%84%D0%B8%D1%81&action=edit&redlink=1" \o "Мемфис (мұндай бет жоқ)" Мемфис қ.) – АҚШ-тағы негрлердің азаматтық құқықтары үшін күрес басшыларының бірі, америкалық діни әрі қоғам қайраткері, теология докт. (1954). Протестант шіркеуі қызметкерінің отбасында дүниеге келген. 1951 ж. теологиялық семинарияны бітірді.
Мартин Лютердің Линколн мемориалы алдында Вашингтондағы жұмыс пен бостандық маршында "Менің арманым" атты сөйлеген сөзі үшін атағы шыққан.
1955 ж. Алабама штаты Монтгомери қ-ндағы протестант шіркеуіне қызметке орналасты. АҚШ-Тағы қараңыз нәсілділердің азаматтық құқықтарын қорғаушы ретінде танылды. 1957 ж. ол осы мақсатта қара нәсілділердің “Христиан дінбасыларының оңтүстік конференциясы” атты ұйымын құрды. 1960 ж. Атлантаға көшіп барып, конференция жұмысына бар уақытын сарп етті. 1960 – 61 ж. осы мақсатта өткен көптеген демонстрацияларға қатынасып, үкімет тарапынан қуғынға ұшырады. 1963 ж. Бирмингем түрмесінен барлық дін қызметкерлеріне үндеу жазып, оларды барлық азаматтардың құқықтарының теңдігін қолдау үшін күресуге шақырды. 1963 ж. наурыз айында 200 мыңнан аса адам, негізінен, афроамерикандықтар Вашингтон көшелерінде демонстрация жасады. Олардың алдында Кинг өзінің әйгілі “Менің арманым бар” атты сөзін сөйледі. Демонстрацияның әсері күшті болып, 1964 ж. АҚШ Конгресі “Азаматтардың құқы жөнінде” арнайы заң қабылдады. Нәсілдік қанауға қарсы бейбіт шеру өткізіп, бейбітшілік жолындағы күресі үшін осы жылдың қазан айында К. Нобель сыйл. лауреаты болды. 1965 ж. Кинг Алабама штатында, 1965 – 66 ж. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE" \o "Чикаго" Чикаго мен солтүстіктегі қалаларда қара нәсілділердің құқықтары жөнінде күрес жүргізді. 1966 ж. ол алғашқылардың бірі болып Вьетнам соғысына қарсы шықты. 1968 ж. барлық кедейлерді нәсілдік ерекшеліктеріне қарамастан біріктіретін “Кедей адамдар компаниясын” құрды. Кезекті бір демонстрацияға қатысу үшін Теннесси штатындағы Мемфис қ-на келген кезде Кинг нәсілшілдер қолынан қазаға ұшырады. Кинг тің өліміне байланыстыАҚШ-тың 100-ден аса қалаларында қара нәсілділердің қарсылық көрсету акциясы өткізілді. Атланта қ-ндағы оның жерлену рәсіміне 100 мыңнан аса адам қатысты. [1№ 11 билет
2) мақсаты
Оңтүстік Вьетнамдағы ұлт-азаттық қозғалысын жаншу,
Cолтүстік Вьетнамда социализм орнатуға кедергі жасау,
Оңтүстік Вьетнамды Оңтүстік, Шығыс Азиядағы стратегиялық базасына айналдыру,бейбітшілікке қатер төндіру.
Тарихы
Вьетнамның Ішкі істеріне АҚШ-тың араласуы 1945-1954 жылдардағы Вьетнам халқының қарсыласу соғыстары кезінде ақ басталған болатын. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%8C%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0%D0%BC" \o "Вьетнам" Вьетнам тәуелсіздігі, дербестігі, жерінің бір тұтастығы халықаралық ауқымда танылғандығын паш еткен Женева келісімдерінің (1954) Вьетнам жөніндегі негізгі қағидаларын бұзып, Оңтүстік Азия елдеріне өктемдік ету ниетін жүзеге асыруды көздеген АҚШ 1955 жылдың қантарынан бастап Сайгон үкіметіне тікелей соғыс көмегін көрсетіп, Оңтүстік Вьетнамға соғыс базаларын сала бастады. Оңтүстік Вьетнамдағы азаттық қозғалысын жаншу үшін және Вьетнамды мәңгі-бақи жікке бөлу мақсатымен АҚШ «ерекше соғыс» жоспарларын оның ішінде Оңтүстік Вьетнамды 18 айдың ішінде (негізі Сайгон әскерлерінің күшімен) «тыныштандыруды» көздеген Стейли-Тейлор жоспарын жасады.
1964-1965 жылдар
1964 жылдың орта шеңінде Оңтүстік Вьетнам жерінде 25 мыңдай американ әскері болды, ал сайгон армиясы 350 мың адамға жетті. Алайда американдық «ерекше соғыс» саясаты іске аспады. Американ қару жарағымен қарулаңған американ соғыс ақылгөйлер басқарған сайғон армиясы патриоттық күштердің соққысына төтеп бере алмады. 1964 жылы күзге салым Оңтүстік Вьетнамды азат етудің ұлттық майданының басшылығымен Оңтүстік Вьетнам патриоттары елдегі жердің ¾-ін азат етті. Сайғон тәртібін сақтап қалуға және Оңтүстік Вьетнамды өзінің бақылауында ұстауға тырысқан Американ билеуші топтары дербес социалистік мемлекет Вьетнам Демократиялық Республикасына қарсы соғыс қимылына көше бастады. 1964 жылы тамыз айында АҚШ флотымен авиациясы соғыс жарияламастан Вьетнам Демократиялық Республикасы жағалауындағы бірқатар әскери объектілер мен елді мекендерді бомбалап, оқ жаудырды. Тамыздың 6-7-нде АҚШ конгресі президент Л.Джонсонға АҚШ қарулы күштерін Оңтүстік, Шығыс Азияда пайдалануға ерик берді. Совет Одағы және басқа социалисттік елдер американ соғыс құмарларын Вьетнам Демократиялық Республикасындағы ыланың батыл айтпады, дүние жүзі жұртшылығы мұны АҚШ агрессиясының содырлы сойқаны деп бағалады. Қысқа мерзім ішінде Вьетнам Еңбекшілер Партиясының (ВЕП) шақыруымен жүз мыңдаған жігіт пен қыз өз еркімен армия, халықтық милиция, жол жөндеу боигадаларының қатарына алынды. 1965 жылы 800-ден аса американ самолет атып түсірілді. Сайғон армиясы жеңліліске ұшырай бергендіктен АҚШ негізгі соғыс қимылдарын өзі жүргізуге кірісті. 1965 жылы маусымның 9-да американ авиациясы 17 және 19 параллелдердің арасындағы Вьетнам Демократиялық Республика аудандарын тамыздың аяағында суландыру құрылыстарын бомбалады. Вьетнам Демократиялық Республикасының ооңтүстігіндегі күшті шайқастар 1965 жылдың 1 жартысында Шонгба қаласының түбінде Баж және Куангнгай аудадандарында болды. 1965 жылы АҚШ Оңтүстік Вьетнам Демократиялық Республика патриоттарымен күресу үшін агрессиялық блок жөніндегі одақтастықтарынан (Оңтүстік Корея, Тайланд, Филипин, Австралия, Жаңа Зеландия) әскер күштерін алатын болып келісті.
1965-1967 жылдар
1965-1966 жылғы құрғақ маусым кезінде американ командованиесі Орталық Вьетнамның азат етілген аудандарын (Плейка, Контум басып амлмақшы болды, сонан соң Оңтүстік Вьетнам патриоттарының күшін 2 бөліп, оларды Лаос пен Камбоджа шекараларына қарай тықсырып сосын құртып жібермекші болды. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D2%9A%D0%A8" \o "АҚШ" АҚШ соғыс құмарлары Вьетнамды қару-жарақ пен соғыс техникасының жүзден астам түрін сынап, жетілдіретін 2 млн-нан астам әскери тәжірбие үйренетін аса зор соғыс алаңына айландырды. Амеркан қарулы күштері Оңтүстік Вьетнамдағы патриоттық күш жауынгерлеріне және жай халыққа қарсы жаппай қырып-жою құралдарын (өртегіш, фосфорлы, улы газдар мен улағыш заттар) қолданды. Олар азат етілген аудардардағы егестіктерді, өсімдіктерді, орман-тоғайларды жойды. Осыған қарамастан, Оңтүстік Вьетнам патриоттары дұшпанның қысымына төтеп беріп қана қоймай, азат етілген жерлерді кеңейте тұсті, агрессордың стратегиялық жоспарын бұзып, оны қазан-желтоқсан айларында өте-мөте титықтатты, қорғаныс соғыстарын жүргізуге мәжбүр етті.
1965 ж. сәуірде президент Джонсон Вьетнам патриоттарына қарсы «дипломатиялық шабуылға» көшті, өзінің Бальтимордағы сөзінде «алдын ала ешбір шарт қоймастан» келіс сөз жүргізуді, Оңтүстік-Шығыс Азия халықтарына, оның ішінде Вьетнамға да 1 млрд. доллар көмек беруге уәде етті. ОВАЕҰМ өз тарабынан 1965 ж. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/22_%D0%BD%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7" \o "22 наурыз" 22 наурызда 5 пункттен тұратын мәлімдеме жариялап, онда Вьетнам мәселесін бейбіт жолмен шешуді ұсынды. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1965" \o "1965" 1965 ж. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/8_%D1%81%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80" \o "8 сәуір" 8 сәуірде ВДР вьетнам мәселесін саяси жағынан реттеудің кең бағдарламасын ұсынды, онда Женева келісіміне сәйкес американ үкіметі Оңтүстік Вьетнамнан өз әскерін әкету, соғыс базаларын жою және Вьетнамдағы қимылдарын тоқтату талабы қойылды. Вьетнам бейбіт жолмен біріккенге дейін елдің аймағы Женева келісімдерін қатаң сақтап, басқа мемлекеттермен соғыс одағына кірмеуге, Оңтүстік Вьетнамның ішкі істерін, Вьетнамның бейбіт жолмен бірігуі жөніндегі мәселені өзі шешуге тиісті болды. Бұл бағдарлама ВДР үкіметінің «4 пункті» деген атпен белгілі. Вьетнам Еңбекшілер партиясы (ВЕП) ОК-нің бірінші секретары Ле Зуан бастаған ВДР партия-үкімет делегациясы КСРО-ге келген сапарында (1965 ж. сәуір) алдағы уақытта да ВДР қауіпсіздігі мен дербестігін сақтау жөнінде келісімге қол жетті және мұны жүзеге асыру шаралары белгіленді. Совет Одағы ВДР-ға АҚШ агрессиясына тойтарыс береліктей қажетті көмекті алдағы уақытта да көрсетуге әзір екендігін білдірді. 1965 жылы желтоқсанда Мәскеуде Совет Одағының 1966 ж. ВДР-ға экономикалық және техникалық көмек көрсету туралы келісімге қол қойылды. Соған сәйкес ВДР Совет Одағынан қажтті мөлшерде зенит қаруларын, ракетталар, өазіргі заманғы реактивті истребительдер алды. Сонымен бірге Совет Одағы ВДР халық шаруашылығының түрлі салаларын қалпына келтіріп, дамытуға көмек көрсетті. Совет қоғам ұйымдары 1965 ж. Оңтүстік Вьетнам патриоттарына және ВДР-ді қорғаушыларға 1 млн. сомнан астам қаржыға материалдық көмек жіберді.Вьетнамдағы американ (АҚШ) агрессиясына қарсы қозғалыс бүкіл дүние жүзінде, әсіресе Совет Одағы мен басқа да социалистік елдерде, АҚШ-тың өзінде де кең өріс алды. Вьетнам халқын Бүкіл дүние жүзілік Бейбітшілік Советі, Кәсіподақтардың Бү.кіл Дүние Жүзілік федерациясы, Бүкіл дүние жүзілік демократия әйелдер федерациясы, Азия мен Африка елдерінің ынтымақ комитеті, Бейбітшілік, ұлттық тәуелсіздік және жаппай қарусыздану жолындағы бүкіл дүниежүзілік конгресс (Хельсинки, 1965 ж., шілде) т.б. қолдады.[2]Империалситердің жетекші соғыс – саяси тобы – НАТО мүшелері (Англия мен ГФР-ден басқасы) Оңтүстік-Шығыс Азиядағы соғыс шиеленісін ұлғайтуға ұстамдылық көзқарас білдірді. АҚШ СЕАТО жөніндегі өзінің одақтасарынан да Вьетнамдағы әрекеті жөнінде бір ауызды қолдау таппады. Франция мен Пәкістан АҚШ агрессиясын қолдамады. Оңтүстік Вьетнамдағы американ агрессиясына Латин Америкасы мемлекеттерін тартудың да сәті түспеді. Бұл әрекетті бейтарап мемлекеттер де құп алмады. БҰҰ Бас Ассамблеясының 20-сессиясында (1965 ж., қыркүйек) Азия, Африка, Латин Америкасы көптеген елдердің өкілдері Вьетнамдағы соғысты тоқтатуды талап етті.
1966 ж. американ агрессорлары ВДР-ге қарсы әуе шабуылын күшейтті. Солтүстік Вьетнамға күн сайын 450, ал кей күндері 500 рет ұшып тұрды. Ең алдымен жол қатынасын талқандап, темір жол, тас жол және су жолдары қатынасын бүлдіру мақсаты көзделді. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1966" \o "1966" 1966 ж. көктемде Орталық Вьетнамның жағалаудағы провинциялары мен Контум-Плейку ауданында майдан тың күшпен тағы да үдей түсті. Басқыншылар азаттық армиясының бөлімшелерін қоршап алуға әрекет жасады, бірақ өздері қоршауда қалып, авиацияның қуатты қолдауына қарамастан, ауыр шығынға ұшырады. 1966 жылдың аяқ шенінде американ экспедициялық армиясы 2 есе көбейіп, 380 мың адамға жетті. Вьетнам жағалауында АҚШ-тың 4000-ға жуық соғыс, қосалқы және жол-қатынас самолеттері мен вертолеттері шоғырланды. 1967 жылы американ авиациясы ВДР-ды бомбалауды күшейте түсті. Оның есесіне Солтүстік Вьетнамның әуе шабуылы қорғанысы да ңығайды. 1967 жылы тамызда ОВАЕҰМ Оңтүстік Вьетнамда ұлт бірлестігінің өкілдік демократия коалициялық үкіметін құруды, сөйтіп бейбітшілік пен бейтараптық, Солтүстік және Оңтүстік Вьетнамдағы сырттың араласуынсыз бейбіт келіс сөздер негізінде бірте-бірте біріктіру саясатын жүргізуді көздеген жаңа бағдарлама қабылдады.
1967-1968 жылғы құрғақ маусымның басында американдықтар ірі соғыс қимылдарын жоспарлаған кезде, Оңтүстік Вьетнамда 475 мың әскер, 7-флоттың корабльдерінде 40 мың әскер болды. Бұған қоса онда сайгон әскерлерінің 11 дивизиясы, Оңтүстік Корея жалдамаларының 2 дивизиясы мен 1 бригадасы, Австралия, Жаңа Зеландия, Тайланд, Филиппин әскерлері шоғыланды. Бұл әскерлердің жалпы саны 1967 жылдың аяғына 1300 мыңға таяды. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1967" \o "1967" 1967 ж. күзде Контхьена түбінде 70 күндік шайқас болып, онда АҚШ-тың теңіз жаяу әскері титықтап, қорғанысқа көшті.
АҚШ агрессиясының аяқталуы
1968 ж. қаңтарда Кхенсань алқабында ұзаққа созылған ұрыстар басталды. Американдардың аса ірі базаларына сонда-ақ соққы берілді. 1968 ж. қаңтардың 29-ынан 30-ына қараған түнде халық азаттық қарулы күштері халықтың жаппай қолдауымен Оңтүстік Вьетнамның барлық жеріндегі американ әскерлеріне тұтқиылдан шабуыл бастады. Бір мезгілде Сайгон, Хюэ (Гуэ), Дананг, Нячанг, Куинен, Далат (барлығы 43 қала) сияқты аса маңызды қалаларға шабуыл жасалды. АҚШ-тың барлық аса маңызды авиабазалары шабуылға ұшырады. Сайгон іс жүзінде патриоттық күштердің қоршауында қалды.
Вьетнам халқының қаһармандық күресі бүкіл дүние жүзінде моральдық саяси жағынан қолдау тауып отырды. Туысқан елдер, ВДР үкіметі өтінген жағдайда, американ агрессорларына қарсы күресте өз еріктілерінің вьетнам халқына көмекке баруына мүмкіндік туғызуға әзір екендігін білдірді. 1967 ж. маусымда Вьетнам жөнінде Бүкіл дүние жүзілік конференция болып өтті. 1967 ж. қазанда Стокгольмде құрылған халықаралық үйлестіру комитетінің шақыруы бойынша бейбітшілік жолындағы, АҚШ-тың Вьетнамдағы соғысына қарсы бірыңғай халықаралық қимыл күні өткізілді. БҰҰ Бас Ассамблеясының 22-сессиясында (1967) 44 мемлекет өкілі АҚШ-ты ВДР-ды бомбалауды тоқтауға шақырды.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D2%9A%D0%A8" \o "АҚШ"АҚШ 1964 жылдың 5 тамыздан HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1968" \o "1968"1968 жылдың HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/31_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD" \o "31 қазан"31 қазанға дейін 3243 самолетін жоғалтты. Осы уақыт ішінде 143 американ соғыс кемесі суға батырылды және істен шығарылды. АҚШ-тың Вьетнамда өлген және жараланған әскерлерінің саны 1969 жылдың орта шенінде американ соғыс командованиесінің ресми мәліметі бойынша 280 мың адамға жетті.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1969" \o "1969"1969 жылы маусымда Оңтүстік Вьетнам Республикасының (ОВР) Уақытша революция үкіметі жариялануына байланысты Вьетнамдағы американ (HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D2%9A%D0%A8" \o "АҚШ"АҚШ) агрессиясына қарсы күрестің жаңа кезеңі туды. Халық азаттық қарулы күштері (1969 жылдың 2-жартысында) Оңтүстік Вьетнамның барлық жерінде американ-сайгон әскерлеріне қарсы соғыс қимылдарын өрістетіп, үсті-үстіне соққы берді.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1969" \o "1969"1969 жылы маусымда HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83" \o "Мәскеу"Мәскеуде өткен коммунистік және жұмысшы партиялары өкілдерінің халықаралық кеңесі Вьетнамдағы американ империализмнің әрекетін қатал айыптап, туысқан вьетнам халқының, ВЕП-тың, ОВАЕҰМ-ның АҚШ агрессиясына қарсы қаһармандық күресіне интернационалдық ынтымақтастық білдірді. Кеңестің негізгі документінде Вьетнам патриоттарының түпкілікті жеңісінің империалистік үстемдік, зорлы-зомбылық саясатына қарсы күресте халықтардың позициясын нығайту үшін принциптік мәні бар екені атап көрсетілді.Бүкіл дүние жүзілік бейбітшілік Ассамблеясы (Берлин, 1969 ж. маусым) дүние жүзі жұртшылығын вьетнам хылқының күресін қолдауға шақырды және АҚШ үкіметінен Вьетнамдағы агрессиялық соғысты тоқтатуды талап етті. Кәсіподақтардың Бүкіл дүние жүзілік 7-конгресі (Будапешт, қазан, 1969) вьетнам патриоттарының күресіне тілектестік білдіретіндігін мәлімдеді. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1969" \o "1969"1969 ж. қарашада АҚШ-та «өлімге қарсы жорық» өткізілді, мұның өзі Вьетнамдағы американ империализмнің соғысына қарсы ең ірі жалпы халықтық бас көтеру болды. Совет Одағы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1969" \o "1969"1969 жылы қазанда тегін экономика және соғыс көмегін көрсету, жаңа ұзақ мерзімді несие беру, 1970 жыл КСРО мен ВДР арасындағы тауар айналымы туралы ВДР мен жасасқан келісімдерге сәйкес және совет вьетнам ынтымағының кейбір басқа мәселелері жөніндегі документтері негізінде ВДР-ға үзбей азық-түлік, өнеркәсіп өнімдерін жіберіп келді.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1973" \o "1973"1973 ж. 27 қаңтарда Парижде Вьетнамдағы соғысты тоқтату және бейбітшілікті қалпына келтіру туралы келісімге қол қойылды. Мұның өзі – қаһарман вьетнам халқының американ империалистері мен оның сыбайластарына қарсы соғыстағы тамаша жеңісі, жер жүзіндегі прогресшіл, бейбітшіл күштер бірлігінің жеңісі болды.HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%8C%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BD_(%D0%90%D2%9A%D0%A8)_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B" \l "cite_note-source3-3"[3]
№ 12 билет
2) Юрий Алексеевич Гагарин
Гагарин Юрий Алексеевич (9 наурыз 1934 жылы, Гжат (қазіргі Гагарин) ауданы Клушино ауылы Смоленск облысы — 27 наурыз 1968 жылы, Владимир облысы) – КСРО ұшқыш-ғарышкері, Кеңес Одағы батыры, ғарыш кеңістігіне сапар жасаған ең бірінші адам, полковник (1963), Кеңес Одағының Батыры (1961). 1961 жылы 12 сәуірде HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA" \o "Восток"Восток ғарыш кемесімен HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%8B" \o "Байқоңыр ғарыш алаңы"Байқоңыр ғарыш алаңынан тарихта тұңғыш рет ғарышқа ұшты. Ол Жерді айналып ұшып, 1 сағат 48 минуттан кейін Жерге қайта қонды. 1951 жылы Мәскеу маңындағы Люберцы қаласыңдағы қолөнер училищесін, 1955 ж. Саратов индустрия техникумын бітірген. 1955 жылдан HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96&action=edit&redlink=1" \o "Кеңес әскері (мұндай бет жоқ)"Кеңес Армиясы катарында. 1-Чкалов әскери- авиац. ұшқыштар училищесін бітіргеннен (1957) кейін Солтүстік флоттың жойғыш авиациялық бөлімдерінде қызмет етгі. 1960 ж. ғарышкерлер қатарына алынды. 1961 жылдан ғарышкерлер отрядының командирі болды. 1961 ж. 12 сәуірде тарихта тұңғыш рет "Восток" ғарыш кемесімен Байкоңыр ғарыш алаңынан ғарышка ұшты. Ол Жерді айналып ұшып, 1 сағ 48 минтан кейін Жерге қайта конды. Бұдан кейін ол ұшкуш-ғарышкер ретінде өзінің ұшу шеберлігін жетілдіріп, ғарышкерлерді ұйретіп - жаттықтыру ісіне тікелей арала- сып, ғарыш кемелерінің ұшу процесін басқаруға қатынасып отырды. 1968 ж. Әскери-өуе инженерлік академиясын бітірді. 1964 — 68 ж. Ғарышкерлерді даярлау орталығы бастығының орынбасары болды. Ол бірнеше елдерде болып қайтты. 1966 жылдан Астронавтика халықаралық академиясының құрметті мұшесі. Ленин орденімен, медальдермен жөне көптеген шет ел ордендерімен марапатталған. Гагаринге HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A7%D0%B5%D1%85%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%8F&action=edit&redlink=1" \o "Чехословакия (мұндай бет жоқ)"Чехословакияның Социалистік Еңбек Ері, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F" \o "Болгария"Болгарияның Батыры, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B8%D1%8F" \o "Венгрия"Венгрияның Еңбек Ері атақгары берілді. Гагарин ұшақпен жаттығу кезінде қаза тапты (Владимир обл. Киржак ауд.Новоселово селоның маңында). Монинодағы (Мәскеу обл.) Әскери-өуе академиясына, Айдың арғы бетіндегі кратердің біріне Гагарин есімі берілген. 1968 ж. Халықаралық авиациялық федерациясы Ю.А. Гагарин атындағы алтын медаль тағайындады. Ресейдегі ғарышкерлерді даярлау орта лығы Гагарин атындағы Ресей ҒА- ның ғылыми-зерттеу кемесі, дұние жұзінің көптеген оку орындары, калалар, көшелер мен алаңдар Гагаин есімімен аталады.Мәйітінің кұлі Мәскеудің Қызыл алаңындағы Кремль кабырғасына қойылған
№ 13 билет
2)Н.С.хрущев жылымықтың басталуы.
Ауыл шаруашылығының маңызды мәселелерін шешу және дәнді дақылдар өнімін арттыру үшін елде тың және тыңайған жерді игеру басталды.
Еуропадағы социалистік елдердің өзара қатынастары достық және ынтымақтастық келісімдер негізінде іске асырылды. 1949 жылдан бастап социалистік елдердің шаруашылық қатынастары экономикалық өзара көмек кеңесі құрылды
1955 жылы КСРО және басқа державалар Австрияның демократиялық тәуелсіздігімен мәртебесін сақтау туралы келісімге қол қойды.
№ 14 билет
2) Қонаев Дінмұхамед (Димаш) Ахметұлы (1912—1993) — аса көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, үш мәрте Социалистік Еңбек Ері, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, техника ғылымының докторы, КСРО шет ел ордендері мен медальдарының иегері. Алматы қаласында, қызметкерлердің отбасында өмірге келген.Орта мектепті бітіргеннен кейін, Қазақстан Өлкелік комсомол комитеті оны Мәскеу Түсті металл алтын институтына оқуға жібереді. Институтты ойдағыдай бітірген.Тау кен инженері мамандығын алған Қонаев Балқаш мыс қорыту комбинатының Қоңырат руднигіне жұмысқа орналасып, онда бұрғылау станогының машинисі, цех бастығы, рудниктің бас инженері және оның директоры болып істейді. Екінші дүниежүзілік соғысының қиын күндерінде ол тылдағы жұмысты ұйымдастыруда іскерлігімен көзге түседі. «Алтайполиметалл» комбинаты бас инженерінің орынбасары, Риддер руднигінің және КСРО қорғасын мырыш өнеркәсібінің ең ірі кәсіпорындарының бірі Лениногор кен басқармасының директоры қызметтерін атқарады. 1942—52 жылдары Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасының орынбасары болып қызмет етеді. Осында жүргенде Қазақстан ғалымдары оған зор сенім көрсетіп, оны Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі және оның президенті етіп сайлайды. Тау кен ісі саласының ірі ғалымы Қонаев республика ғылымының дамуы жолында зор еңбек сіңіреді. Ғылыми ұйымдық жұмыстарды жақсарту, ғылыми зерттеулердің негізгі салаларын білікті кадрлармен нығайту шаралары оның басшылығымен жүзеге асырылады. Дінмұхамед Қонаев 1955—60 және 1962—64 жылдары. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы, 1960—62 және 1964—86 жылдары. Қазақстан коммунистік партиясының Орталық комитетінің бірінші хатшысы болды. Ол Қазақстанның экономикасы мен мәдениетін өркендету жолына өзінің білімін, мол тәжірибесін және ұйымдастырушылық қабілетін аянбай жұмсай білді. Ол бірнеше мәрте КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. СОКПның 19 съезінен бастап кейінгі съездерінің бәріне делегат болды. Парламент және партия делегациясын басқарып, әлденеше рет шетелдерде болып қайтты. 1956 жылы СОКП Орталық комитетінің мүшесі. Партияның 23 съезінде ол СОКП Орталық Комитетінің Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат, ал 24 съезде мүше болып сайланды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының мүшесі болды.Дінмұхамед Қонаев өз заманының ұлы саясаткері бола білді. Ол билік басында болған уақыт қаншалықты күрделі, қарама қайшылықты болғанымен, елдің экономикасын, әлеуметтік саласын, ғылымын, ұлттық мәдениетін дамыту ісіне айтулы еңбек сіңірді. Түрлі деңгейдегі партия және кеңес қызметін атқара жүріп, Орталықтың өктем саясатының ығымен кете бермей, ел мүддесін, болашақ қамын да бір сәт естен шығарған жоқ. 1960 жылдар басында Н.С. Хрущевтің озбырлығымен Өзбекстанға беріліп кеткен қазақ жерінің біраз бөлігін қайта қайтарып алуы соның айқын бір дәлелі еді.1986 жылы СОКП Орталық Комитетінің Бас Хатшысы болып М.С. Горбачевтің келуіне байланысты Дінмухамед Қонаев Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшылығынан босатылды. 18 минут өткізілген пленумда орнына Ульяновск облысынан Г.В. Колбин отырғызылды. Орталықтың жүргізіп отырған әділетсіз саясатына қарсы республика жастары өз қарсылықтарын білдіріп алаңға шықты. Бұл әйгілі Желтоқсан оқиғасына ұласты.Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев Республика партия ұйымын басқарған ширек ғасырға жуық уақыт ішінде өзінің үлкен мәдениеттілігімен, иманжүзді ізеттілігімен танылып, халық дәстүрін жақсы білетін, тағылымы терең, ой өресі биік жан екенін көрсетті. Кейін мемлекет ісінен қол үзген кезде де ол білімдар білікті жан ретінде елде жүріп жатқан реформа бағыттарын, қоғамды демократияландыру қажет екенін терең сезініп, қолдай білді.Өзі өмір сүрген күрделі уақыттың адал перзенті бола білген абзал азамат 1993 жылы тамыздың 22-інде, 82 жасқа қараған шағында кенеттен қайтыс болды.Халқымыздың біртуар ұлы, дана да, дара  Д.А. Қонаев туралы оқып білгісі келген оқырманды Ғылыми кітапхананың  Ақпараттық–библиографиялық секторында ұйымдастырылған «Д.А. Қонаев –мемлекет және қоғам қайраткері» атты кітап көрмесіне шақырамыз. Көрме  сіздердің  назарларыңызға  тау тұлғалы  кемеңгердің  өмірі мен халқының болашағы үшін қызмет еткен жылдарының айғағы болатын  кітаптар, баспа материалдарын ұсынады
Игі істері мен жетістіктері
Бірнеше мәрте КСРО Жоғары Кеңесінің HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82" \o "Депутат"депутаты болып сайланды. СОКП-ның XIX-съезінен бастап, кейінгі съездерінің бәріне HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D1%82" \o "Делегат"делегат болды. Парламент және партия делегациясын басқарып, әлденеше рет шетелдерде болып қайтты.
1956 жылдан бастап СОКП-ның Орталық Комитетінің мүшесі. Партияның XXIII-съезінде ол СОКП-ның Орталық Комитетінің Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат, ал XXIV-съезде мүше болып сайланды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының мүшесі болды.
Д. Қонаев өз заманының ұлы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80" \o "Саясаткер"саясаткері бола білді. Ол билік басында болған уақыт қайшылықты күрделі, қарама-қайшылықты болғанымен, елдің экономикасын, әлеуметтік саласын, ғылымын, ұлттық мәдениетін дамыту ісіне айтулы еңбек сіңірді.
Дінмұхаммед Ахметұлы ел басқарған жылдары кең байтақ қазақ жерінде 68 жұмысшылар HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D1%82" \o "Кент"кенті мен 43 HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0" \o "Қала"қала пайда болды. Оның ішінде, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D3%A8%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF" \o "Өнеркәсіп"өнеркәсіп орталығы болып саналған HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D1%83%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9" \o "Рудный"Рудный, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D2%B1%D0%B7" \o "Екібастұз"Екібастұз, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE" \o "Шевченко"Шевченко (қазіргі Ақтау), Никольский, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA" \o "Степногорск"Степногорск, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83" \o "Теміртау"Теміртау, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%81" \o "Жаңатас"Жаңатас, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%83" \o "Кентау"Кентау, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B" \o "Арқалық"Арқалық қалалары салынды.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B" \o "Ауыл шаруашылығы"Ауыл шаруашылығы қарқынды дамып, тың және тыңайған жерлер игерілді. Кеңшарлар мен ұжымшарлар салынды. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BB" \o "Мал"Мал саны көбейіп, ауыл шаруашылығының HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D3%A8%D0%BD%D1%96%D0%BC" \o "Өнім"өнімдері жыл сайын артып отырды.
Дінмұхаммед Ахметұлы арқасында Қазақстанның өнеркәсіп, оның ішінде HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F" \o "Металлургия"түрлі-түсті металлургия саласы жоғары деңгейде дамыды. Бүкілодақтық көлем бойынша HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8B%D1%81" \o "Мыс"мыстың үштен бір бөлігі, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD" \o "Қорғасын"қорғасынның 70%-ынан астамы, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%88" \o "Мырыш"мырыштың 40%-ынан астамы қазақ жерінде өндірілді. Өскемен қорғасын-мырыш және титан-магний комбинаттары, Соколов-Сарыбай мен Лисаков кен-байыту комбинаттары, Жезқазған мен Балқаш таукен-металлургия комбинаттары, Ермаков пен Ақтөбе ферроқорытпа зауыттары іске қосылып, Ақтөбе қаласындағы шығарылған хром кенінің көлемі артты.
Д.А.Қонаев металл өңдеу және HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%83" \o "Машина жасау"көлік жасау салаларында өндіріс тиімділігін арттырып, Өскемен, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB" \o "Орал"Орал, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B" \o "Қарағанды"Қарағанды, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%BB" \o "Петропавл"Петропавл, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82" \o "Шымкент"Шымкент, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B" \o "Алматы"Алматы қалаларында көлік жасау зауыттары құрылды. Алматы ауыр машина жасау зауыты шығарған өнім әлемнің 40-тан астам мемлекетіне таралды. Қазақ жерінің аумағында көмір мен мұнай кен орындары ашылып, Қазақстан отын-энергетика өнеркәсібінің ірі орталығына айналды. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB" \o "Жамбыл"Жамбыл мен Шымкент қалаларында орналасқан комбинаттар сары фосфор өндіру бойынша әлемде бірінші орында болды.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B" \o "Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы"Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым Академиясының академигі Дінмұхаммед Ахметұлы Қонаев HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC" \o "Ғылым"ғылым саласында орасан зор қызмет етті. 100-ден аса HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA" \o "Ғылыми еңбек"ғылыми еңбектер мен зерттеулер жазды. Біраз ғылыми жұмыстарын шаруашылық пен өндірістік тәжірибеден өткізді. Өз еңбектерінің халық шаруашылығына тигізер пайдасының зор екендігін іс жүзінде дәлелдеген еді. Өндіріс тиімділігін арттырумен қатар, ол жас ғалымдарды қолдап, білім жүйесіне ерекше көңіл бөлді.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96" \o "Қазақ өнері"Қазақ өнерін жоғары бағалаған Дінмұхаммед Ахметұлы өнерде жүрген жандарды жан-жақты қолдап, қазақ мәдениетінің дамуына ықпал етті. Өнер ордалары салынып, мәдениет үйлері өз қызметін бастады. Қазақ жерінің барлық аймақтарында дерлік білім және мәдени ошақтар ашылып, тұрғын үйлер тұрғызылып, әлеуметтік нысандар салынды.
Дінмұхаммед Ахметұлы Қонаевтың бастамасы бойынша қазақ жерінің сол кездегі астанасы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B" \o "Алматы"Алматы қаласында Үкімет үйі, Қазақстан Компартиясының Орталық Комитетінің ғимараты, Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым Академиясының ғимараты тұрғызылды. Қала көшелерінің саны артып, жаңа тұрғын үйлер салынып, 12 ықшам аудан ашылды. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF" \o "Мектеп"Мектеп пен бала-бақша ғимараттарының құрылысы басталып, Оқушылар сарайы жас өнерпаздарға есігін айқара ашты. Республика Сарайы, Спорт және Мәдениет Сарайы, «HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83" \o "Медеу"Медеу» спорт кешені, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0" \o "Ұлттық Кітапхана"Ұлттық Кітапхана, цирк сынды мәдениет, білім және спорт нысандары бой көтерді. Авто, аэро және темір жол вокзалдары, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9" \o "Әуежай"әуежай, «Алматы», «Отырар», «Жетісу», «Алатау», «Достық», «Қазақстан» қонақүйлері салынып, қала көркін ашты.
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев Республика партия ұйымын басқарған ширек ғасырға жуық ішінде өзінің үлкен мәдениеттілігімен, иманжүзді ізеттілігімен, танылып, халық дәстүрін жақсы білетін, тағылымы терең, ой-өресі биік жан екенін көрсетті. Кейін мемлекет ісінен қол үзген кезде де ол білімдар білікті жан ретінде елде жүріп жатқан HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0" \o "Реформа"реформа бағыттарын, қоғамды демократияландыру қажет екенін терең түсініп, қолдай білді.
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1993_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1993 жыл"1993 жылғы тамыздың 22-сінде, 82-жасқа қараған шағында кенеттен қайтыс болды.
№ 15 билет
2)
№ 16 билет
2) Бауыржан Момышұлы(HYPERLINK "http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/89/Baurzhan_Momyshuly.ogg" \o "Baurzhan Momyshuly.ogg"audio (HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0:%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B" \o "Анықтама:Таспа орындауы"?·HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82:Baurzhan_Momyshuly.ogg" \o "Сурет:Baurzhan Momyshuly.ogg"тыңдау)) (24 желтоқсан 1910 - 10 маусым 1982) — Кеңес одағының батыры, жазушы, Екінші дүниежүзілік соғыстың даңқты жауынгері, әскери қолбасшы, стратег және тактик.[1]Батыс майданындағы 16 HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%8F" \o "Армия"армияның 316 (HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1941_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1941 жыл"1941 жылдың қарашасынан бастап HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B" \o "Сегізінші гвардиялық атқыштар дивизиясы"8-гвардиялық Қызылту атқыштар дивизиясы 1073 атқыштар HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BA" \o "Полк"полкінің (1941 жылдың қарашасынан 19 Гвардия полкі) және HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BE%D0%BD" \o "Батальон"батальон командирі. Ұлы Отан соғысына генерал-майор И.В. Панфилов басқарған әйгілі дивизиясының құрамында 1941 жылдың қыркүйек айынан бастап қатысты. Батальон командирі ретінде HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D2%93%D0%B0_%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%82&action=edit&redlink=1" \o "Аға лейтенант (мұндай бет жоқ)"аға лейтенант Бауыржан Момышұлы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B2%D0%B0_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81&action=edit&redlink=1" \o "Москва үшін шайқас (мұндай бет жоқ)"Москва үшін шайқаста 207 рет ұрысқа қатысты. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері вермахтың Мәскеу бағытында екінші мәрте жасаған жорығы кезінде аға лейтенант Момышұлы басқарған батальон дивизиядан қашықта, Матронино деревнясының жанында Волоколам тасжолында асқан ерлікпен ұрыс жүргізді. Білікті комбаттың басшылығы арқасында 3 күн бойы фашистер шабуылын тойтарып, батальон үлкен шығынсыз, ұрысқа қабілетті жағдайда қоршаудан шығады HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B" \l "cite_note-2"[2].
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81" \o "Екінші дүниежүзілік соғыс"Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1941_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1941 жыл"1941 жылы Қазақ әскери комиссариатының нұсқаушысы қызметін атқарады. Ұлы Отан соғысына 1941 жылдың қыркүйегінен бастап қатысты. 316 атқыштар дивизиясының жасақталуына белсене атсалысып, сол дивизия құрамында майданға аттанады.
1941 жылдың 26 қарашасында маршал Рокоссовский полк командирі етіп тағайындайды.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1941" \o "1941"1941-HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1945_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1945 жыл"1945 жылдары Панфилов атындағы 8-гвардиялық дивизияның батальон, полк командирі, соғыстың соңғы жылдары аталған дивизияның командирі болады.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1942_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1942 жыл"1942 жылдың 6 маусымында "Қызыл Жұлдыз" орденімен марапатталады.
1944 жылы денсаулығына байланысты Алматы госпиталіне жіберіледі.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1945_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1945 жыл"1945 жылдың 16 қаңтарында Алматыға келген Бауыржанды ғалымдар соғыс туралы әңгіме-лекция өткізуге шақыртып, кездесу ұйымдастырады. Осы лекцияның стенограммасы кейінрек "Соғыс психология" деген атпен кітап болып басылды. Алғашында тек орыс тілінде жарық көрген бұл еңбек, 2010 жылы Бауыржан Момышұлының 100 жылдығына орай қазақ тілінде де жарық көрді.HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B" \l "cite_note-3"[3]
Соғыс кезінде жеке басының қаһармандық ерлігімен және ұрыс жүргізудегі әскери шеберлігімен ерекше көзге түседі. Бірнеше рет жау қоршауынан жауынгерлерін аман-есен алып шығады. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83" \o "Мәскеу"Мәскеу түбіндегі шайқастағы ерлігі сол кездің өзінде Одақ көлеміне аңыз болып жайылады. Осының негізінде орыстың белгілі жазушысы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%91%D0%B5%D0%BA&action=edit&redlink=1" \o "Александр Бек (мұндай бет жоқ)"А.Бек «Волоколамское шоссе» (қазақшасы «Арпалыс») повесін жазды. Бұл шығарма кейін бірнеше тілге аударылады.
Москва үшін шайқас
Москва түбіндегі шайқас Бауыржан Момышұлының өміріндегі ерекше кезең болды. Жас сардар, 1073 атқыштар полкінің батальон командирі, аға лейтенант Бауыржан Момышұлы сарбаздармен қақаған қыста Мәскеу түбінің омбы қарына малтыға жүріп, бес рет қоршауды жарып шығып, жалпы саны 27 рет қол бастап ұрысқа кіріп, соғыс тарихында болмаған тактикалық маневрлер жасап, әскери өнерге жаңалық енгізген. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%80" \o "Командир"Командир Момышұлы жетік стратег, асқан тактик, психолог еді.
1941 жылдың 16-18 қараша күндері аралығында Вермахтың Мәскеуге екінші дүркін шабуылы кезінде Б.Момышұлы басқарған батальон өз дивизиясынан қашықта Матронино селосының маңында Волоколам тас жолыда аса ерлікпен соғысты. Комбаттың дарынды басшылығының арқасында неміс әскері бұл маңда 3 күнге іркіліп қалды. Бұл ерлігінен соң жас комбат өз сарбаздарын қоршаудан соғысқа қабілетті жағдайда алып шықты.
Алайда аласапыран шақта қысылтаяң жағдайға ұшыраған кейбір полктердің батальон, роталарымен байланысы үзіліп, жауынгерлердің қай жерде, қандай халде екенін білу қиынға соғады. Сондай жағдайға ұшырағандардың бірі – Бауыржан басқарған бірінші батальон еді. Баукең енді шегінудің нақты жоспарын жасайды. Батальонның алдында жүретін он бес адамнан құрылған (алдыңғы жақты барлайтын) барлаушы қойып, взвод-взводпен бөлек-бөлек болып, бірінің ізімен бірін жүргізе жылжуды ұйғарады. Батальон алдындағы барлаушыларды аға лейтенант Рахимов пен саяси жетекші HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D0%BB%D3%99%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2&action=edit&redlink=1" \o "Мұхаметқұл Сләмқұлов (мұндай бет жоқ)"Мұхаметқұл Сләмқұлов басқарады.
Күндіз жау көзіне түспеу үшін жауынгерлеріне түнделетіп жүруді бұйырады. Күндіз қалың тоғайда тыныстап, түнде барлаушылар арқылы белгіленген бағытпен сақтана жүріп отырған жауынгерлер табандылық пен төзімділік көрсетіп, қалың қарағайлы тоғай ішінің қалың қарын омбылай жүре отырып, екі күннен кейін Новлянск пен Ивановск деревняларының аралығынан шығады. Барлаушылардың айтуынша, осы Ивановск деревнясында панфиловшылардың 1075-полкінің бірінші батальоны тұрады екен. Бұлар әлі шайқасқа қатыспағандықтан тың тұрады.
Әдісқой, тәжірибелі комдив HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87" \o "Панфилов Иван Васильевич"И.В. Панфилов бұл полкті уақытша әдейі резервте ұстап тұр екен. «Б.Момышұлы басқарған батальон түгелдей жау қолынан қаза тауып, жойылып кетті» деген лақапты естіген олар түгелдей аман оралған жауынгерлерді зор қуанышпен қарсы алды. Бауыржан бастаған батальон жауынгерлерін көргенде HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87" \o "Панфилов Иван Васильевич"И.В.Панфилов қуанғаннан көзіне жас алады. Иван Васильевич көптен көрмеген бауырын кездестіргендей Бауыржанды қаусыра құшақтай алып, бетінен сүйіп: «Жарайсың, сұңқарым!» деп арқасынан қағады.
19 гвардиялық атқыштар полкінің командирі ретінде 1941 жылдың 26-30 қараша күндері гвардия капитан Момышұлы Мәскеу облысының Соколово деревнясының маңында неміс әскерінің шабуылын 4 тәулік бойы қайтарып, сәтті ұрыс жүргізді. 1941 жылдың 5 желтоқсанында омыртқаға оқ тиіп, жарақат алды. Әзілхан Нұршайықовтың "Ақиқат пен Аңыз" кітабында Бауыржан өзін санбатқа жеткізгенде дәрігерлер дереу госпитальға апару керек деп шешкендігін, бірақ ол тапаншамен дәрігерді қорқытып, оқты сол жерде шығаруды бұйырғанын айтады. Оқты алып, жараны таңғаннан кейін капитан Бауыржан Момышұлы ұрыс алаңына қайта оралады.
Кеңес әскерлерінің 1942 жылғы қаңтар-ақпан айларындағы ұрыстарында 8-гвардиялық дивизияның Бауыржан Момышұлы басқарған полк жауынгерлері ерекше көзге түсті. Дивизия екі ай ішінде батысқа қарай 500-600 шақырым алға басып, фашистердің мыңдаған солдаты мен офицерлерін саптан шығарады, жаудың көптеген техникасын жойып жіберді.
1944 жылы Комдив болып жүрген кезінде Дубровка деревнясының маңында болған ұрыс кезінде тағы қатты жараланады. Өз айтуынша құйымшақпен жерден шығып тұрған темірге құлаған екен. Біраз уақыт атқа отыра алмай және шалқасынан жата алмай жүрді, бірақ госпитальге бармады.
Сол уақыттан 1944 жылдың наурызына дейін госпитальде жатады. Сол жылы Бас Штабытың Әскери Академиясының жанындағы офицерлердің біліктілігін арттыру курстарын бітіріп шығады.
1945 жылдың 21 қаңтарынан бастап гвардия полковник Бауыржан Момышұлы Екінші Прибалтика майданының, 6 гвардиялық армиясының, 2 гвардия атқыштар полкінің 9 гвардия атқыштар дивизиясын басқарды. 1945 жылдың ақпан-наурыз айларында Бауыржан Момышұлы басқарған дивизия Приекуле станциясының солтүстік-батыс жағында орналасқан неміс әскерінің үш бекінісін бұзып өтеді. Дивизия шабуылының нәтижесінде 15 елді мекен босатылды, ал жау әскеріне үлкен зиян тиген болатын.
Бауыржан Момышұлының қатардағы жауынгерлер жайлы айтқан нақылға бергісіз сөздері халқымыздың есінде. Даңқты HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%9E%D0%9B%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%A8%D0%AB" \o "ҚОЛБАСШЫ"қолбасшы солдаттың мінез-құлқын, парасатын, елі үшін шыбын жанын қиятын ерлігін ерекше бағалай білген. Соның арқасында оларды ерлік жеңістерге бастап, жігерлендіріп отырған.
Бауыржан Момышұлы соғыс жылдарында адуынды да қатал әскери басшы болып қана қойған жоқ, сонымен қатар қарамағындағы жауынгерлер мен офицерлердің ақылгөй жетекшісі, зерделі де білгір, байыпты да мейірман тәрбиешісі де бола білді.
Гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлының HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1990" \o "1990"1990 жылдың HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_12" \o "Желтоқсанның 12"12 желтоқсанында туғанына 80 жыл толуына орай Кеңес Одағының Батыры деген жоғары атақ берілді. Б.Момышұлының «Әділет қашанда жеңеді, ол кешіксе де келмей қоймайды» деген сөзі шындыққа айналып, ел тілегі орындалды.
№ 17 билет
2) Ельцин, Борис Николаевич(1.2.1931 ж.т., Ресей, Свердлов облысы Бутка с.) — Ресей Федерациясының тұңғыш президенті (1991 — 99). 1955 ж. Урал политех. ин-тын бітіргеннен кейін, Свердловск қаласындағы құрылыс трестерінде шебер, прораб, аға прораб, бас инженер, құрылыс бастығы болып қызмет істеген. 1968 жылдан Свердлов облысы партия к-тіне жұмысқа шақырылып, 1976 — 85 ж. оның 1-хатшылығына сайланды. 1985 ж. сәуір айынан бастап КОКП ОК-нің аппаратына ауыстырылып, құрылыс бөлімінің меңгерушісі, КОКП ОК-нің хатшысы (1985 — 86), Мәскеу қ-лық партия к-тінің 1-хатшысы (1985 — 87) қызметтерінде болды. 1987 ж. қараша айында өткен пленумнан кейін орнынан алынып, екі жыл мемл. құрылыс к-ті төрағасының 1-орынбасары, КСРО министрі дәрежесіне төмендетілді. 1990 ж. өткен сайлауда РКФСР халық депутаты болып, мамырдың 29-ында өткен РКФСР халық депутаттарының 1-съезінде РКФСР Жоғ. Кеңесінің төрағалығына сайланды. КОКП 28-съезінде жария түрде партия қатарынан шықты. 1991 ж. 12 маусымда өткен Ресейдегі тұңғыш президент сайлауында жеңіске жетті. Әйгілі тамыз бүлігін (19 — 21 тамыз, 1991) басуда шешуші рөл атқарып, Кеңес Одағының ыдырауын, оны ұстап тұрған жетекші партия КОКП-ны биліктен аластауды жеделдетті (қ. Тамыз бүлігі). 1991 ж. 8 желтоқсанда өткен Беловеж келісіміне Беларусь, Украина республикалары басшыларымен бірге қол қойып, Кеңес Одағының ыдырауын рәсімдеді (қ. Беловеж келісімі). Тәуелсіз мемлекеттер достастығының, Кеден одағының (қ. Еуроазия экономикалық одағы) негізін қалауға үлес қостЕ. Ресей президенті қызметін атқарған жылдары бірнеше рет ресми сапармен Қазақстанда болып қайтты. Екі жақты қарым-қатынасты дамытуға сіңірген еңбегі үшін 1998 ж. ол Қазақстанның ең жоғары наградасы “Алтын Қыран” орденімен марапатталды. ы. Ресейде 1996 ж. 3 шілдеде өткен кезекті президент сайлауында қайта сайланды. 2000 ж. 1 қаңтардан бастап президенттіктен өз еркімен кетті.
№ 18 билет
2) Горбачев Михаил (1931) - Ресейдің мемлекеттік қайраткері. 1990 ж. наурызда HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B" \o "Кеңес Одағы"Кеңес одағының коммунистік партиясының бас хатшысы және сәуір айында HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E" \o "КСРО"КСРО-ның Президенті болып сайланды. Бас хатшы ретінде ол HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E" \o "КСРО"КСРО-да болған фундаметалды өзгерістердің, жариялық пен қайта құрудың, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0" \o "Батыс Еуропа"Батыс Еуропа мен HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D2%9A%D0%A8" \o "АҚШ"АҚШ арасындағы халықаралық қатынастардың өзгеруінде бастаушы болды.HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%87%D1%91%D0%B2" \l "cite_note-a1-1"[1]
Горбачов Михаил Сергеевич - КСРО-ның алғашқы және соңғы президенті (1990-1991), Нобель сыйлығының лауреаты (1990). Мәскеу мемлекеттік университетінің заң факультетін (1955), Ставрополь ауыл шаруашылығы институтын (1967) бітірген. 1955-1966 жж. Ставрополь қалалық және өлкелік HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%9B%D0%9A%D0%96%D0%9E&action=edit&redlink=1" \o "БЛКЖО (мұндай бет жоқ)"БЛКЖО комитетінде қызмет етті. 1966-1967 жж. Ставрополь қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, 1970 жылдан 1-хатшысы, 1978-1985 жж. КОКП ОК-нің хатшысы, 1980 жылдан саяси бюро мүшесі, 1985-1991 жж. КОКП ОК-нің Бас хатшысы, 1989-1990 жж. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E" \o "КСРО" КСРО Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болды.
1990 ж. 15 наурызда халық депутаттарының кезектен тыс өткен 3-съезінде HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E" \o "КСРО"КСРО Президенті болып сайланды. Оның бүрынғы әміршіл-әкімшіл жүйені сақтай отырып, елдегі қоғамдық өмірді HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F" \o "Демократия"демократияландыруды үсынған идеясының кеңестік империя жағдайында жүзеге асуы мүмкін еместігін HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1986" \o "1986"1986 ж. Алматыдағы Желтоқсан көтерілісі және одан кейін орын алған Тбилисидегі, Бакудегі, Вильнюстегі оқиғалар көрсетіп берді. Горбачевті биліктен тайдырып, кеңестік империяны қайта нығайтуды көздеушілер HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7" \o "Тамыз"Тамыз бүлігін үйымдастырды.
Горбачевтің кеңестік республикалар арасында жаңа одақтық шарт жасап, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E" \o "КСРО"КСРО-ны қалай сақтап қалуға, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%9E%D0%9A%D0%9F" \o "КОКП"КОКП-ны жаңа жағдайға бейімдеп реформалауға үмтылған әрекеттері сөтсіздікке үшырады. Тамыз бүлігінен кейін Ресей Федераңиясының Президенті Б.Ельциннің Жарлығымен HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%9E%D0%9A%D0%9F" \o "КОКП"КОКП қызметі шектелді. Беловеж келісімі (1991 ж., 8 желтоқсан) HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E" \o "КСРО"КСРО-ның ыдырағанын рәсімдеп берді. Осыған орай Горбачев өз қызметінің жойылғанын ресми жариялауға мәжбүр болды. Бүрынғы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E" \o "КСРО"КСРО қүрамында болған республикалар HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B" \o "Алматы"Алматыда Тәуелсіз мемлекеттер достастығын қүрды (1991 ж., 21 желтоқсан). Горбачев 1991 жылғы желтоқсаннан бері Халықаралық әлеуметтік-экономикалық және саяси зерттеулер қорының (Қараңыз: HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%B2_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B" \o "Горбачев қоры"Горбачев қоры) президенті.HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%87%D1%91%D0%B2" \l "cite_note-2"[2]
№ 19 билет
2) В 1842 году Гонконг был захвачен Великобританией и оставался её колонией до 1997 года, когда Китайская Народная Республика получила суверенитет над территорией. Согласно совместной китайско-британской декларации и Основному закону Гонконга, территории предоставлена широкая автономия до 2047 года, то есть в течение 50 лет после передачи суверенитета. В рамках курса «Одна страна — две системы» и «Гонконгом управляют сами гонконгцы в условиях высокой степени автономии» в течение этого периода Центральное народное правительство КНР берёт на себя вопросы обороны и внешней политики территории, в то время как Гонконг оставляет за собой контроль над законодательством, полицейскими силами, денежной системой, пошлинами и иммиграционной политикой, а также сохраняет представительство в международных организациях и мероприятиях.
№ 20 билет
2) Барак Обама
Барак Обама (ағылш. 'Barack Hussein Obama II', (4 тамыз 1961 жыл) - 2008 жылы өткен Президенттік сайлауда Демократиялық партияның атынан кандидат атанып, сайлау қорытындысы бойынша жеңіске жетті. Америка Құрама Штаттарының 44-інші сайланған президенті (2009 жылдың 20 қаңтарынан), Иллинойс штатынан сайланған сенатор.
2012 жылы 6 қарашада өткен президенттік сайлауда Республикалық партияның кандидаты Мит Ромниден басым түсті. Сайлау қорытындысы бойынша сайлаушылардың 332 Обамаға, ал 206 Ромниге дауыс берген HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%BC%D0%B0" \l "cite_note-1"[1].
Обама Американың президенті болған тұңғыш афро-америка нәсілді адам. Барак Хуссейн Обама 1961 жылы тамыздың 4-інде Гавайи аралында HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%93%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BB%D1%83&action=edit&redlink=1" \o "Гонолулу (мұндай бет жоқ)"Гонолулу қаласында дүниеге келген.
Обама HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96" \o "Колумбия университеті"Колумбия университетін және HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4" \o "Гарвард"Гарвардтағы Заң мектебін бітірген. Колумбия университетінде халықаралық істер факультетін тамамдап, алдымен шіркеу жанындағы топпен бірге кедей аудандардың тұрғындарына көмек көрсету бойынша қайырымдылық жұмыстарымен айналысады. ВВС деректеріне қарағанда, Обама әкесі мен өгей әкесі мұсылман болғанына қарамастан, христиан дінін ұстанады. Гарвард университетінің заң мектебін бітіріп, заң ғылымдарының докторы атағын алғаннан кейін де ол кемсітушілікке ұшырағандардың құқығын қорғауға құлшына кіріседі. Азаматтық құқық саласында жұмыс істеді. 1997 мен 2004 жылдары арасында Илиинойс штатының сенатында үш мерзім қызмет етті. 1992 мен 2004 жылдары арасында Чикаго Заң мектебінде конституциялық құқық бойынша дәріс оқыған. 2004 жылы қарашаның айында 70 пайыз дауысымен ол Сенатқа сайланды.
Өмірбаяны
Әкесі Барак Хусейн Обама-үлкені (Barack Hussein Obama, Sr.) экономика саласында оқыған. Анасы Стэнли Энн Данхэм (Stanley Ann Dunham) болса, антропологияны меңгерген. Барак Обаманың ата-анасы Гавайи университетінде танысқан. Әкесі қара нәсілді, анасы аққұба америкалық болған. Барак Обама құлдардың ұрпағына жатпайды.
Барак кішкентай болғанда, әкесі отбасын қалдырып, Гарвардқа оқуға кетеді. Ал Барак екі жасқа келгенде, әкесі анасымен ажырасып, Кенияға жол тартады.
Барак алты жасқа толғанда, анасы екінші рет тұрмысқа шығады. Сөйтіп, Барак анасы, индонезиялық өкіл әкесі, өкіл әпкесімен бірге Индонезияда 4 жыл өмір сүреді. Сөйтіп, Джакартаның мемлекеттік мектептерінің бірінде оқиды. Сосын Гавайиға қайтып оралып, нағашы ата-әжесінің қолында тұрады. 1979 жылы Гонолулудағы жеке-меншік мектепті бітіреді. Бұл мектептен біраз атақты актерлер мен атлеттер тұлеп ұшқан болатын. Мектеп қабырғасында Барак баскетболға қызығып, осы ойын түріне әуестенген. 1995 жылы жарыққа шыққан мемуарында Обама жоғары сынып оқып жүргенде марихуана мен кокаин тұтынғандықтан, сабақ үлгерімі төмендегенін айтады.
Мектеп бітірген соң, Обама Лос-Анджелестегі Батыс колледжінде білім алады, кейін Колумбия университетіне ауысып, оны 1983 жылы бітіріп шығады. Осы жылы бакалавр сатысында Барак Обама ірі Халықаралық Бизнес Корпорациясында қаржы ақпараты бөлімінде редактор болып еңбек жолын бастайды.
1985 жылы Чикагоға келіп, шіркеу қайырымдылығы топтарының бірінде жұмыс жасайды. Әлеуметтік ұйымдастырушы ретінде қаланың тұрмысы төмен отбасыларына көмек көрсетумен айналысады. Дәл осы жұмыста жүріп, Барак Обама адамдардың өмірін жақсарту үшін заң мен саясатқа өзгеріс керек екенін түсінеді.
1988 жылы Обама Гарвард университетінің құқық мектебіне оқуға түсіп, 1990 жылы университет баспасына редактор болып орналасады. Бұл университет баспасы тарихындағы тұңғыш қара редактор еді. Кейін "Нью-Йорк-Таймс" газеті Гарвардтың заңгерлер клубына тұңғыш рет қара нәсілді адам президент ретінде тағайындалғаны туралы жазады. 1991 жылы Обама оқуын тәмамдап, Чикагоға қайтып оралады.
1993 жылдан бастап, Обама Чикаго Университетінің заң факультетіне «Конституциялық құқық» курсынан дәріс бере бастайды. Сол жерде ол 2004 жылға дейін жұмыс істейді.
1995 жылы Обама «Әкемнен қалған армандар» атты алғашқы кітабын жазады. Оған атақ әкелген – осы кітабы еді. 1996 жылы Иллинойс штатының Сенатына қабылданып, осы жерден саяси карьерасына аяқ басады. 2008 жылы Time журналының нұсқасымен "Жыл адамы" болып танылады.
Ал 2009 жылдың 20 қаңтарында АҚШ-тың 44-президенті болып сайланды. Отбасында жары Мишель мен екі қызы бар.
Обаманың жұлдызды сәті[өңдеу]
Дегенмен жас саясаткер ел назарын алғаш төрт жыл бұрын ғана Демократиялық партияның жиынында Ирактағы соғысты қатты сынға алған кезде аударған. Обаманың шешендігі көпшілікті тамсандырып, саясаткердің тасы бірден өрге домалайды. Ол бір-ақ сәтте ұлттық деңгейдегі тұлғаға айналып, рейтингісі күрт көтеріледі. Ал бар-жоғы төрт айдан кейін ол өзінің республикашыл қарсыласы Алан Кейсті бұрын-соңды болмаған жетістікпен, яғни 70 пайыз басымдылықпен жеңіп, Америка тарихында Конгрестегі 5-ші қара нәсілді сенатор атанады. Дегенмен алға жылдам жүйткіген Обама мұнымен де тынбайды. Тағы 39 ай өткенде ол өз партиясы атынан президент додасына қатысу үшін тіс- қаққан саясаткер HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8_%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD" \o "Хиллари Клинтон"Хиллари Клинтонмен бәсекеге түседі. Кінәмшілдер сол кезде жас, тәжірибесіз Обаманың мүмкіндігіне күмәнмен қараған. Алайда азғана уақытта Голливуд жұлдыздарынан бастап журналистердің де сүйіктісіне айналып үлгер ген Обама бұрынғы бірінші ханымды маусым айында шаң қаптырады.
2008 жылы қарашаның 4-інде өткен президенттік сайлауында жеңіп, президент болып сайланды. 2009 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D1%81%D1%8B%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B" \o "Нобель сыйлығы"Нобель бейбітшілік сыйлығын алды
Обаманың саясаты[HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%BC%D0%B0&action=edit&section=3" \o "Бөлімді өңдеу: Обаманың саясаты"өңдеу]
Обаманың сайлау алды тұғырнамасы «америкалық арманды» жүзеге асыруға негізделген. Оның түсінігінде, америкалықтардың арманы – баспаналы болу, медициналық көмек алу және балаларына білім беру. Ол тіпті 1995 жылы «Әкемнен қалған армандар» деген кітабын да жариялаған. Айта кету керек, ол билікке келген жағдайда Ирактан америкалық АҚШ әскерін 2009 жылдың наурыз айына дейін шығарып, АҚШ-қа әлемнің көшбасшысы мәртебесін қайтаруды мақсат тұтқан. Алайда оның бұл мәселедегі кейбір пікірлері саясаткердің қызуқандылығынан хабар берген. Мысалы, ол Дж.Бушты сынай отырып, Ирактағы америкалық жауынгерлердің өмірі зая кетті деп ашық мәлімдеген. Осыдан кейін оның бұл мәселе бойынша бірнеше мәрте кешірім сұрауына тура келген... Обама кейбір посткеңестік елдермен АҚШ-тың болашақ саясатына қатысты да пікірін білдірген. Айталық, ол «Ресей АҚШ-тың жауы да, жақын одақтасы да емес» дей отырып, «Америка Ресейден көбірек демократия пен ашықтықты талап етуден де бас тартпауы тиіс» дегенді алға тартқан. Қалай болғанда, Батыс басылымдары Обаманың айрықша харизмасының арқасында ақша мен адам жинаудан алдына жан салмайтынын баяндайды. Мысалы, сайлау науқаны кезінде Обама интернеттен шағын көлемдегі ақшалар мен корпоративті донорлардан қомақты қаржы тартудан рекордтық көрсеткішке жеткен. Оған қоса ВВС Обаманың 100 мыңнан астам адамды оңай жинап, оларды шеруге шығаруға қабілетті екендігін тамсана жазады.
№ 21 билет
2)
№ 22 билет
2)Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаев (HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/6_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5" \o "6 шілде"6 шілде HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1940_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1940 жыл"1940 жыл, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B" \o "Шамалған ауылы"Шамалған ауылы, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B" \o "Алматы облысы"Алматы облысы) — Қазақстанның мемлекет қайраткері, ғалым, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD" \o "Қазақстан"Қазақстан Республикасының HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96" \o "Қазақстан Республикасының Президенті"тұңғыш президенті.
Қызмет жолы
1960 жылы Днепродзержинск техникалық училищесін, 1967 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B" \o "Қарағанды"Қарағанды металлургия комбинатына қарасты жоғары техникалық оқу орынын, 1976 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B" \o "Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы"Кеңес Одағы коммунистік партиясы Орталық комитетіне қарасты Жоғары партия мектебін бітірген.
Еңбек жолын HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1960" \o "1960"1960 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83" \o "Теміртау"Теміртау қаласындағы Қарағанды металлургия комбинатында қатардағы жұмысшы болып бастап, домна пешінің аға газдаушылығына дейінгі жолдан өтті.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1960" \o "1960"1960—HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1969" \o "1969"69 жж. — Қарағанды металлургия зауытында жұмыс істеді.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1969" \o "1969"1969—HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1973" \o "1973"73 жж. — Қарағанды облысы Теміртау қаласындағы партия-комсомол жұмыстарында жауапты қызметтер атқарды.
1973—77 жж. — Қарметкомбинаттың партком хатшысы.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1977" \o "1977"1977—HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1979" \o "1979"79 жж. — Қарағанды облыстық партия комитетiнiң хатшысы, 2-ші хатшысы.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1979" \o "1979"1979—HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1984" \o "1984"84 жж. — Қазақстан КП Орталық Комитетінің хатшысы.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1984" \o "1984"1984—HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1989" \o "1989"89 жж. — Қазақ КСР Министрлер Кеңесiнiң төрағасы.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1989" \o "1989"1989—HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1991" \o "1991"91 жж. — Қазақстан КП ОК бiрiншi хатшысы,
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1990" \o "1990"1990 ж. ақпан—сәуір аралығында Қазақ КСР Жоғары Кеңесiнiң төрағасы болды.
1990 ж. сәуірінен — Қазақ КСР президенті.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1991" \o "1991"1991 ж. желтоқсанның 1-інде тұңғыш рет Қазақстан Республикасы Президентінің жалпыхалықтық сайлауы өтті. Сайлау нәтижесінде Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев басым дауыспен (98,7 %) жеңіске жетті.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1995" \o "1995"1995 ж. сәуірдің 29-ында жалпыхалықтық референдум нәтижесінде Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың өкілеттігі 2000 ж. дейін ұзартылды.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1999" \o "1999"1999 ж. қаңтардың 10-ында өткен жалпыхалықтық сайлаудың нәтижесiнде Н. Назарбаев 79,78 % дауыс алып, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96" \o "Қазақстан президенті"Қазақстан Республикасы Президенті болып қайта сайланды.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/2005" \o "2005"2005 ж. желтоқсанның 4-інде сайлаушылардың 91,5 % дауысын алып, Қазақстан Республикасының Президенті болып қайта сайланды.[1]Оппозиция Назарбаевті келіспеушілікті басты деп айыптады. Ол жеңген президенттік сайлауды Қазақ оппозициясы және батыс бақылаушылары қатты сынға алып, сайлау демократиялық стандартарға сәйкес келмеді деді.
Реформалары
Жаңа тәуелсіз мемлекет – Қазақстан Республикасының (16.12.1991) – дамуы, барлық атрибуттары – ұлттық қауіпсіздік, мемлекеттік басқару және биліктің бүкіл тармақтарының өзара әрекет ету жүйесі – бар ұлттық мемлекеттіліктің қалыптасуы Назарбаев есімімен тығыз байланысты. Назарбаев басшылығымен конституциялық құрылыс процесі жүзеге асты, ол 1995 жылдың тамызында еліміздің Негізгі Заңын қабылдаған бүкілхалықтық референдуммен аяқталды. Қазақстанда демократиялық институттарды құру Назарбаевтың аса зор еңбегі болып табылады. Сөз бен баспасөз бостандығы, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83" \o "Сайлау"сайлау және сайлану құқығы, партиялар мен қоғамдық бірлестіктер құру құқығы, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%96%D0%BD" \o "Дін"дін бостандығы сияқты азаматтық қоғамның мызғымас құндылықтары нақ соның тұсында ғана конституциялық нормаларға айналды. Назарбаев басшылығымен кеңестік өкімшіл-жоспарлы әкімшілік жүйе бұзылғаннан және бірегей халық шаруашылық кешені күйрегеннен кейін алапат дағдарысқа тап болған қазақстандық экономиканы өзгертуге бағытталған аса ауқымды шаралар әзірленіп, іске асырылды. Экономикалық саясатты және HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F" \o "Демократия"демократиялық өзгерістерді ойдағыдай жүзеге асыруға мемлекеттік құрылымның президенттік республика ретіндегі халық таңдаған үлгісі көп септігін тигізді. Түбегейлі экономикалық ырықтандыру мен саяси реформалар белгіленген өзгертулерді пәрменді жүргізуге асыруға көмектесті.HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2" \l "cite_note-source1-5"[5]
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1992" \o "1992"1992 жылдың басында Назарбаев «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен даму стратегиясын» әзірлеп, елдің ішкі және сыртқы саясатының бағыт-бағдарын айқындады.
Соның нәтижесінде HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1997" \o "1997"1997 жылдың басына қарай елде макроэкономикалық тұрақтылық орын алды, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Инфляция"инфляция тоқтатылды, өнеркәсіп жанданып, қаржы-бюджет, салық жүйесі құрылды, жекешелендіру жүргізілді, зейнетақы жинақтау жүйесі дүниеге келді, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын реформалау жүзеге асты.
Назарбаевтың «Қазақстан-2030» стратегиясы мемлекет дамуының басым бағыттарын айқындады. 2006 жылғы халыққа Жолдауында Қазақстанның бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына кіру стратегиясы белгіленген.
Назарбаевтың экономист және саясаткер ретіндегі жеке беделі елде қолайлы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Инвестиция"инвестициялық ахуалдың қалыптасуына, көптеген мемлекеттермен және халықаралық HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B" \o "Қаржы"қаржы институттарымен қарқынды экономикалық ынтымақтасуға игі ықпал етті. Республикада ауылды дамытуға, кедейлікпен күресуге, тұрғын үй құрылысын дамытуға және т.с.с. бағытталған ірі-ірі әлеуметтік бағдарламаларды іске асыру басталды. Назарбаев индустриалды-HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Инновация"инновациялық даму стратегиясын әзірледі, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Инвестиция"инвестициялық және инновациялық қорлар құрылды. Дүниежүзілік сарапшыларарасында «қазақстандық үлгі» термині пайда болды. Қысқа мерзім ішінде халықаралық ынтымақтастық тұжырымдамасын қалыптастырды. Оның көптеген бастамалары кең халықаралық жаңғырық тапты әрі мойындалды. Мәселен, Семей ядролық полигонын жабу, ядролық держава мәртебесінен бас тарту, жаһандық және өңірлік қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі дәйекті қызмет, т.б. Назарбаев HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%9C%D0%94" \o "ТМД"ТМД, ОАО, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B" \o "Кеден одағы"Кеден одағы, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B" \o "Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы"Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы (ШЫҰ), Еуразия одағы сияқты халықаралық құрылымдарды дүниеге әкелудің бастамашысы. Ол БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-сессиясында құруды ұсынған HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%96%D0%BC_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81&action=edit&redlink=1" \o "Азиядағы өзара ықпалдастық пен сенім шаралары жөніндегі кеңес (мұндай бет жоқ)"Азиядағы өзара ықпалдастық пен сенім шаралары жөніндегі кеңес (HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D3%A8%D0%A1%D0%A8%D0%9A&action=edit&redlink=1" \o "АӨСШК (мұндай бет жоқ)"АӨСШК) іс жүзінде жұмыс істей бастады. Назарбаев мәдениеттердің, діндердің, өркениеттердің жүйелі сұхбаттасуын жолға қоюға көп көңіл бөледі. 2003, 2006 жылдары Астанада әлемдік діндер көшбасшыларының съездері табысты өтті.
HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/2011" \o "2011"2011 ж желтоқсан айында Маңғыстау оқиғасы орын алды. ВВС-дің айтуы бойынша бұл Назарбаевтің билікте болған уақытындағы оппозицияның ең үлкен қозғалысы. 2011 жылдың 16 желтоқсан күні Жаңаөзен мұнай қаласында мемлекеттің Тәуелсіздік Күніне орайы демонстрацияғы шыққандар мен полиция қызметкерлерінің арасында қақтығыс туды. Қарулы күштер қару қолдану салдарынан 15 адам оққа ұшты, 100 астам адам жараланды.HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2" \l "cite_note-6"[6]
№ 23 билет
2) Владимир Владимирович Путин
Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Владимир Владимирович Путин — Ресей Федерациясының 2-президенті. Владимир Владимирович Путин 1952 жылы 7 қазанда Ленинградта дүниеге келген. 1975 жылы Ленинград мемлекеттік университетінің заң факультетін бітіргеннен кейін мемлекет қауіпсіздігі органдарына жұмысқа жіберілген. 1985-1990 жылдар аралығында сол кездегі ГДР-де болғаны да бар. ЛГУ ректорының көмекшісі, қалалық кеңес төрағасының кеңесшісі, Ленинград мэрінің сыртқы байланыстар комитетінің төрағасы сияқты қызметтер атқарған. Владимир Владимировичтің мықшегедей мықтылығы, шиыршық атқан шымырлығы 1999 жылдың тамызында Ресей Федерациясы үкіметінің төрағасы болып тағайындалған тұстан бастап шындап танылды. Сол жылдың 31 желтоқсанынан Ресей Президентінің міндетін атқаруға кіріскен.
Путиннің басқару нәтижесі
Елді Путин басқарғалы бергі сегіз жылдың басты олжасы – отаншылдықтың орасан артқаны. Путин Ресейдің біртұтастығын сақтауды салған беттен қатты қолға алды. Ол 2000 жылғы 26 наурыздағы президент сайлауынан кейін өз қызметіне ресми түрде 7 мамырда кірісті. Іле-шала 13 мамырда Путин жеті федералдық округ құру туралы ұсыныс жасап, ол округтарға өзінің өкілетті өкілдерін тағайындады, сөйтіп өңір басшыларына өзінің ықпалын күшейтті. Араға 10-ақ күн түскенде, 17 мамырда Парламенттің жоғарғы палатасын жасақтаудың жаңа тәртібін енгізді. Оған дейін Федерация Кеңесі губернаторлардан құралатын, губернаторлар әрі орындаушылық, әрі заң шығарушылық құқықтарға ие болатын, енді олар Федерация Кеңесіне өз өкілдерін жіберетін болып белгіленеді. Сол күні Путин Орталық пен федерация субъектілерінің қарым-қатынасына байланысты тағы бір маңызды бастама көтереді, оның мәні негізінен өңірлік лидерлердің орынсыз дабырайтылған ықпалын кемітуге тірелетін. Бұл жолда Путин ештеңеден тайынған жоқ. Тіпті 2004 жылдың күзінде Бесланда болған лаңкестік шараны да өз мақсатына пайдалана білді: бірнеше күннен кейін-ақ Мемлекеттік Думаға губернатор сайлауларынан бас тарту туралы заң жобасын енгіздірді, губернаторлар есін жиып үлгергенше депутаттар заңды қабылдап та жібереді. Путин билікке келісімен-ақ басталған екінші чешен соғысы оның алған беттен қайтпайтынын анық көрсетті. Дубровкадағы Театр орталығында лаңкестер көрермендерді кепілдікке алып, қойылған шартқа келіспей тұрған тұста, тіпті, әлеуетті күштер театр залына улы газ жіберіп, лаңкестермен бірге залда қалған санаулы көрермендерді де амалсыз құрбандыққа шалуға дейін барды. 2005 жылғы 13 қарашада Нальчиктегі бүлікті қанға бөктіріп басу, 2005 жылғы 8 наурызда Аслан Масхадовтың, 2006 жылғы 10 шілдеде Шәміл Басаевтың көзін жою енді Ресей жерінде Буденновск қырғыны сияқты масқара жағдай, Хасавюрт келісімі сияқты шегініс болмайтындығын бүкіл әлемге ашық айттырды. Мемлекеттік Дума тиісті заңға қаза тапқан лаңкестердің денесін жер қойнына тапсыру үшін туған-туысқандарына беруге тыйым салатын түзетулер енгізді. Батыстағылардың адам құқы деп, жариялылық деп, сөз бостандығы деп шу көтергендеріне қарамай, Путин әкімшілігі Кавказдағы соғыс тақырыбын бұқаралық ақпарат құралдарында көрсетуге, жазуға іс жүзінде тыйым салды. Бұл орайда соғыс жағдайында БАҚ-тардың мүмкіндігі мемлекет тарапынан шектелетіндігі жөніндегі халықаралық құқық нормалары ептілікпен пайдаланылды. Осыдан сегіз жыл бұрын лаңкестер Дағыстанға басып кіріп, Ресейдің әр жеріндегі қалаларда үйлерді жарып жатқан еді. Бүгінде елдің ыдырауы толық тоқтатылды, Солтүстік Кавказдағы соғыс өрті өшірілді, Чешенстан федерацияның толыққанды субъектісіне айналды.
Әкесі
Елді әкімшілік-территориялық және саяси орталықтандыру мәселесінің шешілуі Президентке бүкіл билікті біржолата бергізді әрі оның жауапкершілік жүгін де күрт арттырды. Федерациялық Ресейдің бұл жолдан бас тартуы унитарлық Қазақстанның жағдайында ел тағдырына эксперимент жасауға тіпті де болмайтынын анық ұғындырып берді.
Путин елді басқарған алғашқы жылдардың өзінде билікті меншіктеуге тыйым салынды, билік олигархтар қолынан алынды, сөйтіп, халықтың мемлекетке сенімі қалпына келтірілді. Путин ақпараттық империялардың олигархтарға тәуелділігі жағдайында ешқандай да мемлекеттік идея көңілдегідей жүзеге асырылмайтынын әуел бастан-ақ айқын ұғынады. Ол істі Ельциннің тұсында қолға алмауының өзінен Путиннің ақылы мен айласы, арыны мен абайлағыштығы қатар жүретін сұңғыла саясаткерлігін көреміз. Ельцинді екінші рет таққа отырғызуға барын аямаған Борис Березовскиймен бетпе-бет келу Борис Николаевичке қарсы шығудай қабылданар еді. Чешенстандағы террорға қарсы операцияларды көрсетуге байланысты қойылған шектеулерді бұзған, Путиннің өзінің қадірін кетіруге арналған хабарлар дайындаған арналардың иелері – В.Гусинский мен Б.Березовский бірінен кейін бірі шетелге қашуға мәжбүр болады. Қалың қалталылардың саясатқа сұғынуы қандайлық қатер екенін анық білетін Путин келесі соққысын ЮКОС-тың иесі М.Ходорковскийге бағыттады. Ресей сарапшыларының жазуына қарағанда, Ходорковский 2003-2004 жылдардағы сайлау науқаны кезінде Думаға өтетін партияларды қаржыландыра бастаған. Қалай дегенде де, Путин өз оппоненттерін материалдық ресурстардан айырудың құқықтық тетіктерін дәл таба біледі. Ондаған миллиард долларлық жеке байлығы бар Гусинскийдің де, Березовскийдің де, Ходорковскийдің де табиғи монополияларындағы қисапсыз қаржының қайнар көзі жекешелендірудегі жөнсіздік екенін дәлелдеп, Ходорковскийді қамауға алып, артынша ЮКОС-ты қайта жекешелендіру Кремльдің ақшалы алпауыттармен айқасындағы айтулы жеңісіне айналды. Путин оларды еврей ұлтының өкілдері ретінде қудаламай, заңды белден басып байыған тойымсыздар ретінде қудалайды.
№ 24 билет
2) Конрад Аденауэр (5.1.1876 — 19.4.1967) — HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82" \o "Мемлекет"мемлекет қайраткері. 1917 — 33 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD&action=edit&redlink=1" \o "Кельн (мұндай бет жоқ)"Кельн қаласыныңның обер-бургомистрі. 1920 — 32 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9F%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96&action=edit&redlink=1" \o "Пруссия мемлекеті (мұндай бет жоқ)"Пруссия мемлекеті кеңесінің мүшесі және төрағасы. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1949" \o "1949" 1949 — 1963 жылы ГФР канцлері.[1] Аденауэр католиктік “Орталық” партиясы жетекшілерінің бірі болған. Фашистер өкімет басына келген соң ол барлық қызметінен босатылды, 1944 жылғы 20-шілдедегі Гитлерге қарсы наразылық әрекетінен кейін тұтқынға алынды. 1946 жылы “Христиандық-демократиялық одақтың” ағылшын белдеуіндегі төрағасы, ал 1950 — 66 жылы жалпы батысгермандық одақтың төрағасы болды. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1949" \o "1949" 1949 — 63 жылы ГФР тарихында “Аденауэр дәуірі” деп аталады. Бұл кезеңде ГФР-дың саяси және әлеуметтік-экономикалық. жүйесінің негізі салынып, ішкі және сыртқы саясатының басты бағыттары белгіленді. Аденауэр ГФР-дың қоғамдық-саяси өмірінде демокр. негіздердің берік орнығуына үлкен үлес қосты. Ол еуропалық интеграцияның дамуына және HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F" \o "Германия"Германияның HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0" \o "Еуропа"Еуропа жүйесінен бөлініп қалмауына HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D2%AF%D1%88" \o "Күш"күш салды. “Аденауэр дәуірінде” ГФР Батыстың экономикалық қуатты ең жоғары мемлекеттерінің біріне айналды.HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D0%90%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%83%D1%8D%D1%80" \l "cite_note-2"[2]
Аденауэр Конрад
Дүниеге келгені: 1876 ж. қаңтардың 5 (1876—01—05) (138 жас)Кёльн
Қайтыс болғаны: 1967 ж. сәуірдің 19Ұлты: немісМансабы: мемлекет қайраткері,ГФР канцлері
№ 25 билет
2) Шарль де Голль
Голль Шарль Де
Дүниеге келгені: 1890 ж. қарашаның 22 (1890—11—22) (123 жас)Лилль, ФранцияҚайтыс болғаны: 1970 ж. қарашаның 9Ұлты: французМансабы: Саяси және мемлекет қайраткері, президент
Шарль Андре Жозеф Мари де Голль (фр. Charles André Joseph Marie de Gaulle), (HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/22_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0" \o "22 қараша"22 қараша HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1890_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1890 жыл"1890 жыл, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D1%8C" \o "Лилль"Лилль, — HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/9_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0" \o "9 қараша"9 қараша HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/1970_%D0%B6%D1%8B%D0%BB" \o "1970 жыл"1970 жыл, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8D-%D0%BB%D0%B5-%D0%94%D1%91%D0%B7-%D0%AD%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%B7&action=edit&redlink=1" \o "Коломбэ-ле-Дёз-Эглиз (мұндай бет жоқ)"Коломбэ-ле-Дёз-Эглиз, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0" \o "Жоғарғы Марна"Жоғарғы Марна департаменті) — HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Франция"француз генералы, мемлекет қайраткері. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81" \o "Екінші дүниежүзілік соғыс"Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Француз ұлт азаттық қозғалысының көсеміне айналды. Бесінші Республиканың негізін қалаушы және оның тұңғыш президенті (1959—1969).
Париждегі Жоғары әскери мектепті бітірген. I дүниежүзілік соғысқа (1914-1918) қатысқан. II дүниежүзілік соғыс басталғанда полковник шенінде 5-Франция армиясының танк бөлімшелерін басқарды.
1943 жылы маусымда Голль HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B6%D0%B8%D1%80" \o "Алжир"Алжирде қүрылған HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Франция"Франция ұлттық азат ету комитетінің тең төрағасы болып сайланды. 1944 ж. маусым айында бүл комитет HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Франция"Франция Республикасының уақытша үкіметі болып қайта қүрылып, 1944 ж. тамыз айында азат етілген HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B6" \o "Париж"Париж қаласына көшіп келді. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81" \o "Екінші дүниежүзілік соғыс"II дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан соң Голль Францияда президенттік басқару үлгісін орнықтыруға күш салды. Бұл жоспары қарсылыққа үшыраған соң 1946 ж. биліктен кетіп, келесі жылы "HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Франция"Франция халқының бірлестігі" партиясын құрды.
1953 ж. партияны таратып, саясаттан шеттеп кетті. 1958 ж. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B6%D0%B8%D1%80" \o "Алжир"Алжирдегі әскери бүліктен кейін HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Франция"Франция үкіметі аса қиын жағдайда қалып, парламенттің көпшілік болігі Голльді үкіметті басқаруға шақырды. Оның басшылығымен жаңа HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Конституция"Конституция қабылданды (1958). Осы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Конституция"Конституция негізінде өткен 1958 жылғы 21 желтоқсандағы сайлауда Голль республика президенті болып сайланды.
1965 ж. жаңа 7 жылдық мерзімге қайта сайланды. Ол билік жүргізген кезеңде парламенттің билігі шектелді, президентке қосымша өкілеттіктер берілді. Голльдің түсында HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F" \o "Франция"Франция HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC" \o "Атом"атом қаруын жасап, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE" \o "Ядро"ядролық державаға айналды.
1969 ж. өткен HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC" \o "Референдум"референдумнан кейін биліктен кетті.HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8C_%D0%B4%D0%B5_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D1%8C" \l "cite_note-1"[1]
Балалық шағы
Шарль Де Голль 1890 жылы, қарашаның 22, Франциядағы Лилль қаласында, католиктердің отбасында туған. Әжесінің үйінде туылған, бірақ отбасы негізінен HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B6" \o "Париж"Париж қаласында тұратын. Әкесі HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BD%D1%80%D0%B8_%D0%B4%D0%B5_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D1%8C&action=edit&redlink=1" \o "Анри де Голль (мұндай бет жоқ)"Анри де Голль HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82" \o "Әдебиет"Әдебиет және HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F" \o "Философия"философия профессоры болған, сондықтан Шарль кішкентайынан оқуды жақсы көретін. Өз елінің тарихын оқып, елін қатты сүйген. Үш ағасы және әпкесі болған
№ 26 билет
2) Брежнев Леонид Ильич (1907 ж. қаңтардың 1 (е.м. 1906 ж. желтоқсанның 19)[1] — 1982 ж. қарашаның 10) — 1964 ж. бастап КОКП ОК Бірінші хатшысы (1966 ж. бастап Бас хатшы) және КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы (1960—64 жж. және 1977—82 жж. Төрт рет HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D1%80%D1%96&action=edit&redlink=1" \o "Кеңес Одағы ері (мұндай бет жоқ)"Кеңес Одағы ері, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B5%D1%80%D1%96" \o "Социалистік еңбек ері"Социалистік еңбек ері.
Жұмысшы отбасында дүниеге келген. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA&action=edit&redlink=1" \o "Курск (мұндай бет жоқ)"Курск жерге орналастыру-мелиорация техникумын (1927), Днепродзержинск металлургия институтын (1935) бітірген. 1931 жылдан СОКП мүшесі. 1947 ж. Днепропетровск облыстық партия комитетінің 1-хатшысы, 1950 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%8F" \o "Молдавия"Молдавия КП ОК-нің 1-хатшысы болған. 1954 жылы ақпанда HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD" \o "Қазақстан"Қазақстан КП ОК-нің 2-, 1955 жылы тамызда 1-хатшысы болып сайланды. Қазақстанда отарлық тәртіптің нығаюына, қазақ халқының мәдениеті мен тілінің шеттетілуіне себепкер болған тың және тыңайған жерлерді игеру ісіне басшылық жасады. 1960—64 жылы КСРО Жоғ. Кеңесі Төралқасының төрағасы, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%9E%D0%9A%D0%9F_%D0%9E%D0%9A&action=edit&redlink=1" \o "СОКП ОК (мұндай бет жоқ)"СОКП ОК-нің 1-хатшысы (1964), Бас хатшысы (1966) болып сайланған. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D0%B5%D0%B2&action=edit&redlink=1" \o "Брежнев (мұндай бет жоқ)"Брежнев басшылық еткен жылдары “Кеңес империясында кемелденген социалистік құрылыс жеңді” деген негізсіз ресми тұжырым жасалды. Осыған қарамастан HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E" \o "КСРО"КСРО экономикалық және саяси қайшылықтар мен тоқыраудан шыға алмады. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D0%B5%D0%B2&action=edit&redlink=1" \o "Брежнев (мұндай бет жоқ)"Брежнев ішкі саясатта әкімшілдік-әміршілдік жүйені орнықтырды. Кадрларды іріктеуде және тағайындауда сыбайластыққа, парақорлыққа жол берілді. Ел ішінде армияның, қауіпсіздік органдары мен HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%9E%D0%9A%D0%9F&action=edit&redlink=1" \o "СОКП (мұндай бет жоқ)"СОКП-ның бақылаулары үстем болды. 1968 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B&action=edit&redlink=1" \o "Кеңес Армиясы (мұндай бет жоқ)"Кеңес Армиясы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A7%D0%B5%D1%85%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%8F&action=edit&redlink=1" \o "Чехословакия (мұндай бет жоқ)"Чехословакияға, 1979 жылы HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD" \o "Ауғанстан"Ауғанстанға басып кірді. Халықартардың қарым-қатынас мейлінше шиеленісіп кетті. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B2%D0%B0" \o "Варшава"Варшава шартындағы мемлекеттерге зымыран қару-жарақтарын орналастыру, әскери әлуетті күшейту жолындағы бәсекелестік елдің саяси-экономикалық дағдарысқа ұшырауына себеп болды. Брежневті мақтау, орынсыз мадақтау әрекеттеріне кеңінен жол ашылып, ол 220-дай кеңестік және шетелдік ордендермен, медальдермен марапатталдыHYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D0%B5%D0%B2,_%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B4_%D0%98%D0%BB%D1%8C%D0%B8%D1%87" \l "cite_note-2"[2].
№ 27 билет
2) Адольф Гитлер (нем. Adolf Hitler (1889 ж. сәуірдің 20 — 1945 ж. сәуірдің 30) — Үшінші рейх тоталитарлық диктатурасының негізін қалаушы, национал-социализмнің орталық тұлғасы, неміс Национал-социалисттік жұмысшы партиясының көсемі (1921—1945), Германии рейхсканцлері (1933—1945), Германия фюрері (1934—1945), Екінші дүниежүзілік соғыста Германия қарулы күштерінің бас қолбасшысы (1941 жылдың 19 желтоқсанынан).
Адольф Гитлер 1889 жылдың 20-сәуірінде Қазіргі Австрия елінің Браунау ам Инн жерінде дүниеге келген. Әкесі -- кеден қызметкері Алойс Гитлер (Alois Hitler) анасы -- Клара Пөлцель (Clara Pölzel). 1903 жылы әкесі, 1907 жылы анасы дүниеден өтеді. 1905 жылы мектепті аяқтамай тастап кетеді. Кейін Гитлер Австрияның астанасы, Вена қаласына қоныс аударады. 1913 жылы Германияның Мюньхен қаласына көшеді.
Гитлер Австриядан шыққан неміс саясаткері әрі диктаторы болды. Ол 1933 – 1945 жылдар аралығында канцлер болып билік етеді. Сондай-ақ, 1921 жылдан бастап НСДАП партиясының басшысы және нацистік Германияның көсемі болып та саналады. Канцлер болып тұрған шағында өзін неміс Райхының ең жоғарғы қолбасшысы, лидері деп санады.
Гитлердің билігі тұсында елдегі ұлттық социалистер (Nationalsozialisten) III Неміс Райхының диктатурасын орнатты. Ұлттық социалистер билікке келгеннен бастап басқа партияларға шектеу қойылып, қысым жасалды. Кейбірін өздігінен жойылып кетуге дейінгі халге жеткізді.
Гитлердің саясатына қарсы келгендерді қудалап, Концлагерлерге жер аударып жіберді. Тіпті, жазалаудың шектен шыққаны сонша, адамдарды өлтіруге дейін барды. Еуропалық Иудейлерді қырғынға ұшыратқан осы Гитлердің нацистік, фашистік саясаты мен оның жақтаушылары еді. Холакауст кезінде жазықсыз иудейлер өлтірілді. Олар үшін басқа этникалық топтар мен басқа діннің өкілдерінің көк тиындық құны болмады. Ақырында Екінші Дүниежүзілік Соғыстың отын тұтатты. Соның салдарынан Германияның көп бөлігі мен Еуропаның біраз бөлігі қирады, бүлінді. Екінші Дүниежүзілік Соғыста өлген 55 миллион адамның 6 миллионы еуропалық Иудейлер, 30 миллионы Славиян халқының өкілдері болды.
Гитлердің жиырма бес жасына дейін атқарған немесе атап айтарлықтай іс-әрекеті болмаған. 25 жылдық өмірінде мамандыққа қатысты білімі болмаған, әлеуметтік және қоғамдық өмірде де белсенді болмаған. Алайда, аздаған жылдар арасында немістердің еліне барып елбілігін қолына алып, диктатор болады. Сасатқа келген кезіндегі ол жайлы мәліметтер құпия болатын. Ол өзінің қарсыластарына айтқан сөзінде: Сіздер менің қайдан келгенімді және қандай отбасынан шыққанымды білуге тиісті емессіздер -- деп айтқан екен.
Майн Кампф (Mein Kampf) еңбегінде бұрынғы өмірінің нацистік түсінікте қалыптасқан мықты тұлға болуға өзін-өзі тәрбиелегенін айтады.
Адольф Гитлер өмірінің соңына дейін христиан дінінің католиктік бағытын ұстанған. Оныңең сенімді адамдарының бірі Альберт Шпеер Гитлердің шіркеулерге деген көзқарасының оң болмағанын айтады. Әр түрлі ортада әр түрлі ой білдірген. Шіркеулерді халықты ұстап отыратын күшті элемент деп те қарастырған.
Гитлер 1930 жылдан бастап вегетариан болған. Ол жайлы оның өмірін зерттеген адамдар да бірауыздан келіседі.
1933 жылдан бастап Гитлер өзінің қалауы бойынша көшелер мен орталық алаңдарды өзінің атымен атай бастайды. Кез-келген елдімекендер мен қалаларда Гитлердің атымен аталатын көше және алаңдар болды. Ол әсіресе, өзіне ұнамайтын адамдардың атына ие көшелер мен алаңдарды өзгертті. Біраздан соң НСДАП партиясы елдегі жаңа көше мен алаңдарға Гитлердің саясатын қолдаған тұлғалардың есімін беру туралы заң шығарды. Партияның жастар қанатын Гитлер жастары деп өзгертті. Сондай-ақ, стадиондар, мектептер, қалашықтар Гилердің атымен немесе Гитлердің қарамағында екендігін білдіретін атаулармен аталды.
Адольф Гитлердің Wolf(қасқыр) деген лақап аты болған. Өзі басшылық еткен майдандар мен әскери орталықтарды осы Қасқыр атауына қатысты атаулармен атаған. Гитлердің жақын бір қызметтесінің кішкене баласы Onkel Wolf (Қасқыр көке (аға)) деп атаған. Атының өзі көне неміс тіліндегі adal және wolf деген екі сөздің туындысы екен.
1945 жылы 30 сәуірде Берлин қаласындағы бункерінде өзіне-өзі қол жұмсап мерт болады. Гитлер паркионсон ауруымен ауыратын. Гитлер талантты суретші болған.
№ 28 билет
2) Иосиф Виссарионович Сталин
Сталин, Иосиф Виссарионович (рас тегі — Джугашвили/Жұғашвили, грузинше იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი — Ioseb Besarionis Dze Jughashvili; 1878 ж. желтоқсанның 18 (е.м. 6) не 1879 ж. желтоқсанның 21 (е.м. 9) — 1953 жылы наурыздың 5) — кеңестік мемлекеттік, саяси және әскери қайраткері, 1922 жылдан бастап Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Орталық Комитетінің бас хатшысы, Кеңестік Үкіметінің басқарушысы (1941 жылдан бастап КСРО Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы, 1946 жылдан бастап КСРО министрлер кеңесінің төрағасы), Кеңес Одағы Генералиссимусы (1945).
Сталин (Джугашвили) Иосиф Виссарионович
Сталин (Джугашвили) Иосиф Виссарионович (9.12.1879, Гори қаласы, қазіргі Грузия Респблика – 5.3.1953, Мәскеу қаласы) – саяси қайраткер, Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Бас хатшысы (1922 – 53), Кеңес Одағының маршалы (1943), Кеңес Одағының генералиссимусы (1945). 1894 жылы Тбилисидегі православиялық діни семинарияға оқуға түскен. Онда оқи жүріп, құпия үйірменің жұмысына ат салысып, “Месамедаси” (үшінші топ) атты грузин социал-демокр. ұйымына мүше болып кірді. 1899 жылы саяси қызметі үшін семинариядан шығарылып, біржола төңкерісшілдік жолға түсті. 1901 жылы РСДЖП-ға мүшелікке өтті. “Коба” деген лақап атты иемденді. Астыртын қызмет барысында бірнеше рет тұтқынға алынып, Шығыс Сібірге жер аударылды. 1912 жылдан РСДЖП-ның ОК-не мүшелікке сайланды. 1912 – 13 жылы Санкт-Петербургте жұмыс істей жүріп, “Звезда” және “Правда” газеттерінің жұмысына белсенді ат салысты. Осы кезде “Марксизм және ұлт мәселесі” деген еңбегін жазды. 1913 жылы ақпанда тағы да тұтқындалып, Турухан өлкесіне жер аударылды. Айдаудан 1917 жылғы Ақпан революциянан кейін оралып, РСДЖП-ның ОК бюросының құрамына және “Правда” газеті редакциясына енді. Қазан төңкерісін әзірлеуге және оны жүзеге асыруға қатысты. Кеңестердің Бүкілресейлік 2-съезінде (8.11. 1917) Ұлт істері халкомы (1917 – 22) ретінде алғашқы кеңес өкіметінің құрамына сайланды. 1919 – 22 жылы Мемлекеттік бақылау халкомы міндетін қоса атқарды. Азамат соғысы (1918 – 20) кезінде Оңт., Батыс және Оңтүстік-Батыс майдандарының революция әскери куаттінің мүшесі болды. 1922 жылы сәуірде РК(б)П ОК Пленумы Сталинді ОК-нің Бас хатшысы етіп сайлады. КСРО-ны құруға белсене қатысты. Алғашқы кезде “автономияландыру” (бүкіл республикалардың РКФСР-ге автономия құрастурықығында енуі) жобасын ұсынды. Ленин өмірінің соңғы жылдарында бар билікті қолына топтастыруға талпынған Сталиннің жеке басына сенімсіздік танытты. Ол Кеңестердің Бүкілодақтық 1-съезіне (1922 жылы желтоқсан) жолдаған хатында Сталинді орнынан ауыстыру жөнінде ойластыруды ұсынды. Алайда РК(б)П-ның 13-съезі (1924 жылы мамыр) Сталинді Бас хатшы етіп қалдыруды ұйғарды. Сталиннің басшылығымен ауыл шаруашылығын коллективтендіру қолға алынып, байлар мен кулактарды тап ретінде жою саясаты жүзеге асырылды (қ. Кәмпескелеу). Бұл халық арасында жасанды ашаршылық пен босқыншылықты туғызып, ауыл шаруашылығын коллективтендіруге қарсы шаруалар қозғалысының өрістеуіне алып келді. Сталин елде қуғын-сүргін саясатын жүргізіп, тоталитарлық жүйені қалыптастырды. Ұлттық интеллигенция өкілдерін “халық жаулары” ретінде қуғындауды күшейтті. “Халық жаулары” жазасын өтейтін лагерлердің санын арттырды (қ. ГУЛАГ). Одақтас республикалар мен ұлттық автономияларды саяси және экономикалық биліктен айырып, Кремльге тәуелді етті. Ол гитлерлік Германияның КСРО-ға соғыс ашу мерзімін бағалауда қателік жіберді. 2-дүниежүзүлік соғыс жылдарында КСРО Қорғаныс халкомы, КСРО Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Кеңес Одағының басшысы ретінде үш держава – КСРО, АҚШ, Ұлыбритания басшыларының Тегеран (1943), Қырым (1945) және Потсдам (1945) конференцияларына қатысты. Соғыстан кейінгі кезеңде жеке басқа табыну қарқыны онан әрі өрістеді. Сыртқы саясат саласында Батыс елдерімен ымыраға келуден бас тартып, қырғи қабақ соғыстың басталуына ықпал етті. Оның жаппай қырып-жою қаруын жасау мақсатының нәтижесінде Семей полигоны дүниеге келді. КОКП-ның 1956 жылы өткен 20-съезі Сталиннің жеке басына табынушылықты сынға алды. Сталин 3 рет Ленин орденімен, 2 рет “Жеңіс” орденімен, Социалдық Еңбек Ері (1939) және Кеңес Одағының Батыры (1945) атағымен марапатталған. Мәскеудегі Қызыл алаңға жерленген.
№ 29 билет
2) Хрущёв, Никита Сергеевич (1894 ж. сәуірдің 17 (е.м. 5)[1] — 1971 ж. қыркүйектің 11) — 1953—64 жж. КОКП ОК бірінші хатшы, 1958—64 жж. КСРО Министрлер Кеңесі төрағасы, Кеңес Одағы ері, үш рет Социалистік еңбек ері.
Никита Сергеевич Хрущев (5.4.1894, Курск губернаторлығы Калиновка с. — 11.9.1971, Мәскеу қаласы) — саяси қайраткер, Кеңес одағының батыры (1964), үш мәрте Социолистік Еңбек Ері (1954, 1957, 1961). 1908 жылдан Донбастың шахталары мен зауыттарында жұмыс істеген. 1918 — 20 ж. Азамат соғысына қатысты, кейіннен Донбасс пен Киевте шаруашылық және партия қызметтерінде болды. 1929 — 31 ж. Мәскеуде Өнеркәсіп академиясында оқыды. 1931 жылдан Мәскеудегі партия қызметінде болып, 1935 — 38 ж. БК(б)П Мәскеу облысы және қалалық комитеттерінің 1-хатшысы, 1938 жылдың қаңтарынан 1947 жылдың наурызына дейін Украина К(б)П ОК-нің 1-хатшысы қызметтерін атқарды. Жергілікті партия ұйымының басшысы ретінде Мәскеу мен Украинада жүргізілген жаппай саяси қуғын-сүргінді ұйымдастырушылардың бірі болды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында бірсыпыра майдан Әскери кеңестерінің мүшесі ретінде әскери басшылыққа партиялық қадағалауды күшейтушілердің бірі ретінде генерал-лейтенант (1943) атағын алды. 1944 — 47 ж. УКСР ХКК-нің (1946 жылдан Мин. кеңесі) төрағасы, ал 1947 жылдың желтоқсанынан қайтадан Украина К(б)П ОК-нің 1-хатшысы, 1949 жылдың желтоқсанынан БК(б)П ОК-нің хатшысы және БК(б)П Мәскеу комитеттінің 1-хатшысы болды. 1953 ж. наурыздан КОКП ОК-нің хатшысы, қыркүйектен 1-хатшысы, сонымен бірге 1958 — 64 ж. КСРО Министр кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарды. Хрущев билікке келісімен ішкі және сыртқы саясатта “жылымық” басталды, партиялық — мемлекеттік жүйені өзгертуге талпыныс жасалды. Осы мақсатта партиялық және мемлекеттік аппараттың айрықша құқықтарына шектеу жасап, біршама ашық қоғам орнады. Хрущев КОКП-ның 20-съезінде (1956) Сталиннің жеке басына табынудың зардаптары жөнінде баяндама жасады. Осыдан соң іле-шала саяси қуғын-сүргін құрбандары ақтала бастады. 1954 — 64 ж. аралығында КСРО-да Тың игеру жүзеге асырылды. Қудалауға ұшыраған халықтардың саяси және Әлеуметтік құқықтары қалпына келтірілді. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығын дамытуға үлкен көңіл бөлінді. 1954 ж. алғашқы атом электр станциялары салынды, 1957 ж. Жердің жасанды серігі ұшырылды. 1961 ж. тұңғыш кеңестік ғарышкер орбитаға ұшып шықты. Бірақ елде демократияның дамытылуы шектеліп, социализм толық және түпкілікті орнады деген үстірт қорытынды (21-съезд, 1959) шығарылды, ал КОКП-ның 22-съезінде (1961) елде кемелденген социализм орнады деген қорытынды жасалды. Елде тоталитарлық режим сақталды, басқаша ойлаушылық тұншықтырылды, интеллигенцияға қарсы қуғын-сүргін, жұмысшылар демонстрацияларын күшпен басу (Новочеркасск, 1962, т.б.), басқа елдердің ішкі ісіне араласу (1956 ж. Венгрияға әскер кіргізу), т.б. келеңсіздіктерге жол берілді. Батыспен арадағы әскери қақтығыстар (Берлин, 1961, Кариб дағдарысы, 1962, т.б.), “Американы қуып жету және басып озу” сияқты саяси жалаң ұрандар, 1980 жылға дейін коммунизм орнату уәдесі, осылардың барлығы оның саясатының тиянақсыздығын көрсетті. Сонымен қатар шаруашылықты өркендетуде көптеген кемшіліктер жіберілді, партияның облысы ұйымдары салалық партия ұйымдарына ажыратылды. Саяси қайраткерлерге, әскери басшыларға сенімсіздік көрсетілді. 1957 ж. армия мен халықтың алдындағы беделінен қауіптеніп, қорғаныс министрі Г.К. Жуковты орнынан алды. Тың игеру барысында Қазақстан КП ОК-нің 1-хатшысы Ж.Шаяхметов қызметінен негізсіз босатылып, орнына П.К. Пономаренко қойылды. 1956 ж. Оңтүстік Қазақстанның мақта өсіруші аудандары Өзбекстанға берілді. 1958 ж. тамызда кеңестік жүйеге қарсы Теміртау жұмысшыларының көтерілісі болды. Осылардың барлығы халықтың және партия қайраткерлерінің наразылығын туғызды. 1964 ж. өткен қазан пленумында Хрущев орнынан алынып, 1-хатшылыққа Л.И. Брежнев сайланды. Хрущев естелігі алғаш рет 1981 ж. Нью-Йоркте жарық көрді.[2][3]№ 30 билет
2) Юрий Владимирович Андропов (орыс. Ю́рий Влади́мирович Андро́пов; 1914 ж. маусымның 15 (е.м. 2) — 1984 ж. ақпанның 9) — кеңестік мемлекеттік және саяси қайраткері, 1983—84 жж. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы, 1982—84 жж. КОКП ОК бас хатшысы, 1967—82 жж. КСРО МҚК төрағасы.

Приложенные файлы

  • docx 26448214
    Размер файла: 167 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий